Öz
Nazar, kötü niyetli bakışların insanlar, hayvanlar veya eşyalar üzerinde olumsuz etkiler bırakabileceğine dair çok eski dönemlerden beri varlığını sürdüren inançlardan biri olarak değerlendirilmektedir. Farklı kültürlerde çeşitli biçimlerde tezahür eden bu inanç, Türk dünyasında oldukça yaygın olup toplumun sosyal düzenini, ritüel yaşamını ve sembolik dünyasını etkileyen önemli bir unsur olarak görülmektedir. Bu bağlamda nazar, yalnızca bireysel bir korku değil, aynı zamanda toplumsal hafızayı besleyen, kültürel sürekliliği sağlayan ve kuşaklar arası aktarımı güçlendiren bir halk inanışı olarak ele alınmaktadır. Dolayısıyla nazar inancının, bireylerin korunma ve sağaltma gereksinimlerini karşılamanın yanı sıra toplumsal düzeni sağlamak, psikolojik dengeyi korumak ve kolektif hafızayı desteklemek gibi işlevleri de bulunmaktadır. Uygur Türklerinde de nazar kavramının, birey ve toplum hayatında merkezi bir rol üstlendiği görülmektedir. İnsanlara, çocuklara, hayvanlara ve değerli eşyalara etki ettiği düşünülen nazarın olumsuz sonuçları, hem korunma hem de sağaltma yönünde çeşitli ritüel ve pratiklerin gelişmesine zemin hazırlamaktadır. Bu kapsamda koruyucu uygulamaların, bireysel çözümlerin ötesinde toplumsal şölenlerde ve doğa-evrenle ilgili pratiklerde kendini gösterdiği tespit edilmekte ve nazar değdiğine inanılan durumlarda ise “açlaş” ve “isriklaş” gibi geleneksel ritüeller aracılığıyla sağaltıcı uygulamalar devreye girerek bireyin dengesi yeniden tesis edilmeye çalışılmaktadır. Ayrıca nazarlıklar, Uygur halk kültüründe nazara karşı geliştirilen en somut korunma ve sağaltma yollarından biri olarak öne çıkmakta, “köz monçak” (göz boncuğu), ekmek, tuz ve hayvan kafatasları en yaygın kullanılan nesneler arasında yer almaktadır. Bu nesneler, bebeklerin beşiklerine, evlerin girişlerine ve bağ-bahçelere yerleştirilmek veya hayvanların boyunlarına asılmak suretiyle koruyucu işlev üstlenmektedir. Bu bağlamda muska niteliği taşıyan “tumar”lar da nazarlıklar arasında yer almakta ve hem koruyucu hem de sağaltıcı işlevleri bir arada üstlenmektedir. Çalışmada, Uygur Türklerinde nazar inancından hareketle nazara bağlı uygulamalar, koruyucu ve sağaltıcı ritüeller ile nazarlıklar ve çeşitleri, literatür taramasına dayalı olarak ele alınmakta ve işlevsel bakış açısıyla incelenmektedir. Bulgular, nazar inancının yalnızca İslami döneme özgü olmadığını, İslamiyet öncesi inanç sistemlerinden devralınan ögelerin İslam kültürüyle kaynaşması sonucu çok katmanlı bir yapıya dönüştüğünü ve Uygur Türklerinin günlük yaşam pratiklerinde psikolojik, sosyal, toplumsal ve kültürel işlevler üstlendiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ABDURREHİM, R. (2006). Uygurlarda Şamanizm. Pekin: Milletler Neşriyati.
- ABUDUKELİMI, B. (2006). Uygur Türklerinin Dinî İnanışları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- ÇIBLAK, N. (2004). “Halk Kültüründe Nazar, Nazarlık İnancı ve Bunlara Bağlı Uygulamalar”. Türklük Bilimi Araştırmaları. S.15, 103-125.
- Divânü Lügati’t-Türk Çevirisi. (2021). C.I. (Çev. Besim Atalay), Ankara: TDK Yayınları.
- DUGAYLİ, S. (2007). “Tumar Asmiğan Mahmutcan İslam”. Tarim. S. 3, 85-99.
