Şehirlerde Kadın Güvenliğine Yönelik Akıllı Uygulamaların Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH5 ve SKH11) Bağlamında Değerlendirilmesi

Öz

Kadınlar için daha güvenli şehirler oluşturmak, Birleşmiş Milletler’in 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) kapsamında öncelikli hedeflerden biridir. SKH 5 (Toplumsal Cinsiyet Eşitliği) ve SKH 11 (Sürdürülebilir Şehirler) doğrultusunda, toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin azaltılması ve kadınların kamusal alanlara güvenli erişiminin sağlanması amaçlanmaktadır. Günümüzde hızla artan kentleşme ve dijitalleşme, kent yaşamını dönüştürerek akıllı şehir çözümlerine olan ihtiyacı artırmaktadır. Akıllı şehir girişimleri, şehirlerin dayanıklılığını ve yaşam kalitesini yükseltmeyi hedeflerken, toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten yaklaşımların önemi giderek artmaktadır. Kadınların teknoloji tabanlı çözümlerden ve sürdürülebilir uygulamalardan eşit şekilde faydalanması, akıllı şehir planlamalarının temel koşullarındandır. Gerçek zamanlı ulaşım verileri, suç yoğunluk haritaları, akıllı aydınlatma sistemleri ve mobil güvenlik uygulamaları gibi teknolojiler, kadınların kentte güvenli hareket etmesini kolaylaştırmaktadır. Çalışma, dünya ve Türkiye örnekleri üzerinden SK bağlamında kadın güvenliğine yönelik teknolojilerin kent yönetiminde kapsayıcı ve eşitlikçi politikalarla entegrasyonunu incelemektedir. Bulgulara göre, akıllı şehir stratejilerinde teknolojik araçların kadınların mekânsal deneyimlerinde güvenliği artırma potansiyeline sahip olduğunu fakat bunun yalnızca teknik altyapıyla değil, katılım mekanizmaları, toplumsal farkındalık ve cinsiyete duyarlı politika üretimiyle desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. İstanbul, Stockholm, Seul ve Gaziantep gibi şehirlerdeki uygulamalar, SKH5 ve SKH11 hedefleriyle örtüşmektedir. Ayrıca ulaşım altyapısının kapsayıcılığı, acil müdahale sistemlerinin etkinliği ve yerel yönetimlerin hesap verebilirliği de bu hedefler kapsamında değerlendirilmesi gereken kritik unsurlardır.

Anahtar Kelimeler

• akıllı şehirler
• kadın
• kentsel güvenlik algısı
• sürdürlebilir kalkınma hedefleri

Evaluating of Smart Applications for Women’s Safety in Cities within the Framework of Sustainable Development Goals (SDG5 snd SDG11)

Öz

Creating safer cities for women is a priority within the framework of the United Nations’ 2030 Sustainable Development Goals (SDGs). Aligned with SDG 5 (Gender Equality) and SDG 11 (Sustainable Cities and Communities), the aim is to reduce gender-based violence and ensure women’s safe access to public spaces. Rapid urbanization and digitalization today are transforming urban life and increasing the need for smart city solutions. While smart city initiatives seek to enhance urban resilience and quality of life, the importance of approaches that consider gender equality is increasingly recognized. Equal access for women to technology-based solutions and sustainable practices is a fundamental requirement in smart city planning. Technologies such as real-time transportation data, crime density maps, smart lighting systems, and mobile security applications facilitate safer mobility for women in urban environments. This study examines the integration of technologies aimed at women’s safety within inclusive and equitable urban governance, analyzing examples from both global and Turkish contexts under the SDG framework. Findings indicate that while technological tools in smart city strategies have the potential to enhance women’s spatial safety experiences, this potential must be supported not only by technical infrastructure but also by participation mechanisms, social awareness, and gender-sensitive policy development. Practices in cities such as Istanbul, Stockholm, Seoul, and Gaziantep align with SDG 5 and SDG 11 objectives. Additionally, factors such as inclusive transportation infrastructure, the effectiveness of emergency response systems, and local governments’ accountability are critical elements that need to be considered within these goals.

