Türkiye’de Kadın İstihdamı ve Ekonomik Gelişme: Sektörel Karşılaştırma

Öz

Bu çalışma, Türkiye'de kadınların tarım, sanayi ve hizmet sektörlerindeki işgücüne katılımının ekonomik gelişme ile nasıl etkileşim içerisinde olduğunu sektörel karşılaştırma ile ortaya koymayı amaçlamaktadır. Analizde, hem gelişmekte olan bir ekonomi olması hem de Avrupa Birliği uyum sürecinde kadın istihdamını artırmaya yönelik yapısal dönüşümler yaşayan Türkiye örneği dikkate alınmıştır. Aynı zamanda veri setinin homojen temin edilebildiği dönem aralığı olan 1991-2023 dönemi ele alınmıştır. Değişkenler arasındaki ilişki Fourier Granger, Fourier Toda-Yamamoto ve Kesirli Fourier Toda-Yamamoto nedensellik testleri ile incelenmiştir. Nedensellik testleri sonucunda elde edilen ampirik bulgular genel olarak, tarım sektöründeki kadın işgücüne katılım oranı ile ekonomik gelişme arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olmadığını; ekonomik gelişmeden sanayi sektöründeki kadın işgücüne katılım oranına doğru bir nedensellik olduğunu göstermektedir. Ayrıca Kesirli Fourier Toda-Yamamoto nedensellik testi hariç diğer nedensellik testleri, hizmet sektöründeki kadın işgücüne katılım oranı ile ekonomik gelişme arasında çift yönlü nedensellik olduğuna işaret etmektedir. Bu durumda sürdürülebilir ekonomik gelişmenin sağlanabilmesi için toplumsal cinsiyet eşitsizliğine yönelik sağlam adımlar atılarak kadınların işgücünde daha aktif rol alması sağlanabilir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Kadın istihdamı
• Ekonomik gelişme
• Nedensellik testleri

Female Labour Force Participation Rate and Economic Development in Türkiye: Sectoral Comparison

Öz

This study examines the relationship between women’s labor force participation in the agriculture, industry, and service sectors and economic development in Türkiye through a sectoral comparison. Türkiye, as a developing economy undergoing structural transformation to promote women’s employment within the European Union accession process, provides the empirical context for the analysis. The study covers the period 1991–2022, during which homogeneous data are available. The relationships among the variables are analyzed using the Fourier Granger, Fourier Toda–Yamamoto, and Fractional Fourier Toda–Yamamoto causality tests. The empirical findings generally indicate no statistically significant relationship between women’s labor force participation in the agricultural sector and economic development. However, a causal relationship running from economic development to women’s labor force participation in the industrial sector is identified. In addition, except for the Fractional Fourier Toda–Yamamoto test, the results reveal bidirectional causality between women’s labor force participation in the service sector and economic development. These findings suggest that promoting women’s participation, particularly in industry and services, can contribute to sustainable economic development. Accordingly, effective policies aimed at reducing gender inequality and strengthening women’s integration into the labor market should be prioritized

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Empleyment of women
• Economic development
• Causality tests

Kaynakça

1. Akhtar, R., Masud, M. M., Jafrin, N. and Shahabudin, S. M. (2023). Economic growth, gender ınequality, openness of trade, and female labour force participation: A nonlinear ARDL approach. Economic Change and Restructuring, 56 (3), 1725-1752.
2. Ardıç Yetiş, Ş. ve Çalışkan, N. (2020). Turizm sektöründe kadın istihdamı: Mevcut duruma ilişkin bir değerlendirme. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18 (3), 105-119.
3. Arıcıoğlu, E. ve Kutlutürk, M. M. (2023). Kadınların işgücüne katılım oranın ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: OECD ülkeleri örneği. Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 7, 01-09.
4. Arıkan Can, T. E. (2022). İleri düzey eğitimli kadın işgücü ile üretim ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kamu Ekonomisi ve Kamu Mali Yönetimi Dergisi, 2 (2), 73-80.
5. Aydın, F. F. ve Erdem, E. (2014). Kadın istihdamının rekabet gücü ve ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye ile rekabet gücü en yüksek ülkelerin karşılaştırılması. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 44, 59-71.
6. Bozoklu, S., Yilanci, V. and Gorus, M. S. (2020). Persistence in per capita energy consumption: A fractional integration approach with a fourier function. Energy Economics, 91, 104926.
7. Christopoulos, D. K. and León-Ledesma, M. A. (2010). Smooth breaks and non-linear mean re-version: Post-Bretton woods real exchange rates. Journal of International Money and Finance, 29 (6), 1076-1093.
8. Choudhry, M. T. and Elhorst, P. (2018). Female labour force participation and economic development. International Journal of Manpower, 39 (7), 896-912.