- GÖNEL, T. (2011). Rahman Abdurrehim’in Uygurlarda Şamanizm Adlı Eserinin Halkbilimi Açısından İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- GÜNGÖR, H. (1992). “Kayseri’de Yaşayan Uygur ve Kazak Türklerinin Bazı Adet ve İnanışları”. Milli Folklor, S. 14, 7-11.
- GÜNGÖR, H. ve ARGUNŞAH, M. (1991). Gagauz Türkleri Tarih-Dil-Folklor ve Halk Edebiyatı. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- HEBİBULLA, A. (2000). Uygur Etnograpiyisi. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- İNAN, A. (1963). “Nazarlıklar”. Türk Folklor Araştırmaları, C.8, S. 169, 3138.
- İNAYET, A. (2017). “ ‘İz’ Romanında Örf Âdet ve Geleneklerle İlgili Unsurlar Üzerine”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S.10, 1-13.
- KESKİN, Y. M. (2008). “Türk Toplumunda Nazar Olgusu ve Buna Karşı Geliştirilen Korunma ve Kurtulma Pratikleri Elazığ Örneği”. Dini Araştırmalar, C. 11, S.32, 191-214.
- Kur'an-ı Kerim, (2005). Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları.
- KUZEY, Muharrem (2007). Kur’an ve Sünnet’te Nazar. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Kültür Bakanlığı, (1991). Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü. C. I. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. NAMAN, H. (2013). “Dolan Medeniyitidiki Tumar ve Riyalliktiki Tilekler”. Dolan, S. 1, 65-73.
- ORHUN, A. (2004). “Momamnin Şipalik Doriliri”. Miras Jurnili, S.4, 30-37.
- ÖGER, A. (2012). “Uygur Türklerinin Doğum Adetleri.” Turkish Studies, S. 7, 1679-1694.
- ÖGER, A. (2013). Uygur Türklerinde Törenler ve Bayramlar. Ankara: Grafiker Yayınları.
- ÖGER, A. (2017). “Uygurlarda Muskacılık Geleneği ve Çağatayca Yazılmış Bir Muska Kitabı”. Gazi Türkiyat, S. 20, 55-88.
- ÖTKÜR, A. (1985). İz. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- RAHMAN, A. vd. (1996). Uygur Örp Adetliri. Urumçi: Şincan Yaşlar Ösmürler Neşriyati.
- RAHMAN, A. ve MUHEMMET, A. (2012). Keşker Uygur Folklor Medeniyiti. Kaşgar: Keşker Uygur Neşriyati.
- SABİR, M. (2012). Uygur Avam Tébabiti. Urumçi: Şincan Pen Téhnika Neşriyati.
- SAYRAMİ, A. M. ve MAİMAİTİ, N. (2024). “Divan-ı Lugati’t-Türk’teki Muskaya Ait Beyanlar”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 23, 75-81.
- SEMET, A. ve EBEYDULLAM, D. (2012), “Uyğurlarda Tumar ve Tumarniñ Türliri Toğrisida”. Şincañ Üniversitesi İlmiy Jurnili, S. 1, 71-78.
- ŞAHİNLER, D. (2023). “İstanbul’da (Küçükçekmece ve Zeytinburnu) Yaşayan Uygur Türklerinin Doğum Ritüelleri”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 22, 97-113.
- TURSİNNİYAZ, H. (2007). Uyğur Ayalliriniñ Tuğut Adetliri Üstide Tetkikat. Şincañ Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Türkçe Sözlük (2005). Ankara: TDK Yayınları.
- TÜRKTAŞ, M. M. (2016). Denizli Yöresinde Nazar ve Nazarlıkla İlgili İnanış ve Uygulamalar. Ankara: Akçağ Yayınevi.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti K-L (1994). Pekin: Milletler Neşriyati.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti T-H (1991). Pekin: Milletler Neşriyati.
- İnternet Kaynakları
- URL-1: “Türk Dil Kurumu Sözlükleri”. (https://sozluk.gov.tr/). (Erişim: 03.07.2025)
Öz
Kaynakça
- ABDURREHİM, R. (2006). Uygurlarda Şamanizm. Pekin: Milletler Neşriyati.
- ABUDUKELİMI, B. (2006). Uygur Türklerinin Dinî İnanışları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- ÇIBLAK, N. (2004). “Halk Kültüründe Nazar, Nazarlık İnancı ve Bunlara Bağlı Uygulamalar”. Türklük Bilimi Araştırmaları. S.15, 103-125.
