Critical Route for Irregular Migration Flows to Europe: Eastern Mediterranean Route

Öz

In the 21st century, mass displacements triggered by events such as the “Arab Spring” and the Russia-Ukraine war have led irregular migrants to take dangerous routes to reach Europe. The Eastern Mediterranean migration route, which refers to crossings from Turkey to Greece, is one of the routes heavily used for this purpose. The aim of this study is to reveal the human mobility on this route; its causes, mechanisms, and factors leading to changes in its intensity, in light of quantitative data. The study aims to determine the dynamics of this route by analyzing the critical provinces that serve as entry and exit points for irregular migrants heading towards Europe, on a spatial scale. While studies on this subject in the literature generally remain focused on Turkey as a whole or a single province, this study's unique aspect lies in its use of a spatial scale encompassing 6 provinces on the Aegean Sea coast from a geographical perspective. The study, which utilizes a case study method involving the collection of multiple data points, draws its data from a literature review, information from the Coast Guard Command, the Directorate of Migration Management, FRONTEX, and UN (IOM) reports, as well as on-site observations and investigations. The assessment concludes that migration cannot be stopped without resolving the problems in the areas generating migration and adopting a humane approach towards migrants.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Europe
• Irregular Migration
• Eastern Mediterranean Migration Route

Avrupa’ya Yönelik Düzensiz Göç Hareketlerinde Kritik Rota: Doğu Akdeniz Güzergâhı

Öz

21. yüzyılda “Arap Baharı” ve Rusya-Ukrayna savaşı gibi olaylarla tetiklenen kitlesel yer değiştirmeler, düzensiz göçmenleri Avrupa'ya ulaşmak için tehlikeli rotalara yönlendirmektedir. Türkiye’den Yunanistan’a geçişleri ifade eden Doğu Akdeniz göç güzergâhı da bu amaçla yoğun olarak kullanılan rotalardan biridir. Bu çalışmanın amacı söz konusu güzergahtaki insan hareketliliğini; bu hareketliliğin nedenlerini, işleyiş mekanizmasını ve yoğunluğunda değişime yol açan faktörleri nicel veriler ışığında ortaya koymaktır. Çalışmada Avrupa’ya yönelen düzensiz göçmenlerin Türkiye’ye giriş noktaları ile çıkış noktaları niteliğindeki kritik illeri mekânsal bir ölçekte analiz ederek bu rotanın dinamiklerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Literatürdeki konuyla ilgili çalışmalar genellikle Türkiye çapında veya tek bir il özelinde kalırken bu çalışmanın coğrafi bir perspektifle Ege Denizi kıyısındaki 6 ili kapsayan bir mekânsal ölçek kullanması özgün yönünü teşkil etmektedir. Konunun çoklu veri toplama yoluyla değerlendirildiği durum analizi yönteminin kullanıldığı çalışmanın veri kaynaklarını ise literatür taraması, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Göç İdaresi Başkanlığı, FRONTEX ve BM (IOM) raporlarından elde edilen bilgiler ile yerinde yapılan gözlem ve incelemeler oluşturmaktadır. Yapılan değerlendirmeler neticesinde, göç üreten sahalardaki sorunlar çözülmeden ve göçmenlere yönelik insani bir tutum benimsenmeden söz konusu göçlerin durdurulamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Avrupa
• Düzensiz Göç
• Doğu Akdeniz Göç Güzergahı

Kaynakça

1. Avrupa Birliği Bakanlığı. (2016). 18 Mart 2016 Tarihli Türkiye-AB Zirvesi Bildirisi. Erişim adresi https://www.ab.gov.tr/files/ab_iliskileri/18_mart_2016_turkiye_ab_zirvesi_bildirisi_.pdf (Erişim tarihi: 20.10.2024).
2. Bodur Ün, M. ve Paydak, U. A. (2017). Küreselleşen Dünyada Düzensiz Göç ve Türkiye: Adana İli Yabancılar Misafirhanesi Çalışması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17 (3), 187-204. https://doi.org/10.18037/ausbd.417295
3. Cengiz, Başak. (2011). Mülteciler, Sığınmacılar ve Yasa Dışı Göçmenler. Ankara: T.C. İçişleri Bakanlığı Genel Yayın 686 (2011).
4. Chmiliar, I. (2010). Multiple-case designs. In A. J. Mills, G. Eurepas & E. Wiebe (Eds.), Encyclopedia of case study research (pp 582-583). USA: SAGE Publications.
5. Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry & research design: Choosing among five approaches. USA: SAGE Publications.
6. Çağlar, T. (2018). Göç Çalışmaları İçin Kavramsal Bir Çerçeve. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (8), 26-49.
7. De Tapia, S. (2004). Introduction to the Debate: Identification of Issues and Current and Future Trends of Irregular Migration in Transit Countries. Proceedings of the Regional Conference on Migration: Migrants in the Transit Countries: Sharing Responsibilities in Management and Protection, İstanbul.
8. Deniz, O. (2009). Mülteci Hareketleri Açısından Van Kentinin Durumu ve Kentteki Mültecilerin Demografik Profili. Doğu Coğrafya Dergisi, 14(22), 187-204.

