+DAN ÇIKMA HÂLİ EKİNİN VASITA VE BULUNMA HÂLİ İŞLEVİ ÜZERİNE
Öz
İsim hâl eklerinin birbirinin yerine kullanılması, Eski Türkçe döneminden itibaren bilinen bir özelliktir. Bu kullanımların birçok sebebi vardır. Bunlardan şekil ve işlev olarak eklerin birbirine yakın olması, eskicil bazı yapıların devam etmesi, fiillerin rejimleri ve eklerin oluşma biçimleri vb. durumlar ilk akla gelenlerdir. +DAn çıkma hâli ekinin, Türk dilinin çeşitli dönemlerinde ve Türkiye Türkçesi ağızlarında bulunma ve vasıta hâli işleviyle kullanıldığı görülmektedir. +DAn çıkma hâli ekinin diğer isim hâl ekleri yerine seyrek, ancak bulunma ve vasıta işlevi yerine sıklıkla kullanılması, bu tür kullanımların bireysel kullanım tercihleri olmadığını göstermektedir. +DAn eki’nin yapısıyla ilgili görüşler, ekin birleşik bir yapıda olduğu, bu yapının da çoğunlukla +DA (bulunma) ve +n (vasıta) eklerinin birleşmesinden oluştuğu yönündedir. Ekin bulunma ve vasıta işlevinin de bu yapı ile ilişkili olabileceği görülmektedir. Bu tespit, makalenin yazılmasında çıkış noktası olmuştur. Bu makalede, Türk dilinin çeşitli dönemlerinde bulunma ve vasıta işlevi ile kullanılan +DAn ekinin yapısı ile işlevleri arasında bir ilgi olup olmadığı araştırılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbaş, Nurcan, Türkçede Başlangıçtan Bugüne Çıkma Hâli,(Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Gazi Ü. Sosyal Bilimler Enst., Ankara, 2007.
- Arat, R. Rahmeti, “Türkçede Cihet Mefhumu ve Bununla İlgili Tabirler” Türkiyat Mecmuası, C. XIV., 1965, s.1- 24
- Boz, Erdoğan, Türkiye Türkçesinde +{A} Durum Biçimbirimi, Gazi Kitabevi, Ankara 2007. Buran, Ahmet, Anadolu Ağızlarında İsim Çekim (Hâl) Ekleri, TDK Yay., Ankara, 1996.
- Eraslan, Kemal, “Çıkma Hali (Ablatif) Ekinin Oluşumu”, 3. Uluslararası Türk Dil Kurultayı-1996, TDK Yay., Ankara, 1999, s. 381-385.
- Ergin, Muharrem, Türk Dil Bilgisi, Bayrak Yay., İstanbul, 1993.
- Gabain, A.Von, Eski Türkçenin Grameri, TDK Yay., 1988.
- Gülsevin, Gürer, Eski Anadolu (Türkiye) Türkçesinde İsim Çekimi Eklerinin Fonksiyonları ve Kullanışları, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İnönü Ü., Sosyal Bilimler Enst., Malatya 1987.
- Gülsevin, Gürer, Eski Anadolu Türkçesinde Ekler, TDK Yay., Ankara, 2007.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
-
Bölüm
-
Yayımlanma Tarihi
3 Şubat 2016
Gönderilme Tarihi
3 Şubat 2016
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2014 Cilt: 24 Sayı: 2
APA
Özek, F., & Sağlam, B. (2016). +DAN ÇIKMA HÂLİ EKİNİN VASITA VE BULUNMA HÂLİ İŞLEVİ ÜZERİNE. Firat University Journal of Social Sciences, 24(2), 13-18. https://doi.org/10.18069/fusbed.61866
AMA
1.Özek F, Sağlam B. +DAN ÇIKMA HÂLİ EKİNİN VASITA VE BULUNMA HÂLİ İŞLEVİ ÜZERİNE. Firat University Journal of Social Sciences. 2016;24(2):13-18. doi:10.18069/fusbed.61866
Chicago
Özek, Fatih, ve Bilgit Sağlam. 2016. “+DAN ÇIKMA HÂLİ EKİNİN VASITA VE BULUNMA HÂLİ İŞLEVİ ÜZERİNE”. Firat University Journal of Social Sciences 24 (2): 13-18. https://doi.org/10.18069/fusbed.61866.
EndNote
Özek F, Sağlam B (01 Ocak 2016) +DAN ÇIKMA HÂLİ EKİNİN VASITA VE BULUNMA HÂLİ İŞLEVİ ÜZERİNE. Firat University Journal of Social Sciences 24 2 13–18.
IEEE
[1]F. Özek ve B. Sağlam, “+DAN ÇIKMA HÂLİ EKİNİN VASITA VE BULUNMA HÂLİ İŞLEVİ ÜZERİNE”, Firat University Journal of Social Sciences, c. 24, sy 2, ss. 13–18, Oca. 2016, doi: 10.18069/fusbed.61866.
ISNAD
Özek, Fatih - Sağlam, Bilgit. “+DAN ÇIKMA HÂLİ EKİNİN VASITA VE BULUNMA HÂLİ İŞLEVİ ÜZERİNE”. Firat University Journal of Social Sciences 24/2 (01 Ocak 2016): 13-18. https://doi.org/10.18069/fusbed.61866.
JAMA
1.Özek F, Sağlam B. +DAN ÇIKMA HÂLİ EKİNİN VASITA VE BULUNMA HÂLİ İŞLEVİ ÜZERİNE. Firat University Journal of Social Sciences. 2016;24:13–18.
MLA
Özek, Fatih, ve Bilgit Sağlam. “+DAN ÇIKMA HÂLİ EKİNİN VASITA VE BULUNMA HÂLİ İŞLEVİ ÜZERİNE”. Firat University Journal of Social Sciences, c. 24, sy 2, Ocak 2016, ss. 13-18, doi:10.18069/fusbed.61866.
Vancouver
1.Fatih Özek, Bilgit Sağlam. +DAN ÇIKMA HÂLİ EKİNİN VASITA VE BULUNMA HÂLİ İŞLEVİ ÜZERİNE. Firat University Journal of Social Sciences. 01 Ocak 2016;24(2):13-8. doi:10.18069/fusbed.61866
Cited By
GİRESUN İLİ VE YÖRESİ AĞIZLARINDA +lA HÂL EKİNİN İŞLEVSEL KULLANIMI
Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.18069/firatsbed.1322604ADIYAMAN YÖRESİ AĞIZLARINDA HÂL EKLERİNİN FARKLI KULLANIMLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
International Journal of Filologia
https://doi.org/10.51540/ijof.1377115Türkiye Türkçesi Ağızlarında Vasıta ve Çıkma Hâli Eklerinin Nöbetleşmesi Üzerine
Dil Araştırmaları
https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1471050Doğu Grubu Ağızlarında Vasıta Durumunu Karşılayan Eklerin Kullanım Şekilleri ve İşlevleri Üzerine
International Journal of Filologia
https://doi.org/10.51540/ijof.1827191