- Divânü Lügati’t-Türk Çevirisi. (2021). C.I. (Çev. Besim Atalay), Ankara: TDK Yayınları.
- DUGAYLİ, S. (2007). “Tumar Asmiğan Mahmutcan İslam”. Tarim. S. 3, 85-99.
- GÖNEL, T. (2011). Rahman Abdurrehim’in Uygurlarda Şamanizm Adlı Eserinin Halkbilimi Açısından İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- GÜNGÖR, H. (1992). “Kayseri’de Yaşayan Uygur ve Kazak Türklerinin Bazı Adet ve İnanışları”. Milli Folklor, S. 14, 7-11.
- GÜNGÖR, H. ve ARGUNŞAH, M. (1991). Gagauz Türkleri Tarih-Dil-Folklor ve Halk Edebiyatı. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- HEBİBULLA, A. (2000). Uygur Etnograpiyisi. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- İNAN, A. (1963). “Nazarlıklar”. Türk Folklor Araştırmaları, C.8, S. 169, 3138.
- İNAYET, A. (2017). “ ‘İz’ Romanında Örf Âdet ve Geleneklerle İlgili Unsurlar Üzerine”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S.10, 1-13.
- KESKİN, Y. M. (2008). “Türk Toplumunda Nazar Olgusu ve Buna Karşı Geliştirilen Korunma ve Kurtulma Pratikleri Elazığ Örneği”. Dini Araştırmalar, C. 11, S.32, 191-214.
- Kur'an-ı Kerim, (2005). Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları.
- KUZEY, Muharrem (2007). Kur’an ve Sünnet’te Nazar. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Kültür Bakanlığı, (1991). Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü. C. I. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. NAMAN, H. (2013). “Dolan Medeniyitidiki Tumar ve Riyalliktiki Tilekler”. Dolan, S. 1, 65-73.
- ORHUN, A. (2004). “Momamnin Şipalik Doriliri”. Miras Jurnili, S.4, 30-37.
- ÖGER, A. (2012). “Uygur Türklerinin Doğum Adetleri.” Turkish Studies, S. 7, 1679-1694.
- ÖGER, A. (2013). Uygur Türklerinde Törenler ve Bayramlar. Ankara: Grafiker Yayınları.
- ÖGER, A. (2017). “Uygurlarda Muskacılık Geleneği ve Çağatayca Yazılmış Bir Muska Kitabı”. Gazi Türkiyat, S. 20, 55-88.
- ÖTKÜR, A. (1985). İz. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- RAHMAN, A. vd. (1996). Uygur Örp Adetliri. Urumçi: Şincan Yaşlar Ösmürler Neşriyati.
- RAHMAN, A. ve MUHEMMET, A. (2012). Keşker Uygur Folklor Medeniyiti. Kaşgar: Keşker Uygur Neşriyati.
- SABİR, M. (2012). Uygur Avam Tébabiti. Urumçi: Şincan Pen Téhnika Neşriyati.
- SAYRAMİ, A. M. ve MAİMAİTİ, N. (2024). “Divan-ı Lugati’t-Türk’teki Muskaya Ait Beyanlar”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 23, 75-81.
- SEMET, A. ve EBEYDULLAM, D. (2012), “Uyğurlarda Tumar ve Tumarniñ Türliri Toğrisida”. Şincañ Üniversitesi İlmiy Jurnili, S. 1, 71-78.
- ŞAHİNLER, D. (2023). “İstanbul’da (Küçükçekmece ve Zeytinburnu) Yaşayan Uygur Türklerinin Doğum Ritüelleri”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 22, 97-113.
- TURSİNNİYAZ, H. (2007). Uyğur Ayalliriniñ Tuğut Adetliri Üstide Tetkikat. Şincañ Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Türkçe Sözlük (2005). Ankara: TDK Yayınları.
- TÜRKTAŞ, M. M. (2016). Denizli Yöresinde Nazar ve Nazarlıkla İlgili İnanış ve Uygulamalar. Ankara: Akçağ Yayınevi.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti K-L (1994). Pekin: Milletler Neşriyati.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti T-H (1991). Pekin: Milletler Neşriyati.
