Marat’ın Ölümü Adlı Eserin Estetik Çözümlemesine Dair Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmada Jacques-Louis David tarafından resmedilen ve bir devrim kahramanını olan Marat’ın trajik ölüm sahnesinin, çarpıcı bir şekilde ve teatral bir dille anlatıldığı devrimci bir tablo olan Marat’ın Ölümü isimli eserin estetik çözümlemesi üzerinde durulmuştur. Marat’ın ölüm sahnesi görsel algı bağlamında her ne kadar çirkin bir olayı betimlemiş olsa da usta ressam David olağan üstü fırçasıyla etkileyici bir saydamlıkla ve gerçekçi bir üslupta eseri meydana getirmiştir. İnsan ölümü, dünyadan ayrılışı, mutlak sonu, acıyı, kederi, ıstırabı, karanlığı temsil ettiği için estetiğin kavramı olarak çirkindir. Zira göğsünden delinmiş Marat’ın kan içerisindeki ölü bedeni, resimsel bir anlatım olarak güzelliği yansıtan bir sahne olduğu söylenemez. Keza çirkin, kaosun ürünü olarak da kabul edilebilir. Hegel’e göre yarar sağlamayan, faydalı olmayan bir madde ve nesne güzel değildir. Neoklasizm’in usta ressamı David, bu kaotik sahneyi Marat’ın ölüm sırasında çektiği acı ve keder içerisinde sonsuzluğa tebessüm ederek intikali çarpıcı bir şekilde sahnelemiştir. David, ontolojik olarak karanlıktan sonra aydınlığın varoluşun betimlenişindeki ifade güçlülüğünde hakikati ustaca vurgulamıştır. Bu ifade güçlülüğünün nedeni ise yapısal olarak; hem estetik güzelliği vurgulamaya çalışmış hem de izleyiciyi olay içinde yaşatmayı amaçlamış olabilir. Sonuç olarak Marat’ ın ölün sahnesini, sanatçı estetik olarak güzele ulaşmak için eseri bir denge içerisinde yaratmış olsa da izleyici bağlamında eser acı ve kederin ifadesi olarak çirkinin estetiği kabul edilir. Makalede nitel araştırma yöntemleri içinde yer alan görsel araştırma yöntemleri ve literatür araştırması bağlamında konu ele alınmış, yapıt çözümlemesinde estetik kavramlar ve yaklaşımlar üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Marat
• Ölüm
• Jacques-Louis David
• Estetik
• Neoklasizm

Etik Beyan

Etik kurul raporuna ihtiyaç yoktur.

An Aesthetic Analysis of the Painting The Death of Marat

Öz

This study focuses on the aesthetic analysis of The Death of Marat, a revolutionary painting David that depicts the tragic death of Marat in a striking and theatrical manner. Although the scene portrays an event that may be perceived as aesthetically ugly within the context of visual perception, David rendered it with extraordinary technical mastery, remarkable clarity, and a realistic style. Since death, pain, grief, suffering, and darkness are commonly associated with the concept of ugliness in aesthetics, the image of Marat’s blood-soaked body pierced through the chest does not represent beauty in the conventional pictorial sense. According to Hegel, an object or material that lacks utility cannot be regarded as beautiful. As the leading painter of Neoclassicism, David staged this chaotic scene by portraying Marat smiling serenely into eternity despite the pain and sorrow he experienced at the moment of death. From an ontological perspective, David masterfully emphasized the truth through the powerful depiction of existence, suggesting the emergence of light from darkness. Structurally, the expressive strength of the composition may stem from the artist’s intention both to emphasize aesthetic beauty and to immerse the viewer in the dramatic event. Consequently, although David created The Death of Marat in a balanced composition in pursuit of aesthetic beauty, the work may also be interpreted, from the viewer’s perspective, as an embodiment of the aesthetics of ugliness through its profound expression of pain and grief. The study adopts qualitative research methods, specifically visual research methods and a literature review, as its methodological framework. In the analysis of the artwork, particular emphasis is placed on aesthetic concepts and theoretical approaches in order to examine the visual, philosophical, and artistic dimensions of the painting.

