Gelişmekte Olan Ülkelerde Dış Borçlar Sürdürülebilir mi?

Öz

1970’li yıllardaki düşük faiz ortamında yüksek borçlanma imkânına sahip olan gelişmekte olan birçok ülkenin, 1980’li yıllardan itibaren küresel konjonktürün değişmesi sonucunda borçların geri ödenmesinde önemli sorunlar yaşadığı bilinmektedir. Bu durum yalnızca düşük gelir düzeyindeki ülkeler için değil gelişmekte olan piyasa ekonomilerinde de dış borçların sürdürülebilirliğinin tartışılmasını gerekli kılmaktadır. 1983-2022 dönemini kapsayan bu çalışmanın amacı, gelişmekte olan 24 ülkenin dış borçlarının sürdürülebilirlik yapısını beş farklı gösterge üzerinden ampirik olarak incelemektir. Bai ve Ng (2004) ile Nazlıoğlu vd. (2023) tarafından geliştirilen yeni nesil panel birim kök testlerinin sonuçları panel geneli açısından değerlendirildiğinde, dış borçların sürdürülebilir olduğu; ülke bazlı sonuçlarda ise dış borç sürdürülebilirliğinin önemli ölçüde farklılaştığı ve heterojen bir yapı sergilediği görülmektedir. Arjantin, Çin, Endonezya, Kenya, Türkiye ve Filipinler’in dış borçlarının tüm göstergeler açısından sürdürülebilir; Gana, Mısır, Etiyopya, Meksika, Nijerya, Tayland, Vietnam, Brezilya, Ürdün ve Sri Lanka gibi ülkelerde dış borçların birçok göstergeye göre sürdürülemez olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak dış borç sürdürülebilirliğinin sağlanmasında sadece finansal oranlar yeterli olmayıp, makroekonomik istikrar, dış finansmana erişim, kamu mali disiplini, kurumsal yapı ve dış şoklara karşı direnç gibi faktörlerin de dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Politika yapıcılara, üretken yatırımlara odaklanmaları ve borç yönetiminde etkin stratejiler geliştirmeleri önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dış Borç Sürdürülebilirliği
• Gelişmekte Olan Ülkeler
• Panel Veri Analizi

Are External Debts Sustainable In Developing Countries?

Öz

It is well known that many developing countries, which had access to high levels of borrowing in the low-interest environment of the 1970s, experienced significant problems in repaying their debts as a result of the changing global economic climate from the 1980s onwards. This situation necessitates a discussion of the sustainability of external debt not only for low-income countries but also for emerging market economies. The objective of this study, covering the period 1983-2022, is to empirically examine the sustainability structure of the external debt of 24 developing countries using five different indicators. When the results of the new generation panel unit root tests developed by Bai and Ng (2004) and Nazlıoğlu et al. (2023) are evaluated in terms of the panel as a whole, external debt is found to be sustainable; however, country-specific results show that external debt sustainability varies significantly and exhibits a heterogeneous structure. Argentina, China, Indonesia, Kenya, Turkey, and the Philippines have external debt that is sustainable in terms of all indicators; however, the external debt of countries such as Ghana, Egypt, Ethiopia, Mexico, Nigeria, Thailand, Vietnam, Brazil, Jordan, and Sri Lanka is unsustainable according to many indicators. As a result, it is emphasized that financial ratios alone are not sufficient to ensure the sustainability of external debt, and that factors such as macroeconomic stability, access to external financing, public fiscal discipline, institutional structure, and resilience to external shocks must also be taken into account.

Anahtar Kelimeler

• External Debt Sustainability
• Developing Countries
• Panel Data Analysis

Kaynakça

1. Adegbite, E. O., Ayadi, F. S. and Felix Ayadi, O. (2008). The impact of Nigeria’s external debt on economic development. International journal of Emerging Markets, 3(3), 285-301.
2. Akkaya, A. T. (2010). Uluslararası Borç Krizi ve Türkiye Borçlarının Sürdürülebilirliği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
3. Arnone, M., Bandiera, L. and Presbitero, A. F. (2005). External debt sustainability: Theory and empirical evidence. Catholic University of Piacenza Economics Working Paper, 33, 1-47.
4. Azgün, S. (2005). Dış borç sürdürülebilirliği ve Türkiye uygulaması (Yayımlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
5. Badia, M. M., Medas, P., Gupta, P. and Xiang, Y. (2020). Debt is not free. IMF Working Paper, No. 20/1.
6. Baharumshah, A. Z., Lau, E. and Fountas, S. (2005). Current account deficit sustainability: A panel approach. Journal of Economic Integration, 514-529.
7. Bai, J. and Ng, S. (2004). A PANIC attack on unit roots and cointegration. Econometrica, 72(4), 1127-1177.
8. Boengiu, T., Triandafil, C.M. and Triandafil, A.M. (2011). Debt Ceiling and External Debt Sustainability in Romania: A Quantile Autoregression Model, Romanian Journal of Economic Forecasting, 4, 15-29.

