SÂ’İB-İ TEBRÎZÎ’NİN TÜRKÇE ŞİİRLERİNDE FUZÛLÎ ETKİSİ

Öz

İran ve Türk edebiyatının klasik şiirinin ortak kültürel unsurlar üzerine kurulduğu, benzer kaynaklardan beslendiği bir gerçektir. Bununla birlikte Fars ve Türk diliyle şiir söyleyen şairlerdeki bazı söyleyiş özelliklerinin zaman zaman doğrudan bir etkilenme boyutunda olduğu görülmektedir. Sâ’ib-i Tebrîzî söz konusu olduğunda Fuzûlî’nin etkisini dikkate almamak söz konusu olamaz. O dönemin iletişim ve ulaşım imkânlarının zorluğuna rağmen, Fuzulî divanının Türkistan coğrafyasından, Balkanlara ve diğer ülkelere kadar ulaştığını ve okunduğunu bilmekteyiz. Fuzûlî’nin Azerbaycan Türkçesinin de etkisiyle şiir söylüyor olmasının Azerbaycan Türkü olan Sâ’ib’i etkilediğini söylemek mümkündür. Sâ’ib’in az sayıdaki Türkçe şiirleri ile Fuzûlî’nin şiirleri arasında başta nazire ilişkisi olmak üzere ciddi benzerlikler olduğu görülmektedir. Sâ’ib’in on dokuz gazelinin onunun Fuzûlî’ye nazire olması, Fuzulî’nin Sâib’in şiirlerine etkisini açıkça göstermektedir. Bunun yanı sıra kurgu tekniği, benzetmeleri, seçtikleri kelime ve tamlama yapıları, paralel anlatım üslubu gibi noktalardan benzerlikler söz konusudur. Bütün bunların neticesinde Sâ’ib-i Tebrîzî’nin Fuzûlî’nin şiirlerini çok yakından takip ettiğini ve dolayısıyla ondan etkilendiğini söylemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

• Sâ’ib,Fuzûlî,Fars ve Türk edebiyatları,Hint üslubu,etkileşim

Fuzulî’s Effect in Sâ’ib-i Tebrizî’s Turkish Poems

Öz

Persian and Turkish literature is based on common cultural elements of classical poetry, a fact that is fed from similar sources. However, when some of Persian and Turkish language poetry when said speech features the poet seems to be a direct impact on the size. Sâ'ib to take into account the effect of Fuzuli Sâib-i Tabrizi said it is out of the question. That despite the challenges of the era of communication and transport facilities, sofa of Fuzuli region from Turkistan, we know that the Balkans and to other countries until it reaches and read. It is possible to say that Azerbaijan's Fuzuli Turkish of both the Azerbaijani Turks under the influence of poetry that says Sâ'ib' effects. Sâ'ib' with a small number of Turkish poetry, including the relationship between taunting Fuzuli's poetry is seen as particularly significant similarities. Sâ'ib' that nineteen of his ode to the Fuzûlî'y nazire clearly shows the effect of Sâib's Fuzuli's poetry. This technique, as well as fiction, metaphors, words and phrases in their chosen structures, such as parallel narrative style from the point of similarity is concerned. As a result of all that they Sâ'ib-i Tabrizi's Fuzuli's poetry very closely and therefore we can say that it affected.

Anahtar Kelimeler

• Sâ’ib-i Tebrîzî,Fuzûlî,Persian and Turkish literature,Indian style,influence

Kaynakça

1. Dilçin, Cem (1995), Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, TDK Yayınları, Ankara.
2. Dilçin, Cem (2011), “Ahmed Paşa’nın Şiirlerinde Paralelizm”, Divan Şiiri ve Şairleri Üzerine İncelemeler (s.285-292), Kabalcı Yayınevi, İstanbul.
3. Fuzûlî (1990), Fuzûlî Divanı (Hzl. Kenan Akyüz vd.), Akçağ Yayınları, Ankara.
4. Macit, Muhsin (1996), Divan Şiirinde Âhenk Unsurları, Akçağ Yayınları, Ankara.
5. Parlatır, İsmail (2008), Deyimler, Yargı Yayınları, Ankara.
6. Sadıkoğlu, Cengiz (2008), “Sâ’ib-i Tebrîzî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 35, DİB Yayınları, İstanbul.
7. Selçuk, Bahir (2016), “Harputlu Bir Şarih, Ebu Bekir Nusret Efendi”, Uluslararası Harput’a Değer Katan Şahsiyetler Sempozyumu, (Elazığ 14-16 Mayıs 2015), C II, s.95-87, Harput Uygulama ve Araştırma Merkezi Yay., Elazığ.
8. Tarlan, Ali Nihat (2014), Fuzûlî Divanı Şerhi, Akçağ Yayınları, Ankara.

9. Ünlü, Osman (2009); “Ebubekir Nusret’in Sâ’ib-i Tebrîzî Şerhleri”, Turkish Studies, 4/6, Sonbahar Sayısı (Elektronik Dergi).
10. www.ganjoor.net (12.12.2015)