Anahtar Kelimeler

• smart cities
• women’s
• urban safety
• SDG

Kaynakça

1. Albino, V., Berardi, U., and Dangelico, R.M. (2015). “Smart cities: Definitions, dimensions, performance, and initiatives”. Journal of Urban Technology, 22(1), 3–21. DOI: 10.1080/10630732.2014.942092.
2. Ankara Büyükşehir Belediyesi (2023). https://bisiklet.ego.gov.tr/ahh-2023/ (erişim tarihi: 24.06.2025).
3. Aydın Büyükşehir Belediyesi (2022). https://aydin.bel.tr/mobil/detail/10018/aydin-buyuksehir-belediyesi-nden-bisiklet-ve-yuruyus-yolu.
4. Beyazit, E., Akcakaya Waite, I., Balik, H., Erturan, A., & Keşan, B. (2023). Improving women’s accessibility to public transport through participatory street experiments: The case of Maltepe, Istanbul. Journal of Urban Mobility, 4, 100062. https://www.researchgate.net/publication/374510453_Improving_women's_accessibility_to_public_transport_through_participatory_street_experiments_The_case_of_Maltepe_Istanbul.
5. Bursa Büyükşehir Belediyesi Kadın Aile Hizmetleri Şube Müdürlüğü (2022). Kadınların kentte güvende hissederek yer aldığı mekanlar raporu. Bursa. Erişim: https://www.bursa.bel.tr/idari/aile-kadin-ve-cocuk-hizmetleri-subemudurlugu-226 (erişim tarihi: 24.06.2025).
6. Cacciari, M. (2012). La città. Pazzini Stampatore Editore.
7. Ceccato, V. (2012). The Urban Fabric of Crime and Fear. Springer.
8. Coaffee, J., O’hare, P. and Hawkesworth, M. (2009). “The visibility of (in)security: The aesthetics of planning urban defences against terrorism”. Security Dialogue, 40(5), 489–511.

