ARTHUR MİLLER’İN CADI KAZANI ADLI OYUNUNU KORKU VE KONFORMİZM KAVRAMLARI BAĞLAMINDA OKUMA

Öz

Dramatik bir metin incelenirken metin yazarının hayat hikâyesi ile metnin yazıldığı dönemin sosyal, kültürel, siyasal ve ekonomik yapısının bilinmesi de önem arz etmektedir. İnsan aklının ve bilincinin ürünü olan bir tiyatro metninin yazarın iç dünyasıyla birlikte yazıldığı dönemin evrenini de yansıttığını söylememiz mümkündür. Çünkü yazarın iç dünyasını toplumsal normlardan bağımsız olarak düşünmemiz pek mümkün değildir. Bu nedenle bir tiyatro metninin yazarın psikolojik iç dünyası ile yazıldığı dönemin sosyolojik, kültürel ve siyasi yapısıyla bağlantılı olduğunu söylemek mümkündür. Bu bağlamda Arthur Miller’in 1952 yılında yazdığı Cadı Kazanı oyununu hem yazarın kültürel yapısını hem de yaşadığı dönemin politik ve sosyolojik özelliklerini yansıtması açısından örneklendirmek mümkündür. Cadı Kazanı oyununda Amerikalı senatör McCarthy’nin başını çektiği 1950’li yıllarda yaşanan komünist düşmanlığının eleştirisi yapılmaktadır. McCarthy dönemini komünist olarak tanınan akademisyen, sanatçı ve aydınların adeta bir cadı avı yöntemiyle ve hukuk dışı uygulamalarla cezalandırıldığı bir dönem olarak değerlendirmek mümkündür. Miller, McCarthy döneminde siyaset ve hukuk koalisyonu ile yaşanan haksızlıkları, hukuksuzlukları ve cezalandırmaları özgürlük ve denge ilişkisi bağlamında değerlendirirken McCarthy döneminin eleştirisini 3 yüzyıl önceki geçmiş bir zamana dönerek din kurumu ve mahkemeler üzerinden yapmaktadır. Cadı Kazanı oyunu 17. yüzyılda din kurumu ile hukuk mahkemelerinin yaptığı zalimliği ve adaletsizliği sahneye aktarırken hem McCarthy dönemine hem de tarihin tekerrürüne gönderme yapmaktadır. Miller, insanların akla ve mantığa uygun olmayan olaylara karşı sessiz kaldığını, çoğunluğa uyum sağladığını ve akılcı davranan masum insanların ise cezalandırıldığına dikkat çekerken, McCarthy dönemine yaptığı gönderme ile benzer durumların her yüzyılda yaşanabileceğine vurgu yapmaktadır. İdeolojisi din ve muhafazakârlık olan Cadı Kazanı oyununun ana eksenini ve yaşanan çatışmaların kaynağını hak, adalet, hukuk, ötekileştirme, dışlama, cezalandırma, korku duygusu ve konformizm kavramları oluşturmaktadır. Korku duygusunun tarih boyunca insanları kontrol etmek, otoritenin isteklerine boyun eğdirmek, tutum ve davranışlarını belirlemek için görünmez bir ikna aracı kullanıldığı tartışılmaz bir olgudur. Korku duygusu gerçeklik kadar düşsellikle de yakından ilgili olduğundan insanın bilinç dünyasını etkileyebilmektedir. Bu makalede korkunun insan duyguları üzerindeki en önemli etkisi olan konformizm kavramı merkeze alınarak Cadı Kazanı oyununun incelenmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dramatik metin
• Arthur Miller
• Cadı Kazanı
• korku
• konformizm