9. Breusch, T. S. and Pagan, A. R. (1980). The Lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. The review of economic studies, 47(1), 239-253.
10. Buiter, W. H. and Patel, U. R. (1992). Debt, deficits, and inflation: An application to the public finances of India. Journal of public Economics, 47(2), 171-205.
11. Calea, S., Mihut, I. and Lutas, M. (2014). The Sustainability of Romania’s External Debt During the Recent Financial Crisis. Centre for European Studies (CES) Working Papers, 6(2).
12. Cuerpo, C. and Ramos, J. M. (2015). Spanish Public Debt Sustainability Analysis. Hacienda Publica Espanola, (215), 95.
13. Çukurçayır, S. (2014). Türkiye ekonomisinde dış borçların sürdürülebilirliği: Eşbütünleşme analizi. Sosyoekonomi, 22(22).
14. Dağ, M., Kızılkaya, O. ve Kızılkaya, F. (2018). Türkiye’de büyükşehir belediyelerinin bütçe sürdürülebilirliği üzerine bir uygulama. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, (635), 65-72.
15. Dobrotă, G. and Voda, A. D. (2024). Stochastic debt sustainability analysis in Romania in the context of the war in Ukraine. Econometrics, 12(3), 19.
16. Essayem, A. (2015). Is Tunisia’s external debt sustainable? A cointegration-based analysis. EAST-WEST Journal of Economics and Business, XVIII(2), 83-104.
17. Fıstık, M. (2003). Türkiye’nin Dış Borç Yapısı ve Kamu Borcunun Sürdürülebilirliği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
18. Göktaş, O. and Hepsağ, A. (2015). The Analysis of External Debt Sustainability by Periodic Unit Root Test With Structural Break: The Case of Turkey, Research in Applied Economics, 7(4), 1-15.
19. Gray D., Lim C. H., Loukoianova E. and Malone S. (2008), A Risk-Based Debt Sustainability Framework: Incorporating Balance Sheets and Uncertainty, IMF WP/08/40, International Monetary Fund.
20. Hamilton, J.D. and Flavin, M.A. (1986). On the Limitations of Government Borrowing: A Hamework for Empirical Testing, American Economic Review, 76(4), 808-819.
21. Holmes, M. J. (2006). Do Latin American countries have an incentive to default on their external debts?: A perspective based on long-run current account behavior. Emerging Markets Finance and Trade, 42(1), 33-49.
22. IMF. (1994). Debt stocks, debt flows and the balance of payments. International Monetary Fund, Washington, D.C. Erişim adresi: https://doi.org/10.5089/9789264142589.071
23. IMF. (2003). External Debt Statistics: Guide for Compilers and Users, International Monetary Fund, Washington, D.C. Erişim adresi: https://www.imf.org/external/pubs/ft/eds/eng/guide/file1.pdf
24. IMF Development Committee. (2022). Making Debt Work for Development and Macroeconomic Stability. DC2022-0003, April, 1, 22. International Monetary Fund. Erişim adresi: https://www.imf.org/en/Publications/Policy-Papers/Issues/2022/04/26/Making-Debt-Work-For-Development-and-Macroeconomic-Stability-517258
25. Jayme Jr, F. G. (2001). External debt sustainability: Empirical evidence in Brazil. Texto para discussão, 154.
26. Kadıoğlu, Y. (2007). Türkiye ekonomisinde dış borç sorunu ve dış borçların sürdürülebilirliği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
27. Kaplan, F. ve Aktaş, A. R. (2016). Petrol bağımlısı ülkelerde reel petrol fiyatlarının reel döviz kuruna etkisi. Business and Economics Research Journal, 7(2), 103-113.
28. Kaplan, F. ve Yapraklı, S. (2014). Ekonomik kırılganlık endeksi göstergelerinin döviz kuru üzerindeki etkileri: Kırılgan 12 ülke üzerine panel veri analizi. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 6(3), 111-121.
29. Kıran, B. (2012). The sustainability of Turkish external debt: Evidence from fractionally integrated approach under structural breaks. Economic research-Ekonomska istraživanja, 25(1), 18-29.
30. Kim, B. H., Min, H. G., Hwang, Y. S. and McDonald, J. A. (2009). Are Asian countries’ current accounts sustainable? Deficits, even when associated with high investment, are not costless. Journal of Policy Modeling, 31(2), 163-179.
31. Konat, G. (2021). Türki cumhuriyetlerinde dış borç sürdürülebilirlik analizi: Doğrusal olmayan panel birim kök testi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(3), 1725-1734.
32. Krugman, P. (1988). Financing vs. forgiving a debt overhang. Journal of development Economics, 29(3), 253-268.
