Fırat Üniversitesinde Akademik Eğitimine Devam Eden Suriyeli Kadın Öğrencilerin Yaşadığı Sorunlar Üzerine Bir Araştırma-Fırat Üniversitesi Örneği

Yıl 2026, Cilt: 36 Sayı: Kadın Araştırmaları, 177 - 192, 26.01.2026

Handan Karakaya , Abide Ayhan

https://doi.org/10.18069/firatsbed.1726177

Öz

2011 yılında başlayan Suriye İç Savaşı, Suriyeli bireyleri kitlesel zorunlu göçe maruz bırakmıştır. Bu göç süreci, çeşitli sosyal, ekonomik ve kültürel sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Göçmen nüfus içerisinde kadınlar, çocuklar ve yaşlılar önemli bir çoğunluğu oluşturmaktadır. Bu bağlamda, Türkiye’de yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Suriyeli öğrencilerin sayısı da artmıştır. Üniversitemizde de kayda değer sayıda Suriyeli kadın öğrencinin öğrenim görmesi, bu çalışmanın tasarlanmasına zemin hazırlamış ve söz konusu öğrencilerin yaşadığı sorunların incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmamız toplumsal cinsiyet perspektifiyle Suriyeli kadın öğrencilerin yükseköğretim süreçlerinde karşılaştıkları güçlükleri anlamayı amaçlamaktadır. Savaş ve çatışma ortamı nedeniyle 2011 sonrasında Türkiye’ye göç etmek zorunda kalan ve yükseköğretime katılım sağlayan Suriyeli kadın öğrenciler, eğitimlerine devam ederken çok boyutlu sorunlarla yüz yüze gelmektedir. Bu çalışma, göçmen kimliğiyle dezavantajlı bir konumda bulunan kadınların yükseköğretim alanındaki deneyimlerini anlamaya odaklanmaktadır. Çalışmanın temel amacı, Elazığ ili Fırat Üniversitesi’nde eğitim görmekte olan Suriyeli kadın öğrencilerin bu süreçte karşılaştıkları sorunları tespit etmek ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirmektir. Nitel araştırma yöntemine ve fenomenolojik desenle yapılandırılan çalışmada, veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2022-2023 akademik yılı içerisinde Fırat Üniversitesi’nde eğitim alan Suriyeli kadın öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklem ise, bu evrenden amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 15 Suriyeli kadın öğrenciden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Göç , Göçmen , Mülteci , Suriye Savaş , Suriyeli Kadın Öğrenci

A Study on the Problems Faced by Syrian Female Students Continuing Their Academic Education at Fırat University – The Case of Fırat University

Öz

The Syrian Civil War, which began in 2011, has led to mass displacement, forcing many Syrians to migrate. This process has created numerous social, economic, and cultural challenges. Women, children, and the elderly make up a significant part of this migrant population. In recent years, the number of Syrian students in Turkish universities has increased. The notable presence of Syrian female students at our university has led to the development of this study.This research aims to understand the challenges faced by Syrian female students in higher education from a gender perspective. Having fled conflict and instability, these students face multiple difficulties in continuing their education. The study focuses on their experiences as women and as migrants in a host country.The main goal is to identify the problems encountered by Syrian female students at Fırat University in Elazığ and to suggest potential solutions. The study adopts a qualitative research design with a phenomenological approach. Data was collected through semi-structured interviews. The research population includes Syrian female students enrolled in the 2022-2023 academic year, and the sample consists of 15 participants selected through purposive sampling.