READİNG ARTHUR MİLLER’S PLAY THE CRUCİBLE İN THE CONTEXT OF FEAR AND CONFORMİSM

Öz

When examining a dramatic text, it is also important to know the life story of the author and the social, cultural, political and economic structure of the period in which the text was written. It is possible to say that a theater text, which is a product of the human mind and consciousness, reflects the universe of the period in which it was written along with the inner world of the author. Because it is not possible to think of the inner world of the author independently of social norms. Therefore, it is possible to say that a theater text is connected to the psychological inner world of the author and the sociological, cultural and political structure of the period in which it was written. In this context, it is possible to exemplify the play The Crucible written by Arthur Miller in 1952 in terms of reflecting both the cultural structure of the author and the political and sociological characteristics of the period in which he lived. The play The Crucible criticizes the hostility towards communists in the 1950s led by American Senator McCarthy. It is possible to evaluate the McCarthy period as a period in which academics, artists and intellectuals known as communists were punished with a witch hunt method and illegal practice Miller evaluates the injustices, unlawfulness and punishments experienced during the McCarthy period thanks to the coalition of politics and law in the context of the relationship between freedom and balance, while he criticizes the McCarthy period by going back to a time 3 centuries ago and using the institution of religion and law. The play The Crucible of the Witches, while transferring the cruelty and injustice committed by the institution of religion and the courts of law in the 17th century, refers to both the McCarthy period and the repetition of history. While Miller draws attention to the fact that people remain silent against events that do not comply with reason and logic, conform to the majority, and innocent people who act rationally are punished, he emphasizes that similar situations can occur in every century with his reference to the McCarthy era. The main axis of the game Witch's Crucible, whose ideology is religion and conservatism, and the source of the conflicts are the concepts of rights, justice, law, alienation, exclusion, punishment, the feeling of fear, and conformism. It is an indisputable fact that the feeling of fear has been used as an invisible persuasion tool throughout history to control people, make them submit to the wishes of the authority, and determine their attitudes and behavior Since the feeling of fear is closely related to reality as well as fantasy, it can affect the world of consciousness of the person. This article aims to examine the game Witch's Crucible by focusing on the concept of conformism, which is the most important effect of fear on human emotion.

Anahtar Kelimeler

• Dramatic text
• Arthur Miller
• witchcraft
• horror
• conformism

Kaynakça

1. ADORNO, T. W. (2003). Kültür Endüstrisini Yeniden Düşünürken. (Çev.: Bülent O. Doğan), Cogito Dergisi. Sayı 36. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
2. ALKAN, T. ve ERGİL, D. (1980). Siyaset Psikolojisi Siyasal Toplumsallaşma ve Yabancılaşma. Ankara: Turhan Kitabevi.
3. ALTHUSSER, L. (2003). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları. (Çev.: Alp Tümertekin), İstanbul: İthaki Yayınları.
4. AVAR, B. (2009). Hangi Dünya Düzeni. İstanbul: Remzi Kitabevi.
5. BORGES, J. L. (2013). Brodie Raporu. (Çev.: Yıldız E. Canpolat), İstanbul: İletişim Yayınları.
6. CAMUS, A. (1994). Başkaldıran İnsan. (Çev.: Tahsin Yücel), İstanbul: Can Yayınları.
7. CAMUS, A. (2010). Sisifos Söyleni. (Çev.: Tahsin Yücel), İstanbul: Can Sanat Yayınları.
8. CANETTİ, E. (2003). Kitle ve İktidar. (Çev.: Gülşat Aygen), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