33. Lau, E. and Baharumshah, A. Z. (2005). Mean-reverting behavior of current account in Asian countries. Economics Letters, 87(3), 367-371.
34. Lau, E., Baharumshah, A. Z. and Soon, S. V. (2013). The behavior of external debt in Asian countries: Evidence based on panel unit root tests. Journal of Business Economics and Management, 14(sup1), 377-394.
35. Lin, M.Y. (2014). The Sustainability of External Debt in OECD Countries: Evidence from Quantile Autoregression. Research in World Economy 5(2), 31-42.
36. Llorca, M. (2017). External Debt Sustainability and Vulnerabilities: Evidence from a Panel of 24 Asian Countries and Prospective Analysis, ADBI Working Paper Series, No. 692,1-24.
37. Loser, C. M. (2004). External debt sustainability: Guidelines for Low-and Middle-Income Countries. New York and Geneva: United Nations Conference on Trade and Development, 1-23.
38. Mohamed, E. (2017). Sustainability of Sudan external debt up 2015 and beyond. Munich Personal RePEc Archive, MPRA, Paper No. 79708.
39. Nasir, A. and Noman, A. M. (2012). Sustainability of external debt: Further evidence from non-linear framework. International Review of Applied Economics, 26(5), 673-685.
40. Nazlıoğlu, S., Lee, J., Tieslau, M., Karul, C. and You, Y. (2023). Smooth structural changes and common factors in nonstationary panel data: An analysis of healthcare expenditures. Econometric Reviews, 42(1), 78-97.
41. Önel, G. and Utkulu, U. (2006). Modeling the long-run sustainability of Turkish external debt with structural changes. Economic Modelling, 23(4), 669-682.
42. Özkan H. (2006). Dış Borçların Sürdürülebilirliği ve Türkiye Örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
43. Pesaran, M.H. (2004), General Diagnostic Tests for Cross Section Dependence in Panels, Cambridge Working Papers in Economics, 435.
44. Qureshi, I. and Liaqat, Z. (2020). The long-term consequences of external debt: Revisiting the evidence and inspecting the mechanism using panel VARs. Journal of Macroeconomics, 63, 103184.
45. Sawada, Y. (1994). Are the Heavily Indebted Countries Solvent? Test of International Borrowing Constraints, Journal of Development Economics, 45, 325-337.
46. Sheikh, M. R., Abbasi, M. N., Iqbal, S. and Masood, S. (2014). External Debt Sustainability Analysis: A Case of SAARC Countries. International Journal of Management Research and Emerging Sciences, 4(1), 27-46.
47. Takeuchi, F. (2010). US external debt sustainability revisited: Bayesian analysis of extended Markov switching unit root test. Japan and the World Economy, 22(2), 98-106.
48. Trehan, B. and Walsh, C.E. (1991). Testing Intertemporal Budget Constraints: Theory and Applications to US Federal Budget and Current Account Deficits, Journal of Money, Credit and Banking, 23(2), 206-223.
49. Uslu, H. (2019). Türkiye’de dış borçların sürdürülebilirliği: Yapısal kırılmalı bir analiz. Sakarya İktisat Dergisi, 8(4), 351-374.
50. World Bank. (2025). World development indicators. Retrieved from http://data.worldbank.org/data-catalog/world-development-indicators
51. Wu, J. L. (2000). Mean reversion of the current account: Evidence from the panel data unit-root test. Economics Letters, 66(2), 215-222.
52. Yalçınkaya, Ö. (2019a). Türkiye ekonomisinde dış borçların sürdürülebilirliğinin analizi: Doğrusal ve doğrusal olmayan birim kök testlerinden kanıtlar (1970-2018). Maliye Dergisi, 176, 27-51.
53. Yalçınkaya, Ö. (2019b). Sustainability analysis of external debts in selected emerging market economies: Evidence from fourier unit root tests. Karabulut, Teazis, Bulut and Marangoz (Eds.), Perspectives on Applied Economics and Politics: Cases from Turkey içinde (13-31. ss.). Hertfordshire, London: IJOPEC Publication Limited UK.
54. Yilanci, V. and Ozcan, B. (2008). External debt sustainability of Turkey: A nonlinear approach. International Research Journal of Finance and Economics, 20(10), 91-99.
55. Yurt, E. (2008). Türkiye’nin dış borçlarının gelişimi ve sürdürülebilirliği. Öneri Dergisi, 8(29), 159-176.
56. Zaman, G. (2011). Challenges, vulnerabilities and ways of approach in Romania’s external debt sustainability. Annals of Faculty of Economics, 1(special), 11-44.
57. Zaman, G. and Georgescu, G. (2015). Current and long run challenges of Romania’s external debt sustainability. Procedia Economics and Finance, 32, 4-10.