Anahtar Kelimeler

Migration , Immigrant , Refugee , Syrian War , Syrian Women Student

Kaynakça

• Alhayek, K. (2014). Çifte marjinalleşme: Suriyeli mülteci kadınların bakış açılarının ana akım çevrimiçi aktivizmde ve küresel medyada görünmezliği. Feminist Medya Çalışmaları , 14 (4), 696-700.
• Akpınar, T. (2017), Türkiye’deki Suriyeli Mülteci Çocukların ve Kadınların Sosyal Politika Bağlamında Yaşadıkları Sorunlar, Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 3(3): 16-29.
• Algedik, İ., & Aliyev, P. (2022). Suriye İç Savaşı’nın Türkiye’nin Göç Politikasına Etkileri. Uluslararası İlişkiler ve Politika Dergisi, 3(1), 1-13.
• Al-Hamad, A., Forchuk, C., Oudshoorn, A., & Mckinley, G. P. (2023). Listening to the voices of Syrian refugee women in Canada: An ethnographic insight into the journey from trauma to adaptation. Journal of International Migration and Integration, 24(3), 1017-1037.
• Ali Balcı, A.(2001). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntem, Teknik ve İlkeler, Pegem Yayıncılık, Ankara
• Alkan, H. (2020). Göç ve Eğitim: Suriyeli Üniversite Öğrencilerinin Türkiye'deki Deneyimleri. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Arıkan, R. (2018). Anket Yöntemi Üzerinde Bir Değerlendirme. Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,1:97-159.
• Aydın, S. & Erdemli, Ö. (2020). Suriyeli Kadın Öğrencilerin Eğitim Süreçlerine Katılımı: Gaziantep Örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi, 31(2), 37-49.
• Baltacı, A. (2019). Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(29): 368-388.
• Baranik, L. E. (2021). Employment and attitudes toward women among Syrian refugees. Personnel Review, 50(4), 1233-1252.
• Castles, S. Miller, J.M. (2008). Göçler Çağı: Modern Dünyada Uluslararası Göç Hareketleri, Çev. İ. Akbulut, B. Bal, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
• Culcasi, K. (2019). “We are women and men now”: Intimate spaces and coping labour for Syrian women refugees in Jordan. Transactions of the Institute of British Geographers, 44(3), 463-478.
• Çelik, Ç. & Özgür, B. (2018). Türkiye’de Suriyeli Üniversite Öğrencileri: Deneyimler ve Beklentiler. Göç Araştırmaları Dergisi, 4(2), 45–64.
• Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage Publications.
• Çelik, M. Y. (2023). Reasons for early marriage of Syrian migrant young women: Qualitative study. Journal of Human Behavior in the Social Environment, 33(4), 465-472.
• Dere, İ., & Demirci, E. (2023). Türkiye’de göçmen öğrencilerin eğitimde karşılaştıkları sorunlar. Humanitas-Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 11(INCSOS VIII Özel Sayısı), 108-135.
• Demirbaş, B. & Akyiğit, H. (2018). Suriyeli mülteci kadınların entegrasyon sürecinde sosyal ağların olumlu ve olumsuz etkileri. Muhakeme Journal, 1(2), 123-133.
• Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (Eds.). (2018). The SAGE Handbook of oualitative research (5th ed.). Sage Publications.
• Duman, T. (2020). The situation of Syrian women in Turkey. Comparative demography of the Syrian diaspora: European and Middle Eastern destinations, 93-107.
• Ekı̇cı̇, S. Tuncel, G. (2016). Göç ve İnsan. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1):9-22.
• Ekiz, D. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri: Yaklaşım, yöntem ve teknikler. Anı Yayıncılık.
• Enloe, C. (2014). Bananas, Beaches and Bases: Making Feminist Sense of International Politics. University of California Press.
• Elmas, S., & Paksoy, A. (2020). Representation of Syrian Asylum Seeker Women in The Turkish Press. Türkiye İletısım Arastırmaları Dergısı-Turkısh Revıew Of Communıcatıon Studıes, (35).
• Erdem, C. (2017), Türkiye’ye Göç Eden Suriyeli Gençlerin Gelecek Beklentileri: “Malatya Örneği”. Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.
• Erdoğan, M. (2017). Suriyeliler Barometresi 2017. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Göç ve Siyaset Araştırmaları Merkezi.
• Ersoy, A. F., Turan, N. (2019). Sığınmacı ve Göçmen Öğrencilerde Sosyal Dışlama ve Çeteleşme. Üçüncü Sektör Dergisi Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(2):828-840.
• Freedman, J. (2016). Sexual and gender-based violence against refugee women: A hidden aspect of the refugee “crisis”. Reproductive Health Matters, 24(47), 18–26.
