A Report Presented to Sultan II.Abdülhamid: Beyrut Report Dated 1880

Öz

Sultan II. Abdülhamid often prepared reports on various issues or problems in the state administration. In the fourth year of Sultan II. Abdülhamid’s reign, he ordered to prepare the reports in order to learn the current situation of the country, to identify the problems and to find solutions. According to the direction of this order, the Ministry of the Interior had conveyed the situation to administrators in the province with an encrypted telegram. It was requested to arranged the reports about the type and number of murders in provinces and jurisdictions, the number of births and deaths according to the amount of the population through the years, the diseases of deaths, the demands and proposals of the people, the conscription of soldiers and the activities of the consuls and this reports must be sent within 20 days. In the direction of the prepared reports, it was planned to meet the existing problems to solve the shortcomings. In this direction, a report about Beirut was arranged on 21 September 1880 and sent to the state center.

In this study, according to the report prepared in 1880 about Beirut, the type and number of the murders that took place in the city, the situation of the military and the country and the need, population and birth and mortality rates, military recruitment, disease type and number of the city people, those who are rich and wealthy in real estate, and the information about the situation of the consulates are examined and evaluated. Besides it was researched whether the central government met the demands and requests.

Anahtar Kelimeler

• Sultan II. Abdülhamid,Ottaman State,Beirut,Middle East,Report

SULTAN II. ABDÜLHAMİD’E SUNULAN BİR LAYİHA: 1880 TARİHLİ BEYRUT LAYİHASI

Öz

Sultan II. Abdülhamid’in devlet yönetiminde sıklıkla başvurduğu araçlardan bir tanesi çeşitli sorun veya konularda layiha veya raporlar hazırlatmasıdır. Sultan II. Abdülhamid saltanatının dördüncü yılında memleketin mevcut durumunu öğrenmek, sorunları tespit etmek ve çözüm üretebilmek içinde raporlar hazırlanmasını emretmiştir. Bu emir doğrultusunda Dâhiliye Nezareti taşradaki idarecilere şifreli bir telgrafla durumu iletmiştir. Gönderilen telgrafta vilayet,  sancak ve kazalardaki cinayet tür ve sayıları, nüfusun miktarı ile yıllara göre doğum ve ölüm oranları, ölümlerin hangi hastalıklardan olduğu, halkın talep ve önerileri, askere alma, konsolosların faaliyetlerinin neler olduğuna dair raporlar hazırlanarak yirmi gün süre içerisinde gönderilmesi istenmişti. Hazırlanan raporlar doğrultusunda taşranın eksiklikleri giderilecek, mevcut sorunlar çözüme kavuşacaktı. Bu doğrultuda Beyrut ile ilgili 21 Eylül 1880’de bir rapor hazırlanmış ve devlet merkezine gönderilmiştir.

Bu çalışmada, 1880’de Beyrut ile ilgili hazırlanan rapora göre şehirde meydana gelen cinayetlerin tür ve sayıları, askeriye ve memleketin durumu ile ihtiyacı, nüfus miktarı ile doğum ve ölüm oranları, askere alma, şehir halkının hastalık tür ve sayıları, ahali içerisinde kadem ve hissiyyetli olanlarla, servet ve emlakça zengin olanlar ile konsolosların durumu hakkında verilen bilgilerin neler olduğu incelenerek değerlendirmeler yapılmıştır. Yine raporda merkeze iletilen sorun ve taleplerin yanıt bulup bulmadığı araştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Sultan II. Abdülhamid,Osmanlı Devleti,Beyrut,Ortadoğu,Rapor

Kaynakça

1. 1. Arşiv Belgeleri
2. Başbakanlık Osmanlı Arşivi
3. BOA, A.MKT.MHM, 368-30, 10 Receb 1283 H. (6 Kasım 1866 M).
4. BOA, A.MKT.MHM, 583-9, 22 Rebiü’l-ahir, 1320 H. (29 Temmuz 1902 M.).
5. BOA, DH. MKT, 1877-29, 8 Rebiü’l-evvel 1309 H., (12 Ekim 1891 M).
6. BOA, DH.MKT, 1872-120, 25 Safer 1309 H., (30 Eylül 1891 M).
7. BOA, İ.DH, 1295/5-102337, 28 Rebiü’l-evvel 1305 H. (14 Aralık 1887 M.).
8. BOA, İ.DH, 249-15229, 9 Cemaziye’l-evvel 1268 H. (1 Mart 1852 M.).

9. BOA, İ.HUS, 157-1325/B-52, 4 Receb 1325 H. (13 Ağustos 1907 M.).
10. BOA, Y.A.RES, 7-8, 8 Ramazan 1297 (14 Ağustos 1880 M.).
11. BOA, Y.EE, 104-36, 15 Receb 1304 H. (9 Nisan 1887 M.).
12. BOA, Y.EE, 104-74, 12 Ramazan 1305 H. (23 Mayıs 1888 M.).
13. BOA, Y.EE, 147-59, 21 Ramazan 1297 H. (27 Ağustos 1880 M.).
14. BOA, Y.MTV, 61-13, 8 Ramazan 1309 H. (6 Nisan 1892 M.).
15. BOA, Y.PRK.AZJ, 23-123, 19 Ramazan 1310 H. (6 Nisan 1893 M.).
16. BOA, Y.PRK.UM, 3-28, 16 Şevval 1297 H.( 21 Eylül 1880 M.).
17. 2. Mecmua ve Salnâmeler
18. Beyrut Vilâyeti Salnâmesi, 1311 H. (1893–1894M.).
19. Beyrut Vilâyeti Salnâmesi, 1326 H. (1908-1909 M.).
20. Maârif Salnâmesi, 1319 H. (1901-1902 M.).
21. Mukavelât Mecmuası 8655, C.4, Dersa’adet, 1310.
22. Suriye Vilâyeti Salnâmesi, 1297 H. (1879-1880 M.).
23. Suriye Vilâyeti Salnâmesi, 1298 H. (1880-1881 M.).
24. 3. Tetkik Eserler
25. ANDREW, Christopher M.. A. S. Kanya-Forstner, The Climax of French Imperial Expansion, 1914-1924, California, 1981.
26. ÇELİK, Kürşat, “ Osmanlı Suriye’sinde Suçlar (1880-1884), The Journal of Academic Social Science Studies 50, Adıyaman, 2016, s.57-72.
27. ERDEM, Sevim, Sultan II. Abdülhamit Devri (1876-1908) Osmanlı Devleti’nde Bayındırlık Faaliyetleri, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, Elazığ, 2010.
28. KÜTÜKOĞLU, Mübahat S., “Lâyiha”, DİA, 27, İstanbul, 2003, s.116-117.
29. OĞUZ, Mustafa, II. Abdülhamid’e Sunulan Lâyihalar, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara, 2007.
30. ÖZDEMİR, Biltekin, Osmanlı Devleti Dış Borçları, Ankara Ticaret Odası Yayını Ankara, 2009.