KUYUDAKİ SES ROMANININ ANLATIM TEKNİKLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ

Öz

Esma Ocak’ın Kuyudaki Ses romanındaki olaylar, Diyarbakır’ın Kazancı Köyü’nde geçer. İşi gücü yerinde olan Cemil Ağa ve hanımı Helya, yakın köylerin birinde henüz on, on bir yaşlarında eve getirip evlat edindikleri Şükrü, kızları Nigar, Yadigâr ve küçük oğlu Alaaddin ile evin hizmetçileri Kasım amca ve hanımı Seyran teyze mutlu bir hayat yaşamaktadır. Diğer yandan şehir ile taşra arasında hayatını sürdüren yazar, olayların yaşandığı köylerde yaptığı sohbetlerden ve gördüklerinden ilham alarak burada yaşanan gerçeklere dikkatleri çeker. Esma Ocak, eserinde iç içe geçmiş olayların, evliliklerin, aşkların yanında; elektriğin köylerde yeni yaygınlaşmaya başladığı bir geçiş dönemini ve yaşanan problemleri de merkezine almaktadır. Bu dönemde köy halkının evine ampul, buzdolabı, televizyon gibi yeni ev aletleri dâhil olmuştur. En önemlisi de kuyu açtırıp eve su çekilmesiyle birlikte yaşanan yeni problemlere dikkat çekilmiştir. Anlatıcı, kuyu açma sürecinde olduğu gibi diğer köy yaşantısına ve köylünün düşünce yapısına da değinmiştir. Burada köydeki töreler, kadın erkek ilişkileri, giyim kuşam, kullanılan araç gereçler, halk hikâyeleri, kültürel özdeyişlerle birlikte gündelik yaşama dair ne varsa hepsi realist bir bakış açısıyla gözlemlenip aktarılmıştır. Romanın olay örgüsü ve karakterlerin yaşadığı hadiseler göz önünde bulundurulduğunda kurgusal eserin konusunun ne olduğu kadar nasıl anlatıldığı da önem arz etmektedir. Sanatsal duyarlılığın sağlanması, sanatçının görüşlerinin iletilmesi, karakter özelliklerinin aktarılması anlatım tekniklerinin yerinde ve doğru kullanımıyla mümkündür. Ayrıca farklı anlatım tekniklerinin romanda bir arada kullanılması eserin zengin bir yapı kazanmasını sağlamaktadır. Bu bağlamda anlatım tekniklerinin romandaki yerini ve rolünü ortaya koymak amacıyla yapılan çalışmada, inceleme kategorilerinin oluşturulmasında İsmail Çetişli ile Ali İhsan Kolcu’nun sınıflandırmaları esas alınmıştır. Buna göre tasvir, insan tasviri/portre, dış monolog, iç monolog, dış diyalog, iç diyalog, açıklama/yorumlama, tahlil/iç çözümleme, geriye dönüş, bilinç/şuur akışı, leitmotiv, montaj/alıntı ve mektup olmak üzere on üç teknik belirlenmiştir. Esma Ocak’ın dikkate değer eserlerinden biri olan Kuyudaki Ses romanı bu teknikler doğrultusunda betimsel analiz yöntemiyle incelenmiş ve yorumlanmıştır. Barındırdığı anlatım teknikleri açısından dikkat çeken bir eser olduğu gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kuyudaki Ses
• Roman
• Esma Ocak
• Taşra Hayatı
• Anlatım Teknikleri

A Study of Narrative Techniques in the Novel Kuyudaki Ses

Öz

The events in Esma Ocak's novel Kuyudaki Ses take place in the village of Kazancı in Diyarbakır. Cemil Ağa, a prosperous man, and his wife Helya live a happy life with Şükrü, whom they brought home from a nearby village at the age of ten or eleven; their daughters Nigar and Yadigâr; their young son Alaaddin; and the household servants, Uncle Kasım and his wife, Aunt Seyran. Meanwhile, the author, who lives between the city and the countryside, draws inspiration from conversations with villagers and observations made in the villages where the events take place, drawing attention to the realities of village life. In addition to the intertwined events, marriages, and love affairs, Esma Ocak also focuses on a transitional period when electricity is just starting to spread in the villages and on the problems that arise from it. During this period, new appliances such as light bulbs, refrigerators, and televisions are introduced into the villagers’ homes. Most importantly, particular attention is given to the new problems that emerge from digging a well and supplying water to the house. The narrator reveals village life and the villagers' mindset, as well as the process of digging the well. Here, village customs, relations between men and women, clothing, household items and tools, folk tales, proverbs, and cultural expressions, and all other aspects of daily life are observed and conveyed from a realistic perspective. Considering the novel's plot and the events experienced by the characters, how a fictional work is narrated is as significant as what it is about. Achieving artistic sensitivity, conveying the author’s vision, and portraying character traits are all possible through the appropriate and accurate use of narrative techniques. Furthermore, the combined use of different narrative techniques in a novel enhances the richness of the work. In this context, this study, which aims to reveal the place and role of narrative techniques in the novel, is based on the classifications of İsmail Çetişli and Ali İhsan Kolcu in the development of the analysis categories. Thirteen techniques were identified: description, character description/portrait, external monologue, internal monologue, external dialogue, internal dialogue, explanation/interpretation, analysis/psychological characterization, flashback, stream of consciousness, leitmotif, montage, and letter. Esma Ocak's novel Kuyudaki Ses, one of her notable works, was analyzed and interpreted using descriptive analysis. The findings indicate that the work stands out for its narrative techniques.

Anahtar Kelimeler

• Kuyudaki Ses
• Novel
• Esma Ocak
• Rural Life
• Narrative Techniques

Kaynakça

1. ÇETİŞLİ, İ. (2021). Metin Tahlillerine Giriş/2. Ankara: Akçağ Yayınları.
2. ÇIKLA, S. (2002). Romanda Kurmaca ve Gerçeklik. Hece, C. 6, S. 65/66/67, 111-129.
3. GEZER, A. ve ÇELİK, Y. (2017). Ayşe Kilimci’nin Hikâyeciliği ve Hikâyelerinde Anlatım Teknikleri. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 3, S. 2, 15-31.
4. GÖKTÜRK, A. (2023). Okuma Uğraşı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
5. KARSLI, E. (2018). Cengiz Aytmatov’un Eserlerinde Anlatım Tekniklerinin Kurguya Olan Etkisi. Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD), C. 2, S.1, 452-462.
6. KAPLAN, R. (1997). Cumhuriyet Dönemi Türk Romanında Köy, Ankara: Akçağ Yayınları.
7. KOLCU, A. İ. (2006). Öykü Sanatı. Konya: Salkımsöğüt Yayınevi.
8. OCAK, E. (1990). Kuyudaki Ses. İstanbul: Ajans 21 Yayınları.

9. TEKİN, M. (2012). Roman Sanatı 1: Romanın Unsurları. İstanbul: Ötüken Yayınları.
10. TAN, M. (2023). Özen Yula’nın “Sır” anlatısında anlatım teknikleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, C. 10, S. Ö13, 401-415.
11. TİMUR, K. (2013). Berdel Yazarı Esma Ocak Hayatı ve Eserleri. İstanbul: Akademik Kitaplar.
12. TİMUR, K ve TOPÇU, Ö. (2021). Hikâye ve Roman Yazarı Esma Ocak’ta Feminizm. HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi, C. 7, S. 14, 297-314.