Araştırma Makalesi

ORGANİZMANIN BİREYLEŞİMİNDE SELF-ORGANİZASYONUN ROLÜ

Sayı: 36 27 Kasım 2023
PDF İndir
TR EN

ORGANİZMANIN BİREYLEŞİMİNDE SELF-ORGANİZASYONUN ROLÜ

Öz

Düzenlilik arz eden süreçlerin ve örüntülerin, belirleyici bir kalıp veya dışarıdan bir müdahale olmaksızın çok sayıdaki bileşen arasındaki karşılıklı ilişkilere dayalı olarak ortaya çıkması anlamına gelen self-organizasyon, günümüzde üzerine giderek daha fazla araştırma yürütülen bir olgudur. Self-organizasyonla bağlantılı düşünceler felsefe tarihinde de Antik Çağ’dan itibaren ileri sürülmüştür. Bu olgunun dengeden-uzak sistemler temelinde termodinamik açıdan ele alınması ise bu alanda yeni bir dönemi başlatmıştır. Self-organize sistemlerde ve canlı varlıklarda form maddedeki akışa bağlı olarak ortaya çıkmakta ve içsel olarak belirlenmektedir. Organizmanın gelişim sürecinin self-organizasyonla bağlantısının kurulması, Aristoteles’ten itibaren çözülmeye çalışılan, canlılıkta formun gelişimi problemine ışık tutmaktadır. Bu makale, son dönemde yürütülen bilimsel çalışmalar temelinde söz konusu bağlantı üzerinde durmakta ve meselenin felsefî boyutuna dair bir tartışma yürütmektedir. Morfogenez sürecinde Turing örüntüleri gibi self-organize etmenlerin rolü üzerindeki çalışmalar organizmanın formu probleminin çözümünde yeni bir kapı aralamaktadır. Felsefî açıdan ise, Simondon’un ifadesiyle, bireyin oluş sürecinin bireyden önce geldiğini ve organizmada bu oluş sürecinin yaşam boyu sürdüğünü ileri süren bireyleşim temelli yaklaşım, self-organizasyonun organizmanın gelişimi üzerindeki etkisini anlamak adına son derece önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bak, Per, Chao Tang, ve Kurt Wiesenfeld. “Self-organized criticality: An explanation of the 1/f noise”. Physical Review Letters 59, sayı 4 (1987): 381–384.
  2. Camazine, Scott, J. L. Deneubourg, Nigel R. Franks, James Sneyd, Guy Theraulaz, ve Eric Bonabeau. Self-organization in Biological Systems. Princeton: Princeton University Press, 2003.
  3. Deglincerti, Alessia, Fred Etoc, M. Zeeshan Ozair, ve Ali H. Brivanlou. “Self-organization of spatial patterning in human embryonic stem cells”. Current Topics in Developmental Biology, 116, (2016): 99–113.
  4. Driesch, Hans. The Science and Philosophy of the Organism. London: Adam and Charles Black, 1908.
  5. Feistel, Rainer, ve Wemer Ebeling. Physics of Self-Organization and Evolution. Weinheim: Wiley, 2011.
  6. Goodwin, Brian C. “Developing organisms as self-organizing fields”. Self-Organizing Systems: The Emergence of Order, editör F Eugene Yates içinde, 167–180. New York: Springer US, 1987.
  7. Goodwin, Brian C. “Problems and paradigms: What are the causes of morphogenesis?” BioEssays 3, sayı 1 (1985): 32–36.
  8. Greenspan, R. J. “The flexible genome”. Nature Review Genetics 2, sayı 5 (2001): 383-387.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilim Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Kasım 2023

Gönderilme Tarihi

21 Haziran 2023

Kabul Tarihi

7 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 36

Kaynak Göster

Chicago
Karaca, Çağlar. 2023. “ORGANİZMANIN BİREYLEŞİMİNDE SELF-ORGANİZASYONUN ROLÜ”. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, sy 36: 323-46. https://doi.org/10.53844/flsf.1318064.

Dergimiz 2024 yılından itibaren ikisi olağan biri dosya konulu özel sayı olmak üzere 3 sayı olarak, Mayıs (olağan sayı) Eylül (özel sayı) ve Aralık (olağan sayı) aylarında yayınlanacaktır. 

Özel sayılarımızda yalnızca dosya kapsamında yer alan makalelere yer verilecektir. Makalenizi gönderirken hangi sayıda değerlendirilmesini istediğinizi bir notla bildirmeniz karışıklıkları önleyecektir.


İlginiz için teşekkür ederiz.