TEK PARTİ DÖNEMİNDE URFA'DA CUMHURİYET BAYRAMI KUTLAMALARI (1934-1945)

Öz

29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilen Cumhuriyet rejimi, bütün yurtta büyük bir memnuniyet ve sevinçle karşılanmıştır. Henüz resmen bayram ilan edilmediğinden, Cumhuriyet'in birinci yıldönümü kutlamaları, 1924 yılında devlet tarafından bir kararname yayınlanarak organize edilmiştir. Halk, yeni rejimi sahiplendiğini ve benimsediğini, kutlamalara yoğun bir katılım sağlayarak göstermiştir. Meclisin 19 Nisan 1925 tarihli oturumunda, Cumhuriyet'in ilan edildiği gün, milli bayram olarak kabul edilmiş ve bu tarihten itibaren, 29 Ekim ülke içinde ve dış temsilciliklerde bayram olarak kutlanmaya başlanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin çağdaş ve güçlü bir devlet olma yolunda attığı adımların tüm yurtta benimsenmesi, milli bilincin kuvvetlendirilmesi ve devlet millet kaynaşmasının sağlanması amacıyla, bu kutlamalara ayrı bir önem verilmiştir. Özellikle 1933-1945 yılları arasında yapılan kutlamalara büyük özen gösterilmiş, merkezden gönderilen talimatnameler ile bayram kutlamaları, yurdun dört bir yanında belli bir plan ve program dâhilinde yürütülmüştür. Çalışmamızda, Milli Mücadele'de büyük kahramanlıklar göstermiş ve TBMM tarafından "Şanlı" unvanıyla onurlandırılmış Urfa'da, 1934-1945 yılları arasında Cumhuriyet Bayramı törenlerinin nasıl kutlandığı hakkında arşiv belgeleri, dönemin Urfa yerel basını ve tetkik eserlerden yararlanılarak, değerlendirmelerde bulunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Cumhuriyet
• Atatürk
• Cumhuriyet Bayramı
• Urfa
• Cumhuriyet Halk Fırkası.

Republic Festivity Celebrations In Urfa During Single Party Period (1934-1945)

Öz

The Republican regime, announced on October 29, 1923, was met with great satisfaction and joy in the whole country. Since the festival was not yet officially declared, the celebrations of the first anniversary of the Republic were organized in 1924 by a decree issued by the state. The public had shown that the new regime was owned and promoted by an intense participation in celebration. In the session of the Assembly on April 19, 1925, the day when the Republic was proclaimed was accepted as national holiday, and from that date, October 29was started to be celebrated as a festival within the country and abroad. These celebrations were significant in order to make people internalize the steps of Turkish republic in the way of becoming a modern and powerful country, strength national consciences, and also for nation and state cohesion. Particular attention was given to the celebration made between 1933 and 1945 and the celebration was carried out with the instructions that were sent from the center within a certain plan and program.In this work, information on the celebrations of the Republic Day celebration between 1934 and 1945, when the single party administration felt intensely in Urfa, which had shown great heroism in the National Struggle and was honored with the title of Şanlı by the TBMM. The contents of the ceremonies, especially the participation of the people, ceremonial functioning and reflection of the celebrations to the press will be examined. This study will be based primarily on the National and Urfa local press, including the Prime Minister's Republic Archives, and also secondary readings.

Anahtar Kelimeler

• Republic
• Atatürk
• Republic Day
• Urfa
• Republican People’s Party

Kaynakça

1. Alpaslan, E. (2017). Tek Parti Döneminde Adana'da Cumhuriyet Bayramı Kutlamaları (1933-1943). Çukurova Araştırmaları Dergisi, 3(1), 93-119.
2. Aydın, M. K., Aydın, M. ve Kaya F. (2016). Malatya Halkevi Öncülüğünde Kutlanan 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı Etkinlikleri (1932-1951). Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 11(18), 261-304.
3. Bolat, B. (2010). Cumhuriyet'in İlan Edildiği 29 Ekim Kutlamalarına Toplu Bir Bakış. Altıncı Uluslararası Atatürk Kongresi, 12- 16 Kasım 2007 Ankara, Bildiriler, I, (595-612).
4. Çevik, M. ve Haykır Y. (2014). Elazığ Basınına Göre Cumhuriyet'in İlk Yıllarında Elazığ'da Cumhuriyet Bayramı Kutlamaları (1925-1932). Türk Dünyası Araştırmaları, 107 (211), 195-226.
5. Demir, Ş. (2015). Tek Parti Döneminde Siirt'te Cumhuriyet Bayramı Kutlamaları. SUSBID, 3, 33-42.
6. Haykır Y. ve Çevik, M. (2014). Tek Parti Döneminde Elazığ'da Cumhuriyet Bayramı Kutlamaları (1934-1945), Turkish Studies- International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(7), 331-377.
7. Sönmez, C. S. (2004). Cumhuriyet'in Onuncu Yıldönümü Kutlamaları ve 26 Ekim 1933 Tarihli Genel Af Yasası. Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 33-34, 89-101.