ALEV ALATLI’NIN SCHRÖDİNGER’İN KEDİSİ ROMANINDA KÜLTÜREL BELLEK VE BELLEK YİTİMİ (AFAZİ)

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 1 , 1 - 12 , 29.03.2026

Şule Gümüş

https://doi.org/10.55666/folklor.1794528

https://izlik.org/JA96DE33LF

Öz

Alev Alatlı, modern Türk edebiyatının öne çıkan yazarlarındandır. Romanlarında kullandığı teknikler, dil ve üslup yapısı onu kendi içinde bir ekol haline getirmiştir. Bunun yanında Alatlı, içinden çıktığı toplumu çok iyi tanıyan ve çözümleyebilen bir yazardır. Bir aydın olarak toplumsal konuları büyük bir duyarlılıkla romanlarına taşımış; toplumun sorunlarına ayna tutmuş, toplumu uyarmış ve yönlendirmiştir.
Schrödinger’in Kedisi adlı nehir romanda da Alatlı, pek çok toplumsal sorunu ele almış, bu sorunların ülkeyi sürükleyebileceği acı sona işaret etmiştir. Ele alınan sorunlardan en önemlisi de “bellek yitimi” yani “afazi”dir. Toplumsal afazinin ortaya çıkması için özellikle medyanın kullanıldığı ve medya aracılığı ile zihinlerin karmaşaya itildiği görülmektedir. Ayrıca dildeki kelimelerin anlam değerlerinin unutturulması veya çarpıtılması, dile çok sayıda yabancı sözcük sokularak anlam açısından zihinlerde bir boşluk yaratılması durumu da söz konusudur. Böylece toplumun kimliğini, manevi değerlerini muhafaza eden “kültürel bellek” yitirilmiş ve toplum öz benliğinden uzaklaşmıştır. Modernitenin dayattığı yaşamın neticesinde oluşan değerler kaybı bir süre sonra kültürel belleğin yitimini beraberinde getirmiş ve toplum kimliksizlikle karşı karşıya gelmiştir. Alatlı bu sorunların ulaşabileceği boyutları Kâbus romanında bir disütopya içinde ele alır. Romanın üst anlatısını oluşturan ütopik zaman ve mekan içinde kültürel bellek yitiminin meydana getirdiği travmalar, manevi yok oluş ele alınır. Rüya’da ise afazinin yol açtığı bu bellek yitiminden kurtulmanın, öz benliğe dönüşün reçeteleri verilir. Bir toplumu tarih sahnesinde var kılan o toplumun kültürüdür. Atalardan atilere geçerek yüzyıllar içerisinde oluşan kültür, toplumun milli kimliğini de meydana getirmektedir. Kültürünü yitiren toplumlar özbenliğini kaybeder ve başka toplumların taklitçisi olur.
Bu çalışmada Schrödinger’in Kedisi adlı nehir romanda yer alan “kültürel bellek” unsurlarının tespiti, bellek yitiminin oluşturduğu sorunlar ele alınarak kültürel belleğin bir toplum için ne derece önemli olduğu vurgulanmıştır. Kültürel değer değerlerin ve milli kimliğin korunması, yaşatılabilmesi için yapılması gerekenler hususunda bazı öneriler ortaya konulmuştur. Bu öneriler uzun vadede ve toplumsal bilinçlenme neticesinde gerçekleştirilebilecek mahiyette olsa da uygulanamaz değildir. Bu çalışmanın kültürel değerlerin korunması konusuna dikkat çekmesi beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Schrödinger’in Kedisi , Kültürel Bellek , Afazi , Yabancılaşma , Yozlaşma

CULTURAL MEMORY AND AMNESIA (APHASIS) IN ALEV ALATLI'S NOVEL SCHRÖDİNGER'S CAT

https://izlik.org/JA96DE33LF

Öz

Alev Alatlı is one of the most prominent writers in modern Turkish literature. The techniques, language, and style she employs in her novels have established her as a school of thought. Furthermore, Alatlı is a writer who intimately understands and analyzes the society from which she emerged. As an intellectual, she has brought social issues to her novels with great sensitivity, holding a mirror up to societal problems, admonishing and guiding society.
In his novel "Schrödinger's Cat," Alatlı explores numerous social problems and points to the tragic consequences these problems could lead the country to. The most significant of these problems is "memory loss," or "aphasia. It appears that the media, in particular, is used to induce social aphasia, and through this media, the mind is pushed into confusion. Furthermore, the meanings of words in a language are forgotten or distorted, and a gap in meaning is created in the mind by introducing numerous foreign words into the language. Thus, the "cultural memory" that preserved the identity and spiritual values of the society was lost and the society became estranged from its true self. The loss of values resulting from the life imposed by modernity has, in time, brought about the loss of cultural memory, and society has faced a loss of identity. Alatlı explores the potential dimensions of these problems within a dystopian framework in his novel "Kabus" (Nightmare). Within the utopian time and space that constitute the novel's metanarrative, the traumas and spiritual annihilation caused by cultural amnesia are explored. In "Rüya," however, prescriptions are offered for overcoming this amnesia caused by aphasia and for returning to the true self. A society's culture is what gives it its place in history. Culture, passed down from ancestors to ancestors over centuries, also shapes a society's national identity. Societies that lose their culture lose their identity and become imitators of other societies.
In this study, the elements of "cultural memory" in the novel "Schrödinger's Cat" are identified, the problems caused by memory loss are discussed and the importance of cultural memory for a society is emphasized. Some suggestions have been put forward regarding what needs to be done to preserve and preserve cultural values and national identity. While these suggestions are likely to be achievable over the long term and through public awareness, they are not impractical. It is hoped that this study will draw attention to the issue of preserving cultural values.

Anahtar Kelimeler

Schrödinger , Cultural Memory , Aphasia , Estrangement , Degeneration.

Kaynakça

• Referans1Referans1
• Referans2Referans1
• Referans2Referans1