GÜRCİSTAN’IN BAĞIMSIZLIĞINI KAZANMASI İLE BİRLİKTE TRANSKAFKASYA’DA TÜRK-GÜRCÜ İLİŞKİLERİNDE YAŞANAN GELİŞMELER (1918-1920)

Öz

Bu çalışmada Birinci Dünya Savaşı’nın da tetiklediği Bolşevik İhtilali ve sonrasında Kafkasya’da yaşanan siyasi gelişmeler ve bu gelişmelerin Türk-Gürcü ilişkilerine yansımaları üzerinde durulmuştur. Sovyet ihtilalinden sonra Kafkasya Rusya’dan ayrılmış ve bölgede Gürcü, Azeri ve Ermenilerden oluşan Maverayı Kafkas Komiserliği teşkil edilmiştir. Brest-Litovsk Barış Antlaşması’nın dördüncü maddesi doğrudan Osmanlı Devletini ilgilendirdiği için Elviye-i Selâse dâhil Rusya’nın ele geçirdiği toprakların iadesi düzenlenmiştir. Birinci Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle Osmanlı Devletinin Güney Kafkasya’yı tahliye çalışmalarına başladığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Gürcistan,Transkafkasya,Bolşevik İhtilali,Osmanlı Hükümeti,Kafkasya

Developments in Turkish-Georgia Relations with Transmission in Geography with the Individuals of Georgia (1918-1920)

Öz

In this study, the Bolshevik Revolution triggered by the First World War and the political developments in the Caucasus and its reflections on the Turkish-Georgian relations were emphasized. After the Soviet Revolution, the Caucasus left Russia, and the Maveriya Caucasus Commissariat, composed of Georgian, Azeri and Armenians, was formed in the region. Since the fourth article of the Brest-Litovsk Peace Treaty was directly related to the Ottoman Empire, the territories that Russia acquired, including Elviye-i Selâse, were regulated. By the end of the First World War, the Ottoman Empire began to evacuate the South Caucasus.

Giriş

Anahtar Kelimeler

• Georgia,Transcaucasia,Bolshevik Revolution,Ottoman Government,Caucasus

Kaynakça

1. ATAÇ, A.M., Rusya Tarihi, Türkler ve Komşularıyla Münasebetleri, Ankara, 1952
2. ATAK, Sadık, Rusya Siyaseti ve Rusların Yayılma Siyaseti, Ankara, 1964
3. ASLAN, Zehra, ‘‘Brest Litovsk Müzakerelerinin Türk Kamuoyuna Yansımaları ‘’, I. Dünya Savaşında Karadeniz ve Kafkasya (Askeri, Siyasi ve Sosyal Gelişmeler), Editörler: Prof. Dr. Mehmet Okur, Doç. Dr. Bahadır Güneş, Yrd. Doç. Dr. Ülkü Köksal, Karadeniz Teknik Üniversitesi Yayınları, Trabzon, 2017
4. ASLAN, Zehra, ‘‘Batum Göçmenleri (1914-1930)’’, Bilig Dergisi, Sayı:71, Ankara, Güz 2014
5. ASLAN, Zehra – Usta Yeliz, ‘‘Dış Basın ve Osmanlı Arşiv Belgeleri Işığında Brest Litovsk’tan İngiliz İşgaline “Batum” (Haziran 1918-Ocak 1919)", Karadeniz İncelemeleri Dergisi, Sayı:22, Trabzon, 2017
6. BİLGE, Suat, Güç Komşuluk Türkiye-Sovyetler Birliği İlişkileri 1920-1964, Ankara, 1992
7. EKİCİ, Yunus, İkinci Dünya Savaşından Bağımsızlığına Kadar Gürcistan (1939-1991), (Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi), Elazığ, 2017 GÖKAY, Bülent, Bolşevizm İle Emperyalizm Arasında Türkiye (1918-1923), (Çev: Sermet Yalçın), İstanbul, 1998
8. GÖKDEMİR, Ahmet Ender, Cenub-i Garbi Kafkas Hükümeti, Ankara, 1989