9. Cornelius, F. P. (2024). Emerging South African smart cities: Data security and privacy risks and challenges. SA Journal of Information Management. https://www.researchgate.net/publication/385489831_Emerging_South_African_smart_cities_Data_security_and_privacy_risks_and_challenges.
10. Deloitte. (2023). Bridge data privacy concerns in women with technology: 2023 connected consumer survey. Deloitte Insights. https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/technology/bridge-data-privacy-concerns-in-women-with-technology.html.
11. Darke, J. (1996). The man-shaped city. Changing places: Women’s lives in the city, 88-99.
12. Datta, A. (2018). “New urban utopias of postcolonial India: ‘Entrepreneurial urbanization’ in Dholera smart city, Gujarat”. Environment and Planning A: Economy and Space, 50(1), 100–120.
13. Datta, A. and Odendaal, N. (2021). “Gender and the smart city: The urban political ecology of inclusive and exclusive digital infrastructures”. Urban Geography, 42(1), 35–54.
14. Denizli Büyükşehir Belediyesi (2022). https://akillisehir.denizli.bel.tr/trafikyonetimsistemi.html
15. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi (2024). https://www.diyarbakir.bel.tr/haberler/10830-kurs.html (erişim tarihi: 24.01.2025).
16. Fernandez Montiel, Z. A., M. Alberto Torres Cruz, C. Peñaloza and J. Hidalgo Morgan, "Challenges of Smart Cities: How Smartphone Apps Can Improve the Safety of Women," 2020 4th International Conference on Smart Grid and Smart Cities (ICSGSC), Osaka, Japan, 2020, pp. 145-148, doi: 10.1109/ICSGSC50906.2020.9248546.
17. Fraser, N. (2005). “Reframing justice in a globalizing world”. New Left Review, 36, 69–88.
18. Jin, J., Huang, K., & Zhu, M. (2023). Engendering the city: A participatory approach to gender-responsive planning and urban design in Cairo. In M. P. Asl (Ed.), Urban poetics and politics in contemporary South Asia and the Middle East (pp. 269–290). IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-6684-6650-6.ch013.
19. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi (2022). https://akillikent.gaziantep.bel.tr/en/project/detail/gaziantep-women-friendly-city-mobile-application.
20. Görgens, T. ve Van Donk, M. (2012). “Safe and inclusive cities: Towards a gendered urban governance approach”. Urban Forum, 23(3), 321–337.
21. Gurumurthy, A., Chamı, N. ve Sıngh, P. (2019). “Gender equality and smart cities: Insights from the global south”. Gender, Technology and Development, 23(2), 133–150.
22. Güney E. (2020). Kadın Dostu Kent Planlama Yaklaşımı: Bornova Örneği. Bornova Belediyesi. https://www.researchgate.net/publication/348972123_Kadin_Dostu_Kent_Planlama_Yaklasimi_Bornova_Ornegi.
23. Harvey D.(2016). The Ways of The World. Oxford University Press. ISBN:978-019046993. Hayta, Y. ve Demiren, Y. (2024). “Sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin yerelleşmesi: Balıkesir Büyükşehir Belediyesi örneği”. Kent Akademisi Dergisi, 17 Özel Sayı, 57–65.
24. Hollands, R.G. (2008). “Will the real smart city please stand up?”. City, 12(3), 303–320.
25. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (2023). https://cdn-uym.ibb.gov.tr/cdn/uym/Bultenlerimiz/istanbul-ulasim-bulteni-2023-2.pdf (erişim tarihi: 24.06.2023).
26. Horii, M., ve Burgess, A. (2012). Constructing sexual risk: Chikan, collapsing male authority and the emergence of women-only train carriages in Japan. Health, Risk & Society, 14(1), 41-55. https://doi.org/10.1080/13698575.2011.641523.
27. Kabeer, N. (2005). “Gender equality and women’s empowerment: A critical analysis of the third millennium development goal”. Gender & Development, 13(1), 13–24.
28. Kayseri Büyükşehir Belediyesi (2022). Güvende Kal Kayseri Uygulama Raporu. Erişim: https://www.kayseri.bel.tr/kurumsal-raporlar.
29. Keleş R. (2002) Kentleşme Politikası. İmge Yayınevi. Ankara.
30. Kitchin, R. (2014). “The real-time city? Big data and smart urbanism”. Geo Journal, 79, 1–14.
31. Kitchin, R. (2016). “The ethics of smart cities and urban science”. Philosophical Transactions of the Royal Society A, 374(2083): 20160115. DOI: 10.1098/rsta.2016.0115.
32. Küfeoğlu, S. (2022). SDG-5 Gender Equality. In S. Küfeoğlu (Ed.). “Emerging Technologies: Value Creation for Sustainable Development. 125–140. Springer, Cham. https://link.springer.com.
33. Lefebvre, H. (1996). Writings on Cities (E. Kofman& E. Lebas, Çev. ve der.). Oxford: Blackwell
34. Lefkowıtz, M. R. ve Fant, M. B. (2005). Women’s life in Greece and Rome: A sourcebook in translation (3rd ed.). Johns Hopkins University Press.
35. Massey, D. (1994). Space, place and gender. Cambridge: Polity Press.
36. Meydan, B. (2025). Sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında TR33 bölgesi illerinin performanslarının TOPSIS yöntemi ile değerlendirilmesi. KOCATEPE (İİBFD) Özel Sayı 27., 228-250.
37. Taptık, S., ve Negiz, N. (2023). Kent ve Kadın. Kriter Yayınevi. Baskı 1. 1-134.
38. Oğuz, M. (2020). Perception of safety within intermediate public transportation systems: The case of minibüs in İstanbul. Planning, 30(1), 104–117. https://doi.org/10.14744/planlama.2019.29981
39. Önder, H.G. (2020). Kadın Duyarlı Ulaşım Önceliklerinin Belirlenmesi ve Politika Üretimi: Ankara Örneği. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi (OPUS), 15(23), 1-18. DOI: 10.26466/opus.632122