9. CASTORİADİS, C. (2001). Dünyaya İnsana ve Topluma Dair. (Çev.: Hülya Tufan), İstanbul: İletişim Yayınları.
10. CEASER, J. W. (2003). Dünden Bugüne Amerikan Karşıtlığı. Washington: The National Affairs, Inc., Public Interest.
11. CLASTRES, P. (1991). Devlete Karşı Toplum. (Çev.: Mahmut Nedim Demirtaş ve Mehmet Sert), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
12. CÜCELOĞLU, D. (2005). İnsan ve Davranışı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
13. DELEVİ, M. ve ALMALEH (2013). Başlıksız yazı. İstanbul: Şalom Haftalık Siyasi ve Kültürel Gazete.
14. DÖKMEN, Ü. (2006) İletişim Çatışmaları ve Empati. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
15. DUHM, D. (1996). Kapitalizmde Korku. (Çev.: Sargut Şölçün), Ankara: Ayraç Yayınevi.
16. ERDOĞAN, İ. (2011). İletişimi Anlamak. Ankara: Pozitif Matbaacılık.
17. FOUCAULT, M. (1992). Hapishanenin Doğuşu. (Çev.: Mehmet Ali Kılıçbay), Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
18. GERAS, N. (2002). Marx ve İnsan Doğası. (Çev.: İsmet Akça), İstanbul: Birikim Yayınları.
19. GÖKDAĞ, R. (2011). Sosyal Psikoloji-I. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
20. HEGEL, G. W. F. (1991). Hukuk Felsefesinin Prensipleri. (Çev.: Cenap Karakaya), İstanbul: Sosyal Yayınlar.
21. HOBBES, T. (2007). Leviathan. (Çev.: Semih Lim), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
22. İNCEOĞLU, M. (2010). Tutum Algı İletişim. İstanbul: Beykent Üniversitesi Yayınları.
23. KAĞITÇIBAŞI, Ç. (1988). İnsan ve İnsanlar Sosyal Psikolojiye Giriş. (İkinci Baskı). İstanbul: Evrim Basım Yayım Dağıtım.
24. KANT, I. (1999). Pratik Aklın Eleştirisi. (Çev.: Ülker Gökberk, İoanna Kuçuradi, Gertrude Durusoy, Füsun Akatlı), İstanbul: Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
25. KIREL, Ç. (2011). Sosyal Psikoloji-I. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
26. LOCKE, J. (2013). İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme. (Çev.: Vehbi Hacıkadiroğlu), İstanbul: Kabalcı Yayıncılık.
27. MANNONİ, P. (1992). Korku. (Çev.: Işın Gürbüz). İstanbul: İletişim Yayınları.
28. MARCUSE, H. (1986). Tek Boyutlu İnsan. (Çev.: Aziz Yardımlı), İstanbul: İdea Yayınları.
29. MARX, K. ve ENGELS, F. (2004). Alman İdeolojisi. (Çev.: Sevim Belli), Ankara: Sol Yayınları.
30. MİLLER, A. (2010). Cadı Kazanı, (Çev.: Sabahattin Eyüboğlu ve Vedat Günyol), İstanbul: Mitos Boyut Yayınları.
31. MİTRANİ, E. (2014). Arthur Miller’in ‘Bedel’i. Şalom Haftalık Siyasi ve Kültürel Gazete, İstanbul: Şalom Gazetesi Yayınları
32. NİETZSCHE, F. (2011). Yunan Tragedyası Üzerine İki Konferans. (Çev.: Mahmure Kahraman), İstanbul: Say Yayınları.
33. NEUMANN, N. E. (1998). Kamuoyu Suskunluk Sarmalının Keşfi. (Çev.: Murat Özkök), Ankara: Dost Kitabevi.
34. ROUSSEAU, J. J. (2006). Toplum Sözleşmesi. (Çev.: Vedat Günyol), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
35. SCOTT, J. A. (1979). Rosenberg’ler Olayında FBI ve Hukuk. (Çev.: Tarık Günersel), Birikim Dergisi, S. 49, 71-72.
36. SÜMER, G. (2008). “Amerikan Dış Politikasının Kökenleri ve Amerikan Dış Politik Kültürü”. Uluslararası İlişkiler Akademik Dergi, S. 19, 119-144.
37. TOURAİNE, A. (1994). Modernliğin Eleştirisi. (Çev.: Hülya Tufan), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
38. WALKOVSKY. (2004). Bir Çift Güvercin Havalansa. Tavır Kültür Sanat Dergisi, Ankara: Tavır Yayınları.