9. GÖNLÜBOL, Mehmet - Cem Sar, Olaylarla Türk Dış Politikası cilt:1 (1919-1973), Ankara, 1982
10. GUNİEVA, Gela, Türk-Rus İlişkileri ve Gürcistan XX. Yüzyılın İlk Çeyreğinde (Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi) Ankara, 2007
11. GÜL, Muhittin, “Türk-Gürcü İlişkileri ve Türkiye Gürcüleri”, Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Dergisi, Cilt 11, No:1, Sakarya, 2009
12. GÜL, Mustafa, “Elviye-İ Selase’nin Osmanlı Devletine İadesi ve Bazı Uygulamalar”, TİTE Atatürk Yolu Dergisi, Cilt 4, Sayı 15, Ankara, 1995
13. GÜRÜN, Kamuran, Türk-Sovyet İlişkileri (1920-1953), AKDTYK, TTK Basımevi, Ankara,1991
14. İstikbal, 24 Mart 1337/1921, No: 258
15. KAVRELİŞVİLİ, Roin, “Türkiye-Gürcistan İlişkileri (1921 Sonrası Tarihi Süreç)”, ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, Cilt 1, Sayı 1, Ordu, 2010
16. KILIÇ, Selami, “1917-1918’de Kafkasya’daki Bazı Siyasi ve Askeri Gelişmelerin Işığı Altında, Bağımsızlık Yolundaki Gürcistan ve Berlin Gücü Komitesinin Bu Konudaki Çalışmaları”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı 4, Erzurum, 1996
17. KURAT, Akdes Nimet, Türkiye ve Rusya, Ankara, 1990
18. LAWRENCE, John, A Hıstory Of Russıa, Newyork, 1978
19. LENİN, Vladimir İliç, Yaklaşan Felaket ve Kurtulma Çareleri (Çev: Mehmet Korkmaz), Ankara, 1990
20. MACKENZİE David - CURRAN Mıchael W., A Hıstory Of Russıa, The Sovıet Unıon, And Beyond, Grensboro, 2001 MISIROĞLU, Kadir, Moskof Mezalimi, İstanbul, 1972
21. OKUR, Mehmet, “Mütareke Döneminde İngilizlerin Batum’daki Faaliyetleri ve Türk Ordusunun Tahliye Edilmesi”, Sekizinci Askeri Tarih Semineri Bildirileri 2. ( Sunulmayan Bildiriler) XIX. ve XX. Yüzyıllarda Türkiye ve Kafkaslar (24-26 Ekim 2001- İstanbul) Ankara, 2003
22. ÖZGÜLDÜR, Yavuz, “1918-1922 Dönemi Kafkasya’daki Siyasi Gelişmeler ve Türkiye”, Sekizinci Askeri Tarih Semineri Bildirileri II (Sunulmayan Bildiriler) XIX. ve XX. Yüzyıllarda Türkiye ve Kafkaslar (24-25 Ekim 2001- İstanbul), Ankara, 2003
23. PİPES, Richard, The Russian Revolution, Newyork, 1991
24. SANDER, Oral, Siyasi Tarih ( İlkçağlardan 1918’e) Ankara, 2008
25. SARI, Mustafa, Türkiye-Kafkasya İlişkilerinde Batum (1917-1921), (Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi), Sakarya, 2010
26. SARI, Mustafa, ‘‘Kafkas Murahhaslarının İstanbul Seyahati ve Kafkasya Cephesi’’, Kafkasya Çalışmaları- Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:1, Sayı:2, İstanbul, Mart 2016 SÜRMELİ, Serpil, Türk-Gürcü İlişkileri (1918-1921), Ankara, 2001
27. ŞAHİN, Enis, ‘‘Ana Hatlarıyla Türklerin Kafkasya Politikaları’’, Yeni Türkiye Dergisi, Kafkaslar Özel Sayısı, Sayı:71, 2015, Ankara
28. ŞAHİN, Enis, Türkiye ve Maverayı Kafkasya İlişkileri İçerisinde Trabzon ve Batum Konferansları ve Antlaşmaları (1917-1918) (Atatürk Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılapları Tarihi Enstitüsü, Doktora Tezi), Erzurum, 1996
29. TBMM Gizli Celse Zabıtları, Cilt ll, 13 Eylül 1920, Ankara, 1981
30. Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü (TİTE) Arşivi, Klasör No:18, Belge No:38, Adet:1.
31. Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü (TİTE) Arşivi, Klasör No:18, Belge No:67, Adet:1.
32. YALÇIN, Durmuş, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi 1, Ankara, 2004
33. YAMAN, Ahmet Emin, “Türk Kurtuluş Savaşı’nda Kafkasya İlişkilerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Yansıması ve Kafkasya Politikası”, Sekizinci Askeri Tarih Semineri Bildirileri II (Sunulmayan bildiriler) XIX. ve XX. Yüzyıllarda Türkiye İle Kafkaslar ( 24-26 Ekim 2001- İstanbul), Ankara, 2003
34. YÜCEER, Nasır, Birinci Dünya Savaşında Osmanlı Ordusu’nun Azerbaycan ve Dağıstan Harekâtı, Azerbaycan ve Dağıstan’ın Bağımsızlığını Kazanması 1918, Ankara, 2002