Dr. REFİK SAYDAM ÖNDERLİĞİNDE CUMHURİYET DÖNEMİ SAĞLIK HİZMETLERİNİ MODERNLEŞTİRME ÇABALARI

Öz

Sağlık ilk çağlardan günümüze kadar medeniyetlerin, milletlerin ve bütün insanlığın olmazsa olmaz yaşam değerleri arasında yer almıştır. Dünyanın hemen her bölgesinde İnsanın sağlıklı yaşaması sağlam bireylerin, ailelerin, toplumların, milletlerin ve medeniyetlerin sağlıklı yetişebilmesi için tıp ilmine ve sağlık araştırmalarına ihtiyaç duyulmuş ve bu doğrultuda ilk insandan günümüze kadar bilimsel incelemeler süregelmiştir.

1923’te Cumhuriyetin kuruluşu ile birlikte sağlık çalışmaları ve tıbbi araştırmalar Gazi Mustafa Kemal’in önderliğinde ve onun direktifleri doğrultusunda hız kazanmış ayrıca dönemin Sağlık Bakanı Dr. Refik Saydam başkanlığında Hıfzıssıhha Enstitüsü kurulmuş, Türk Kızılay Cemiyeti çağdaş değerlerle yeniden şekillendirilmiştir. Çağın mevcut ihtiyaçları doğrultusunda doktor ve hastabakıcı yetiştirilmeye başlanmış, yataklı tedavi hizmetleri yurt genelinde kurulmuş ve bu dönemde çeşitli hastalıklarla mücadele edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Refik Saydam,Hıfzıssıhha,Sağlık,Hastaneler,Kızılay

Dr. Efforts to Modernize Republican Health Services under the Leadership of Refik Saydam

Öz

Health obsavately take part in civilization’s, nations and people’s life valve from the ancient times till now, people need medicine and health researchs in the world’s almost every region because people live healthy and healthy people, healthy families, healthy socities, healthy nations, healthy civilizations and so sicientific resarch have been done from the first person time till now.

By the Republik founded in 1923, health and medical resaechs earned the speed thanks to Gazi Mustafa Kemal and his instruction, however Dr. Refik Saydam, who was the Term’s Health Minister, set up Hıfzıssıhha institue, and Red Crescend was found again with comtemporory valve Doctor and nurse was started to breed, sleeping cure was found around the coujntry and in this term it is resisted againist to different ilnesses.

Anahtar Kelimeler

• Refik Saydam,Hıfzıssıhha,Health,Hospital,Red Crescend

Kaynakça

1. Ansiklopediler
2. Cumhuriyet Dönemi Sağlık Ansiklopedisi, Sağlık Maddesi, Feridun Nafiz Uzluk, C.VII, Medipol Yayınları, Ankara, 1999
3. Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi 1923-1973, Dr. Refik Saydam, İsmail ARAR, Uluğ İĞDEMİR, Sami N. ÖZERDİM, S. 4, C. 3, İnkılap Yayınları, İstanbul, 1974
4. Arşivler
5. BCA, Fon Kodu: 041 Dosya No: 10.0.0 Belge No: 110.66.28
6. BCA Fon Kodu: 041 Dosya No: 10.0.0 Belge No: 177.39.19
7. BCA, Fon Kodu: 041 Dosya No: 10.0.0 Belge No: 250.35.29
8. BCA, Fon Kodu: 041 Dosya No: 10.0.0 Belge No: 7.39.9