9. Deniz, O. (2016). Orta Doğu ve Asya Kökenli Göçmenlerin Göç Güzergahında Türkiye Opsiyonu. Sosyoloji Divanı Dergisi, 1(6), 209-231.
10. EUROSTAT. (2024). Asylum applicants by type, citizenship, age and sex-annual aggregated data. Erişim adresi https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/migr_asyappctza__custom_13479690/default/table?lang=en (Erişim tarihi: 27.10.2024).
11. FRONTEX. (2016). Risk Analysis for 2016. Erişim adresi https://www.frontex.europa.eu/media-centre/news/news-release/frontex-publishes-risk-analysis-for-2016-NQuBFv (Erişim tarihi: 15.11.2024)
12. FRONTEX. (2017). Risk Analysis for 2017. Erişim adresi https://www.frontex.europa.eu/assets/Publications/Risk_Analysis/Annual_Risk_Analysis_2017.pdf (Erişim tarihi: 15.11.2024).
13. FRONTEX. (2018). Risk Analysis for 2018. Erişim adresi https://www.frontex.europa.eu/publications/risk-analysis-for-2018-aJ5nJu (Erişim Tarihi: 15.11.2024).
14. FRONTEX. (2019). Risk Analysis for 2019. Erişim Adresi https://www.frontex.europa.eu/publications/risk-analysis-for-2019-RPPmXE (Erişim tarihi: 15.11.2024).
15. FRONTEX. (2020). Risk Analysis for 2020. Erişim adresi https://www.frontex.europa.eu/what-we-do/monitoring-and-risk-analysis/risk-analysis/risk-analysis/ (Erişim tarihi: 15.11.2024).
16. FRONTEX. (2021). Risk Analysis for 2021. Erişim Adresi https://www.frontex.europa.eu/publications/risk-analysis-for-2021-MmzGl0 (Erişim Tarihi: 15.11.2024).
17. FRONTEX. (2024). Risk Analysis for 2023/2024. Erişim adresi https://www.frontex.europa.eu/what-we-do/monitoring-and-risk-analysis/risk-analysis/risk-analysis/ (Erişim tarihi: 15.11.2024).
18. FRONTEX. (2025). Migratory Routes. Erişim adresi https://www.frontex.europa.eu/what-we-do/monitoring-and-risk-analysis/migratory-routes/migratory-routes/ (Erişim tarihi: 01.06.2025).
19. Gazete Duvar. (19.10.2024). Türkiye’nin en büyük mülteci mezarlığı: Defin sayısı artıyor. Erişim adresi https://www.gazeteduvar.com.tr/turkiyenin-en-buyuk-multeci-mezarligi-defin-sayisi-artiyor-haber-1728712 (Erişim tarihi: 19.11.2024).
20. IOM (International Organization for Migration/Uluslararası Göç Örgütü). (2009). Göç Terimleri Sözlüğü. (Edit. Bülent Çiçekli), Cenevre.
21. IOM (International Organization for Migration/Uluslararası Göç Örgütü). (2024). The World Migration Report 2024. Erişim adresi https://digitallibrary.in.one.un.org/TempPdfFiles/28519_1.pdf (Erişim tarihi:27.10.2024).
22. Karaca, H. ve Tepealtı, F. (2024). Avrupa'nın Makbul ve Mağdur Sığınmacıları: Ukraynalılar ve Diğerleri. Sosyologca, 27, 235-252.
23. Karakaya, H. (2020). Türkiye’de Göç ve Etkileri. Fırat Üniversitesi Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 4(2), 93-130.
24. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. S. Turan (Ed.), Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
25. Mülteci Hakları Derneği. (2025). Meriç’te Yunanistan Zulmü:3 Sığınmacı Öldü. Erişim adresi https://umhd.org.tr/page/meric-te-yunanistan-zulmu-3-siginmaci-oldu/728 (Erişim tarihi: 23.02.2025).
26. NTV. (06.11.2024). Van-İran sınırına 25 katmanlı güvenlik duvarı! Yüzde 70'i tamamlandı. Erişim adresi https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/van-iran-sinirina-25-katmanli-guvenlik-duvari-yuzde-70i-tamamlandi,V5dNpx70bky5s6oTbv6xeg/qab4Yk0UXUCkNKCOOrQv9A (Erişim tarihi: 04.01.2025).
