Abstract

This article attemps to explain Rorty’s concept of the subject and investigates the nature of morality that must accompany such a construction of the concept. In contrast to the subject who acquires his sense of the world from an Archimedian point and who conditions experience although cannot himself be experienced, Rorty imagines a subject who is ‘not sovereign even at his home’. Such a subject who creates and shapes itself, not in accordance with a universal reason or criterion, is poetical, playful, and plural and does not display a hierarchical structure. In conceiving this pragmatically self-shaping subject, Rorty makes use of the Nietzschean transformation of the past into a ‘thus I willed it’ and the Freudian theory of the unconscious as a conversational partner

Keywords

• Subject,decentering,self-shaping

İLKESİZ ETİĞİN ÖZNESİ

Öz

Bu yazıda Rorty’nin nasıl bir özne kurgusuna sahip olduğu açıklanmaya çalışılarak, özneye yaklaşımının ne türden bir ahlâk anlayışına eşlik ettiği ele alınıp tartışılmaktadır. Rorty, anlam evrenini Arşimetçi bir sıfır noktasından kuran, dışındaki her şeyi tartışma konusu yapabilirken kendisi sorgulanamayan, deneyime girmeyen ama onun koşulu olan aşkın özne tasarımına yabancı, ‘kendi evinde bile hükümran olamayan’ bir özne düşünmektedir. Bu özne, kendini yaratan, biçimlendiren ama bunu evrensel bir akıla ya da ölçüte göre yapmayan, hiyerarşik bir yapısı olmayan, şiirsel, oyuncu, çoklu bir öznedir. Nietzsche’nin geçmişini, ‘onu böyle istedim’e (thus I willed it) dönüştüren, Freud’un bilinçdışını bir diyalog ortağı haline getiren yaklaşımlarını pragmatist bir tavırla, kendini biçimlendiren (selfshaping) bir özne anlayışında kullanmaktadır Rorty

Anahtar Kelimeler

• özne,merkezsizleştirme,kendinibiçimlendirme,bilinçdışı

Kaynakça

1. CAYGİLL, Howard. A Kant Dictionary, Blakwell Publishers, 1995.
2. CHARLES B. Guignon ve David R. Hiley. ‘Biting the Bullet: Rorty on Private and Public Morality’ Reading Rorty içinde, Edited by Alan Malachowski, Blackwell, 1990.
3. RORTY, Richard. Olumsallık, İroni ve Dayanışma, Çeviren Mehmet Küçük, Alev Türker. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 1995.
4. ——. ‘Ethics Without Principles’ Philosophy and Social Hope içinde, New York: Penguin Books, 1999.
5. ——. ‘Freud and Moral Reflection’ Essays on Heidegger and Others Vol:2 içinde, New York: Cambridge University Press, 1991.
6. ——. ‘Human Rights, Rationality, And Sentimentality’, Truth and Progress içinde, Vol:3, New York: Cambridge University Press,1998.
7. ——. Yapıbozum ve Pragmatizm, Simon Critchley, Jacques Derrida, Ernesto Laclaou, Richard Rorty, Derleyen Chantal Mouffe, Çeviren Tuncay Birkan, İstanbul: Sarmal Yayınevi, 1998.