9. BCA, Fon Kodu: 041 Dosya No: 10.0.0 Belge No: 7.44.12
10. BCA, Fon Kodu: 041 Dosya No: 10.0.0 Belge No: 940.11.1
11. BCA, Fon Kodu: 030 Dosya No: 10.0.0 Belge No: 6.34.13
12. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre II, İçtima Senesi 6, C.5, Yıl 1936
13. Düstur; 3. Tertip, VII, 1926, s. 1644-1666.
14. Düstur; 3. Tertip, VIII, 1927, s. 109-113.
15. Türkiye Büyük Millet Meclisi Kavanin Mecmuası, Devre: 5, İçtima:1, XVI, Ankara, 1936
16. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, Dönem II. Toplantı 81, XXIV 1926
17. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, Dönem II. Toplantı 54, XXXI 1927
18. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, Dönem III. Toplantı 76, IV 1928
19. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, Dönem III. Toplantı 60, XIX, 1930
20. Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, Dönem III. Toplantı 69, XX, 1930
21. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, T.C. Başvekâlet Müdevvenat Müdürlüğü Neşriyat Şubesi Yayını, Ankara 1930
22. Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, T.C.3.Mıntıka Etıbba Odası Neşriyatı, İstanbul,1930
23. Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair 11 Nisan 1928 tarih ve 1219 numaralı Kanun ve Etibba Odaları Nizamnamesi, SİMV Yayınları, İzmir, 1940, s. 3-26, Sıhhiye Mecmuası, 14 (Yıl 4, Mayıs 1928),
24. Sıhhiye Mecmuası Fevkalade Nüshası, Türkiye Cumhuriyeti Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâleti Yayını, Ankara, 1942 Tetkik Eserler
25. ATEŞ, Toktamış, Türk Devrim Tarihi, İstanbul, 2002
26. AYDEMİR, Şevket Süreyya, Tek Adam Mustafa Kemal, 1919-1922, İstanbul
27. AYDIN, Erdem, Türkiye’de Sağlık Teşkilatlanması Tarihi, Ankara, 2002
28. BERTAN, Münevver, Çağatay GÜLER, Halk Sağlığı Temel Bilgiler, Ankara, 1997
29. DOĞANAY, Rahmi, Teali-i İslam Cemiyeti’nin Beyannameleri, Elazığ
30. EREN, Nevzat, Zafer ÖZTEK, Sağlık Ocağı Yönetimi, Ankara, 1993
31. ERKUN, Saim Ahmet, Türk Tababeti Tarihine Genel Bir Bakış, İstanbul, 1935
32. FİRİK, Feridun, Cumhuriyet Devri Sağlık Hareketleri, 1923-1963, Ankara, 1983
33. GÖNÜLALAN, Uğur, Murat Dizbay, Gül Ruhsar Yılmaz, Fatih Bakır, Banu Bayar, Tahir Uzunmehmetoğlu-Nilgün Özen, Oktay Cansız, “Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Kuruluşu ve Tarihçesi”, S.1, T.C. Sağlık Bakanlığı Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı, Ankara, 2002
34. GÜL, Süreyya Kadri, Dr. Refik Saydam, Poliklinik Aylık Tıp Mecmuası, No: 61, İstanbul, 1938
35. İNAN, A. Afet, M. Kemal Atatürk’ten Yazdıklarım, İstanbul, 1971
36. KÂHYA, Esin, Ayşegül D. Erdemir, Bilimin Işığında Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Tıp ve Sağlık Kurumları, Ankara, 2000
37. KOCATÜRK, Utkan, Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Kronolojisi, 1918-1938, S. 49, Ankara, 1988
38. NASUHİOĞLU, İlhami, Tıp Tarihine Kısa Bir Bakış, Ankara, 1975
39. ÖNAL, Sami, Hüsrev Gerede’nin Anıları Kurtuluş Savaşı Atatürk ve Devrimler, İstanbul, 2002
40. ÖNGER, Faruk, “Dr. Refik Saydam’ın Türk Eczacılığına Yaptığı Hizmetler”, Dr. Refik Saydam 1881- 1942 Ölümünün 40. Yıl Anısına, Ankara, 1968
41. ÖZPEKCAN, Meliha, Türkiye Cumhuriyeti’nde Sağlık Politikaları (1923-1933), Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, İstanbul, 1999
42. ÖZTÜRK, Kazım, Türk Parlamento Tarihi TBMM- II. Dönem 1923-1927, I. Cilt, Ankara, 1950
43. SAYDAM, Dr. Refik, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Sağlık Propagandası ve Tıbbi İstatistik Genel Müdürlüğü, Ankara, 1982
44. SAYDAM, Dr. Refik, 1881-1942 Ölümünün 40. Yıl Anısına, Merkez Hıfzıssıhha Enstitüsü Yayınları, Ankara, 1982 Sağlık Hizmetlerinde 50 yıl, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Yayınları, No: 442, Ankara, 1973.
45. ŞAKAR, Ayşe Yiğit, Türkiye’de Sağlık Hizmetleri ve Sağlık Harcamaları, İstanbul, 1999
46. TEVETOĞLU, Fethi, Atatürk’le Samsun’a Çıkanlar, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara,1989
47. TOKGÖZ, Server Kamil, “Prof. Dr. Refik Saydam”, Türk Hıfzıssıhha ve Tecrübî Biyoloji Mecmuası, C. III, T.C. Refik Saydam Merkez Hıfzıssıhha Müessesesi Yayını, Ankara, 1943
48. UZLUK, Feridun Nafiz, Genel Tıp Tarihi, Ankara, 1958
49. ÜNVER, A. Süheyl, Tıp Tarihi I, İstanbul, 1938