27. Sezer Güngör, K. (2023). Enformasyon Savaşlarında İstihbarat Diplomasisinin Yönetimi: Ege Denizi Göçmen Krizi Vaka Analizi. (Yüksek Lisans Tezi). Polis Akademisi, Güvenlik Bilimleri Enstütüsü Güvenlik Stratejileri ve Yönetim Anabilim Dalı, Ankara.
28. Şengün, M.ve Boyraz, Z. (2008). Doğu ve Güney Doğu Anadolu Bölgesinin Doğal Ortam Özelliklerinin Terör Faaliyetleri ve Sınır Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 13(20), 267-278.
29. Şişman, Y. ve Balun, B. (2020). Transit Göç ve Türkiye. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21 (2), 61-79.
30. T.C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2025). Coğrafyası. Erişim adresi https://canakkale.csb.gov.tr/cografyasi-i-5389#:~:text=Genel%20karakteriyle%20Akdeniz%20iklimi%20%C3%B6zelliklerini,oran%C4%B1%20ise%20%72.6%E2%80%B2d%C4%B1r. (Erişim Tarihi: 08.03.2025).
31. T.C. Dışişleri Bakanlığı. (2022). Türkiye- AB Arasında 18 Mart’ta Varılan Mutabakata İlişkin Soru- Cevaplar. Erişim Adresi https://www.mfa.gov.tr/turkiye-ab-arasinda-18-mart_ta-varilan-mutabakata-iliskin-soru-cevaplar.tr.mfa (Erişim tarihi: 20.10.2024).
32. T.C. İçişleri Bakanlığı Sahil Güvenlik Komutanlığı. (2025). İstatistikler, Güncel Faaliyetler. Erişim adresi https://www.sg.gov.tr/guncel-faaliyetler (Erişim tarihi: 14.02.2025).
33. T.C. İçleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. (2024). İkamet İzni Çeşitleri. Erişim adresi https://www.goc.gov.tr/ikamet-izni-cesitleri (Erişim tarihi: 06.01.2025).
34. T.C. İçleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. (2025a). Yakalanan Düzensiz Göçmenler (İlk on Uyruk). Erişim adresi https://www.goc.gov.tr/duzensiz-goc-istatistikler (Erişim tarihi:05.06.2025).
35. T.C. İçleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. (2025b). Erişim adresi https://www.goc.gov.tr/cumhurbaskanimiz-sayin-recep-tayyip-erdoganin-tesrifleriyle-turkiye-yuzyilinda-turkiyenin-goc-yonetimi-modeli-programi-duzenlend-merkezicerik (Erişim tarihi: 05.05.2025).
36. T.C. İçleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. (2025c). Geçici Koruma Kapsamında Bulunan Suriyelilerin İllere Göre Dağılımı (İlk on il). Erişim adresi https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638 (Erişim tarihi: 05.06.2025).
37. Tepealtı, F. (2020). Avrupa Birliği’nin Göç Politikaları ve Türkiye. Pegem Yayınları.
38. TÜİK. (2024). İllere göre Yurt Dışından Gelen Göçün Büyüklüğü (2023). Erişim adresi https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Uluslararasi-Goc-Istatistikleri-2023-53544 (Erişim tarihi: 30.12.2024). UNCHR (The Un Refugee Agency). (2021). Global Report 2020. Erişim adresi https://reporting.unhcr.org/sites/default/files/gr2020/pdf/GR2020_English_Full_lowres.pdf (Erişim tarihi: 23.11.2024).
39. UNECE (Economic Commission for Europe). (2012). Measuring Hard-to-Count Migrant Populations: Importance, Definitions, and Categories. Geneva. Erişim adresi https://www.unece.org/fileadmin/DAM/stats/documents/ece/ces/ge.10/2012/WP_9_UNECE.pd, (Erişim tarihi: 04.06.2025).