• Gissi, A. (2021). Countering depoliticized representations of Syrian women: memories of dictatorship from pre-war Syria. Gender, Place & Culture, 28(3), 305-325.
• Gül, S. S., & Nizam, Ö. K. (2021). Sosyal bilimlerde içerik ve söylem analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (42), 181-198.
• Güney, T. (Ed.). (2003). Müslüman toplumlarda kadın ve cinsellik. İletişim.
• Güngör, H., Soysal, T. (2021). Türk Yüksek Öğretiminde Suriye Mülteciler. Milli Eğitim Dergisi, 50(1): 1245-1264.
• Harunoğulları, M. Süzülmüş, S. Polat, Y. (2019). Türkiye’deki Suriyeli Üniversite Öğrenci İle İlgili Bir Durum Tespiti: Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3):816-837.
• Harzig, C. (2003). Women Migrants as Global and Local Agents in Women, Gender and Labour Migration, ed., Pamela Sharpe, Routledge, London.
• İçduygu, A. & Diker, E. (2017). Sığınmacı Kadınların Türkiye’de Karşılaştığı Sorunlar ve Toplumsal Uyum. İstanbul: Koç Üniversitesi Göç Araştırmaları Merkezi
• Karadağ, N. (2006). Yükseköğretimde Uluslararasılaşma Bağlamında Türkiye’de Eğitim Gören Suriye Öğrenciler Üzerine Bir Araştırma. Turkish Studies, 11(19): 477-490.
• Karanfiloğlu, M. (2019). Savaş, kadın, çocuk ve göç üzerin e: Suriye örneği. Muhakeme Dergisi, 2(1), 99-124.
• Kaya, A. & Kıraç, A. (2016). Vulnerabilities of Syrian Refugees in Istanbul. İstanbul: İstanbul Bilgi University Press.
• Kaypak, Ş., & Bimay, M. (2016). Suriye savaşı nedeniyle yaşanan göçün ekonomik ve sosyo-kültürel etkileri: Batman örneği. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 6(1), 84-110.
• Kılıç, H. & Dinçer, S. (2019). Suriyeli Kadınların Eğitime Erişim Sorunları: Hatay Örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(1), 98–113.
• Kiremit, E. Y., & Akfırat, S. (2023). Social psychological dynamics of migrant women employment: The experiences of displaced Syrian women in Turkey. International Journal of Intercultural Relations, 96, 101869. Koyuncu, A. (2014), Kentin Yeni Misafirleri: Suriyeliler, Çizgi Kitapevi, Konya.
• Kubow, P. K. (2023). Citizen Identity Formation of Domestic Students and Syrian Refugee Youth in Jordan: Centering Student Voice and Arab-Islamic Ontologies. Routledge.
• Levet, F. Gül, F. Aydemir, T. (2021). Suriyeli Üniversite Öğrencilerinin Türkiye’de Üniversite Deneyimleri, Milli Eğitim Dergisi, 1:807-835.
• Olcay, Z. İ. Y. A. (2012). Mülteci-göçmen belirsizliğinde iklim mültecileri. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 99:232-233). Özdemir, M. (2010). Nitel Veri Analizi: Sosyal Bilimlerde Yöntembilim Sorunsalı Üzerine Bir Çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1):323-343.
• Özturk, L., Serin, Z. V., & Altınoz, H. (2019). Challenges and obstacles for Syrian refugee women in the Turkish labor market. Societies, 9(3):1-10.
• Sieverding, M., Bteddini, D., Mourtada, R., Al Ayoubi, L., Hassan, O., Ahmad, A., ... & Abdulrahim, S. (2022). Design and implementation of the amenah early marriage pilot intervention among syrian refugees in Lebanon. Global Health: Science and Practice, 10(1).
• Şahin, S.A., Çelik, Z. (2020). Dışlanma ve Umut Arasında: Suriyeli Yükseköğretim Öğrencilerinin Deneyimleri. Yüksek Öğretim ve Bilim Dergisi, 10(3). 494-503.
• Şen, A. B., & Vural, C. (2014). Suriye iç savaşında göç ve kadın. Yaratıcı Drama Dergisi, 9(17), 29-40.
• Tarakcioglu, F., & Ciceklioglu, M. (2022). Syrian migrant women’s participation in social activities: The case of Izmir. International Journal of Intercultural Relations, 86, 85-94.
• Tatlı, İrfan (2023). “Yerel İsyandan Uluslararası İç Savaşa: 13. Yılında Suriye İç Savaşı”. İNSAMER Rapor 164. Teki̇n, H,., Teki̇n, H. (2012). Nitel Araştırma Yönteminin Bir Veri Toplama Tekniği Olarak Derinlemesine Görüşme. İstanbul University Journal of Sociology, 3 (13) :101-116.
• Yaylacı, F. G. & Karakuş, M. (2015). Perceptions and Experiences of Refugees in Turkey: A Field Study from Istanbul. Migration Letters, 12(3), 183-196.
• Young, Y., Korinek, K., & Huu Minh, N. (2021). A life course perspective on the wartime migrations of northern Vietnamese war survivors. Asian Population Studies, 17(3), 308-331.