Anahtar Kelimeler

• Marat
• Jacques-Louis David
• Death
• Aesthetic
• Neoclassicism

Kaynakça

1. Altuğ, T. (1989). Kant estetiği. Payel Yayınevi.
2. Barrett, T. (2012). Sanatı eleştirmek (G. Metin, Çev.). Hayalperest Yayınevi.
3. Berger, J., & Mohr, J. (2007). Anlatmanın başka bir biçimi (O. Akmhay, Çev.). Agora Kitaplığı.
4. Bernstein, J. M. (2003). Görünüşü kurtarmak niye? Metafizik deneyim ve etiğin olabilirliği. Adorno: Kitle, Melankoli, Felsefe, (Sayı: 36). Yapı Kredi Yayınları.
5. Bolla, P. (2006). Sanat ve estetik (K. Koş, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
6. Bozkurt, N. (1995). Sanat ve estetik kuramları. Sarmal Yayıncılık.
7. Cömert, B. (2013). Estetik. De Ki Basım Yayım.
8. Çelikbağ, T., & Geçen, F. (2024). Zamanın ötesinde bir devrimci bir ressam: Leonardo Da Vinci. E. N. Y. Arıkan vd. (Ed.), Sanat ve tasarım üzerine araştırmalar (ss. xx–xx). Palet Yayınları.

9. Doğan, M. H. (1975). 100 soruda estetik. Gerçek Yayınevi.
10. Eco, U. (2006). Çirkinliğin tarihi (A. U. Engin vd., Çev.). Doğan Kitap.
11. Eco, U. (2016). Güzelliğin tarihi (A. C. Akkoyunlu, Çev.). Doğan Kitap.
12. Erzen, J. N. (2020). Çoğul estetik. Metis Yayınları.
13. Fianco, F. (2020). Art and society in Theodor Adorno’s Aesthetic Theory. Art Research Journal, 7(1), 1–17. https://doi.org/10.36025/arj.v7i1.17844
14. Fischer, E. (1990). Sanatın gerekliliği (C. Çapan, Çev.). İmge Kitabevi.
15. Fleming, J., & Honour, H. (2015). Dünya sanat tarihi (H. Abacı, Çev.). Alfa Yayınları.
16. Farthing, S. (2014). Sanatın tüm öyküsü (G. Aldoğan & F. C. Çulcu, Çev.). Hayalperest Yayınevi.
17. Freud, S. (2014). Yas ve melankoli (A. Emirsoy, Çev.). Telos Yayınevi.
18. Gombrich, E. H. (2013). Sanatın öyküsü. Remzi Kitabevi.
19. Gagan, M. (1993). Estetik ve sanat dersleri (A. Çalışlar, Çev.). İmge Kitabevi.
20. Göngür, T. (2021). Neoklasist sanatçı Jacques Louis David’in eserlerinde kahramanlık olgusu. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 9(65), 1277–1288.
21. Groys, B. (2014). Sanatın gücü (F. C. Erdoğan, Çev.). Hayalperest Yayınevi.
22. Heidegger, M. (2004). Varlık ve zaman (A. Yardımlı, Çev.). İdea Yayınevi.
23. Heidegger, M. (2011). Sanat eserinin kökeni (F. Tepebaşılı, Çev.). De Ki Yayınları.
24. Hegel, G. W. F. (1982). Estetik (N. Bozkurt, Çev.). Say Yayınları.
25. Koşar, Ö. (2021). Sanatta yücenin neliği üzerine güncel bir okuma. Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat Dergisi, 6(13), 151–163.
26. Laçinbay, K. (2020). Estetik algılama ve sanatsal yaratım sürecinde sanat motivasyonunun önemi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(2), 775–795.
27. Leppert, R. (2009). Sanatta anlam görüntüsü (İ. Türkmen, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
28. Öndin, N. (2016). Rönesans düşüncesi ve resim sanatı. Hayalperest Yayınevi.
29. Şentürk, V. L. (2012). Analitik resim çözümlemeleri. Ayrıntı Yayınları.
30. Tetikçi, İ. (2017). Jacques Louis David’in resimlerinde teatrallik. Sanat ve Tasarım Dergisi, 19, 183–197. https://doi.org/10.18603/sanatvetasarim.323113
31. Tunalı, İ. (1983). Estetik beğeni. Say Yayınları.
32. Tunalı, İ. (2008). Estetik. Remzi Kitabevi.
33. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
34. Ziss, A. (2016). Estetik (Y. Şahin, Çev.). Hayalperest Yayınevi.