9. Doğan, B. ve Akyüz, M. (2017). Female labor force participation rate and economic growth in the Framework of Kuznets Curve: Evidence from Turkey. Review of Economic and Business Studies, 10 (1), 33-54.
10. Enders, W. and Jones, P. (2016). Grain prices, oil prices, and multiple smooth breaks in a VAR. Studies in Nonlinear Dynamics & Econometrics, 20 (4), 399-419.
11. Enders, W. and Lee, J. (2004). Testing for a unit root with a nonlinear fourier function. Econometric Society 2004 Far Eastern Meetings, 457, 1-47.
12. Enders, W. and Lee, J. (2012). A unit root test using a fourier series to approximate smooth breaks. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 74 (4), 574-599.
13. Engin Dücan, E. ve Atay Polat, M. (2017). Kadın istihdamının ekonomik büyümeye etkisi: OECD ülkeleri için panel veri analizi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26 (1), 155-170.
14. Gaddis, I. and Klasen, S. (2014). Economic development, structural change, and women’s labor force participation: A reexamination of the feminization U hypothesis. Journal of Population Economics, 27, 639-681.
15. Galor, O. and Weil D. N. (1993). The gender gap, fertility, and growth. IMF Working Paper, No. 4550.
16. Goldin, C. (1995). The U-Shaped female labor force function in economic development and economic history. In: Schultz,T.P.(Ed.) Investment in Women's Human Capital, University of Chicago Press.
17. Göcen, S. (2020). Ekonomik gelişme ve kadın iş gücü istihdamı: Türkiye için nedensellik ilişkisi incelenmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (29), 45-60.
18. Haghighat, E. (2002). Culture, development and female labor force participation: Disaggregating different sectors. International Review of Sociology, 12 (3), 343-362.
19. İlkkaracan, İ. (2012) Why so few women in the labor market in Turkey?. Feminist Economics, 18 (1), 1-37.
20. Jemiluyi, O. O. and Yinusa, D. O. (2021). Female economic participation and economic growth: An empirical evaluation of the nexus for Sub-Saharan African region. Journal of Economics, Finance and Accounting Studies (JEFAS), 3 (1), 72-80.
21. Klasen, S. and Lamanna, F. (2009) The ımpact of gender ınequality in education and employment on economic growth: New evidence for a panel of countries. Feminist Economics, 15 (3), 91-132.
22. Kılıç, J. (2025). The effect of global gender inequality and female employment on the economic growth: Panel ARDL. International Journal of Research in Entrepreneurship & Business Studies, 6 (1), 1-18.
23. Kutluay Şahin, D. (2022). Kadın istihdamının ekonomik büyümeye etkisi: Ampirik bir analiz. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 8 (2), 277-288.
24. Kutluay Tutar, F. ve Şahin, H. (2017). Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde: Kadın istihdamının analizi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16 (2), 40-57.
25. Luci, A. (2009). Female labour market participation and economic growth. Int. J. Innovation and Sustainable Development, 4 (2/3), 97–108.
26. Mose, N. (2024). Economic growth and female participation in the labour market: Gender disaggregated data. Business and Economic Research, 14 (2), 93-110.
27. Mujahid, N. and Zafar, N. (2012). Economic growth-female labour force participation nexus: An empirical evidence for Pakistan: The Pakistan Development Review, 51(4), Papers and Proceedings PARTS I and II The 28th Annual General Meeting and Conference of the Pakistan Society of Development Economists Islamabad, November 13-15, 565-585.
28. Na-Chiengmai, D. (2018). Female labor force contribution to economic growth. Chiang Mai University Journal of Economics, 22 (3), 47-63.
29. Nazlioglu, S., Gormus, N. A. and Soytas, U. (2016). Oil prices and real estate investment trusts (REITs): Gradual-shift causality and volatility transmission analysis. Energy Economics, 60, 168-175.
30. Omay, T. (2015). Fractional Frequency flexible fourier form to approximate smooth breaks in unit root testing. Economics Letters, 134, 123-126.
31. Özocakli, D. ve Palandökenlier, B. (2024). Farklı boyutlarıyla istihdam ve büyüme arasındaki nedensellik: Türkiye için sektörel bir analiz. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 61 (668), 37-54.
32. Serel, H. ve Özdemir, B.S. (2017). Türkiye’de kadın istihdamı ve ekonomik büyüme ilişkisi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 15 (3), 132-148.
33. Sinha, J. N. (1965). Dynamics of female participation in economic activity in a developing economy. World Population Conference, Belgrade, 4. Survey report.
34. Tansel, A. (2002). Economic development and female labor force participation in Turkey: Time-Series Evidence and Cross-Section Estimates. METU/ERC Working Paper, (02/3).
35. Toda, H. Y. and Yamamoto, T. (1995). Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes. Journal of Econometrics, 66 (1-2), 225-250.
36. Tsani, S., Paroussos, L., Fragiadakis, C., Charalambidis, I. and Capros, P. (2013). Female labour force participation and economic growth in the South Mediterranean Countries. Economics Letters, 120 (2), 323-328.
37. Türkiye İstatistik Kurumu (2026). Veri Portalı. https://veriportali.tuik.gov.tr/tr
38. Tütüncü, A. ve Zengin, H. (2020). E7 ülkelerinde kadın istihdamı ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 16 (1), 1-16.
39. Uluslararası Çalışma Örgütü (2024). Dünyada istihdam ve sosyal görünüm: Mayıs 2024 güncellemesi. https://www.ilo.org/sites/default/files/2024-06/WESO_May2024%20-%20TR.pdf
40. Uluslararası Çalışma Örgütü (2024). Statistics on employment. https://ilostat.ilo.org/topics/employment/ Dünya Bankası (2025). World Development Indicators. https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators#
41. Yıldırım, D. Ç. and Akinci, H. (2021). The dynamic relationships between the female labour force and the economic growth. Journal of Economic Studies, 48 (8), 1512-1527.