Araştırma Makalesi

Sürgünde Saltanat Rüyası: Süleyman Şefik Paşa ve Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti

Cilt: 36 Sayı: 2 11 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Sürgünde Saltanat Rüyası: Süleyman Şefik Paşa ve Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti

Öz

Süleyman Şefik Paşa, Osmanlı döneminde üstlendiği yüksek askeri görevlerin ardından, Milli Mücadele karşıtı bir tutum benimsemiş ve Kuva-yı Milliye’ye karşı kurulan Kuva-yı İnzibatiye’nin komutanı olarak görev almıştır. Cumhuriyet’in ilanı sonrasında Yüzellilikler listesine dahil edilen Paşa, Lübnan ve Hicaz’da geçirdiği yıllarda rejim karşıtı örgütlenmeler içinde aktif bir rol oynamıştır. Bu çalışma, Paşa’nın liderliğinde şekillenen ve bugüne dek tarih yazımında ayrıntılı biçimde ele alınmamış Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti’ni odak noktasına alarak, erken Cumhuriyet dönemindeki siyasal muhalefetin örgütsel boyutunu analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Cumhuriyet Arşivi’nden elde edilen istihbarat belgeleri ve Süleyman Şefik Paşa ile bir Türk ajanı arasında gerçekleşen görüşmelere dayanan raporlar temelinde yürütülmüştür. Nitel analiz yöntemiyle yapılan çalışmada, cemiyetin örgütlenme yapısı, gizlilik ilkeleri, ideolojik söylemi ve stratejik hedefleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Ayrıca Gümülcineli İsmail gibi diğer Yüzelliliklerle olası bağlantılar değerlendirilerek, sürgünde şekillenen saltanat restorasyonu projelerine dair bütüncül bir bakış sunulmuştur. Bu yönüyle çalışma, tarih yazımında ilk kez sistematik biçimde ele alınan bu cemiyet üzerinden erken Cumhuriyet döneminin rejim karşıtı yapılarının niteliğine dair yeni ve özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA)
  2. BCA, 30.10/107.698.7,
  3. BCA, 490.1/585.18.2
  4. BCA. 23.22.23/30.18.1.1
  5. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığı Askeri Tarih Arşivi (ATASE) ATASE.235.19/110.9.1.10
  6. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  7. BOA. MV.260.78
  8. Resmi Kaynaklar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

11 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

3 Haziran 2025

Kabul Tarihi

7 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 36 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Esen, N. (2026). Sürgünde Saltanat Rüyası: Süleyman Şefik Paşa ve Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti. Firat University Journal of Social Sciences, 36(2), 979-993. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1713097
AMA
1.Esen N. Sürgünde Saltanat Rüyası: Süleyman Şefik Paşa ve Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti. Firat University Journal of Social Sciences. 2026;36(2):979-993. doi:10.18069/firatsbed.1713097
Chicago
Esen, Nihal. 2026. “Sürgünde Saltanat Rüyası: Süleyman Şefik Paşa ve Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti”. Firat University Journal of Social Sciences 36 (2): 979-93. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1713097.
EndNote
Esen N (01 Mayıs 2026) Sürgünde Saltanat Rüyası: Süleyman Şefik Paşa ve Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti. Firat University Journal of Social Sciences 36 2 979–993.
IEEE
[1]N. Esen, “Sürgünde Saltanat Rüyası: Süleyman Şefik Paşa ve Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti”, Firat University Journal of Social Sciences, c. 36, sy 2, ss. 979–993, May. 2026, doi: 10.18069/firatsbed.1713097.
ISNAD
Esen, Nihal. “Sürgünde Saltanat Rüyası: Süleyman Şefik Paşa ve Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti”. Firat University Journal of Social Sciences 36/2 (01 Mayıs 2026): 979-993. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1713097.
JAMA
1.Esen N. Sürgünde Saltanat Rüyası: Süleyman Şefik Paşa ve Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti. Firat University Journal of Social Sciences. 2026;36:979–993.
MLA
Esen, Nihal. “Sürgünde Saltanat Rüyası: Süleyman Şefik Paşa ve Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti”. Firat University Journal of Social Sciences, c. 36, sy 2, Mayıs 2026, ss. 979-93, doi:10.18069/firatsbed.1713097.
Vancouver
1.Nihal Esen. Sürgünde Saltanat Rüyası: Süleyman Şefik Paşa ve Hilafet-i İslamiye ve Saltanat-ı Osmaniye Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti. Firat University Journal of Social Sciences. 01 Mayıs 2026;36(2):979-93. doi:10.18069/firatsbed.1713097