40. Özsoy, B., ve Sipahi, E. B. (2016). Türkiye’de kadın dostu olma iddiasında bir kent: Gaziantep. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 25(3), 35–68. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/202107/turkiyede-kadin-dostu-olma-iddiasinda-bir-kent-gaziantep.
41. Paın, R. (2001). “Gender, race, age and fear in the city”. Urban Studies, 38(5–6), 899–913.
42. Region Stockholm. (2021). Trygghet i fokus: En kartläggning av livskvalitetsbrott och otrygghet i Stockholmsregionen. Regionledningskontoret. https://www.regionstockholm.se/49037b/contentassets/e7ace7c970854558958c83d3007dcb10/trygghet-i-fokus/
43. Rıco, M. ve Gómez, A. (2020). “Expansionary zoning and the strategic behaviour of local goverments. Regional Studies, 54(3).388-402. htpps://doi.org/10.1080.00343404.2019.1604502.
44. Safetipin (2025) Sporting Safer Cities. Katılımcı haritalama ve veri kullanımı. https://safetipin.com/reports// (Erişim Tarihi: 17.01.2025).
45. Sakarya Büyükşehir Belediyesi (2022). https://www.sakarya.bel.tr/1/Haber/sakarya-parkta-teknoloji-atagi/20110.
46. Sustaınabılıty (2020). “More cycling, less driving? Findings of a cycle street intervention study in Germany”. Sustainability, 12(3), 805. DOI: 10.3390/su12030805.
47. Sydney City Report. (2018). Resilient Sydney: A strategy for city resilience. City of Sydney. https://www.cityofsydney.nsw.gov.au/-/media/corporate/files/2020-07-migrated/files_r/resilient-sydney-a-strategy-for-city-resilience-2018.pdf?download=trueTepebaşı Belediyesi (2025). REMOURBAN: Eskişehir. Erişim: https://remourban.tepebasi.bel.tr/
48. Townsend, A. M. (2013). Smart cities: Big data, civic hackers, and the quest for a new utopia. W. W. Norton & Company.
49. Türkiye Belediyeler Birliği (2022). Akıllı Şehir Uygulamalarıyla Kadın Dostu Kentler: Gaziantep Örneği. Erişim: https://www.tbb.gov.tr/tr/kadin-dostu-kentler-faz-iii-projesi.
50. Türkiye Belediyeler Birliği (2022). Guangzhou Yenilik Ödülü. Erişim: https://www.tbb.gov.tr/sites/default/files/publications/2025-04/0941924001426084836.pdf.
51. Türkiye Belediyeler Birliği (2022). Kadın Dostu Kentler Raporu. Erişim: https://kadem.org.tr/kadin-dostu-kentler-ve-belediyeler-calistayi-sonuc-raporu/ (erişim tarihi: 24.06.2025).
52. UN DESA (2022). World Urbanization Prospects: The 2022 Revision. https://population.un.org/wup/.
53. Un-Habıtat (2021). Her City: A Guide for Women-Centered Urban Planning in the Global South. Nairobi. https://unhabitat.org/her-city-a-guide-for-cities-to-sustainable-and-inclusive-urban-planning-and-design-together-with.
54. Un-Habıtat (2022). The New Urban Agenda Illustrated. Nairobi. https://unhabitat.org/the-new-urban-agenda-illustrated.
55. Un Women (2017). Safe Cities and Safe Public Spaces for Women and Girls Global Programme Results Report. https://www.unwomen.org/en/digital-library/publications.
56. Un Women (2018). Turning promises into action: Gender equality in the 2030 Agenda for Sustainable Development.
57. Un Women (2020). Gender Equality and Sustainable Urban Development: Guiding Principles for Policy and Practice. https://www.unwomen.org/.
58. Un Women (2021). Safe Cities and Safe Public Spaces Global Flagship Initiative Annual Report. New York.
59. Unıted Natıons (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development. https://sdgs.un.org/2030agenda.
60. Unıted Natıons (2018). The world’s cities in 2018. Department of Economic and Social Affairs, Population Division. https://www.un.org/development/desa/pd/content/worlds-cities-2018-data-booklet (erişim tarihi: 24.06.2025).
61. Valentıne, G. (1989). “The geography of women’s fear”. Area, 21(4), 385–390.
62. Van Zoonen, L. (2016). “Privacy concerns in smart cities”. Government Information Quarterly, 33(3), 472–480.
63. Vancouver Urban Safety. (2020). 2020 annual report. Vancouver Police Department. https://vpd.ca/wp-content/uploads/2021/06/vpd-annual-report-2020.pdf.
64. Vıswanath, K. ve Mehrotra, S. (2007). “‘Shall we go out?’ Women’s safety in public spaces in Delhi”. Economic & Political Weekly, 42(17), 1542–1548. https://www.jstor.org/stable/4419521?seq=1.
65. Wojnicka, K., & Nowicka, M. (2024). Protectors and modern princesses: A qualitative investigation of gender ideals among young migrants in Berlin. Gender Issues. https://doi.org/10.1007/s12147-024-09324-w
66. World Bank (2021). Violence Against Women and Girls: Data and Research Brief. https://www.worldbank.org/en/topic/social-sustainability/brief/violence-against-women-and-girls.
67. Yang, Z. (2024) Aggravating or alleviating? Smart city construction and urban inequality. Cities, 132, 103978. https://doi.org/10.1016/j.cities.2023.103978.
68. Yengin, D., ve Yılmaz, S. (2023). Dijital mahremiyetin boyutları: Dijital alanda araştırmalar ve tartışmalar. İstanbul University Press.
69. https://cdn.istanbul.edu.tr/file/JTA6CLJ8T5/D55120617392416CA74843C1D8A95B60
70. Yıkıcı, A., ve Salman, T. (2022). Kadın dostu kent bağlamında kadın ve kent ilişkisi: Trabzon örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(3), 1677–1708. https://dergipark.org.tr/tr/pub/makuiibf/issue/73543/979763.
71. Yıldız, B. (2017). Kadınların kentsel mekâna katılımı ve Kadın Dostu Kentler Projesi: Bursa örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). [DergiPark]. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3437522.
72. Yoo, Y. (2021). Toward Sustainable Govarnance: Strategic Analysis of the Smart City Seoul Portal in Korea. Sustainability, 13(11), 5886. https://doi.org/10.3390/su13115886.