- İnternet Kaynakları
- URL-1: “Türk Dil Kurumu Sözlükleri”. (https://sozluk.gov.tr/). (Erişim: 03.07.2025)
Öz
Kaynakça
- ABDURREHİM, R. (2006). Uygurlarda Şamanizm. Pekin: Milletler Neşriyati.
- ABUDUKELİMI, B. (2006). Uygur Türklerinin Dinî İnanışları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- ÇIBLAK, N. (2004). “Halk Kültüründe Nazar, Nazarlık İnancı ve Bunlara Bağlı Uygulamalar”. Türklük Bilimi Araştırmaları. S.15, 103-125.
- Divânü Lügati’t-Türk Çevirisi. (2021). C.I. (Çev. Besim Atalay), Ankara: TDK Yayınları.
- DUGAYLİ, S. (2007). “Tumar Asmiğan Mahmutcan İslam”. Tarim. S. 3, 85-99.
- GÖNEL, T. (2011). Rahman Abdurrehim’in Uygurlarda Şamanizm Adlı Eserinin Halkbilimi Açısından İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- GÜNGÖR, H. (1992). “Kayseri’de Yaşayan Uygur ve Kazak Türklerinin Bazı Adet ve İnanışları”. Milli Folklor, S. 14, 7-11.
- GÜNGÖR, H. ve ARGUNŞAH, M. (1991). Gagauz Türkleri Tarih-Dil-Folklor ve Halk Edebiyatı. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- HEBİBULLA, A. (2000). Uygur Etnograpiyisi. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- İNAN, A. (1963). “Nazarlıklar”. Türk Folklor Araştırmaları, C.8, S. 169, 3138.
- İNAYET, A. (2017). “ ‘İz’ Romanında Örf Âdet ve Geleneklerle İlgili Unsurlar Üzerine”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S.10, 1-13.
- KESKİN, Y. M. (2008). “Türk Toplumunda Nazar Olgusu ve Buna Karşı Geliştirilen Korunma ve Kurtulma Pratikleri Elazığ Örneği”. Dini Araştırmalar, C. 11, S.32, 191-214.
- Kur'an-ı Kerim, (2005). Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları.
- KUZEY, Muharrem (2007). Kur’an ve Sünnet’te Nazar. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Kültür Bakanlığı, (1991). Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü. C. I. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. NAMAN, H. (2013). “Dolan Medeniyitidiki Tumar ve Riyalliktiki Tilekler”. Dolan, S. 1, 65-73.
- ORHUN, A. (2004). “Momamnin Şipalik Doriliri”. Miras Jurnili, S.4, 30-37.
- ÖGER, A. (2012). “Uygur Türklerinin Doğum Adetleri.” Turkish Studies, S. 7, 1679-1694.
- ÖGER, A. (2013). Uygur Türklerinde Törenler ve Bayramlar. Ankara: Grafiker Yayınları.
- ÖGER, A. (2017). “Uygurlarda Muskacılık Geleneği ve Çağatayca Yazılmış Bir Muska Kitabı”. Gazi Türkiyat, S. 20, 55-88.
- ÖTKÜR, A. (1985). İz. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- RAHMAN, A. vd. (1996). Uygur Örp Adetliri. Urumçi: Şincan Yaşlar Ösmürler Neşriyati.
- RAHMAN, A. ve MUHEMMET, A. (2012). Keşker Uygur Folklor Medeniyiti. Kaşgar: Keşker Uygur Neşriyati.
- SABİR, M. (2012). Uygur Avam Tébabiti. Urumçi: Şincan Pen Téhnika Neşriyati.
- SAYRAMİ, A. M. ve MAİMAİTİ, N. (2024). “Divan-ı Lugati’t-Türk’teki Muskaya Ait Beyanlar”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 23, 75-81.
- SEMET, A. ve EBEYDULLAM, D. (2012), “Uyğurlarda Tumar ve Tumarniñ Türliri Toğrisida”. Şincañ Üniversitesi İlmiy Jurnili, S. 1, 71-78.
- ŞAHİNLER, D. (2023). “İstanbul’da (Küçükçekmece ve Zeytinburnu) Yaşayan Uygur Türklerinin Doğum Ritüelleri”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 22, 97-113.
- TURSİNNİYAZ, H. (2007). Uyğur Ayalliriniñ Tuğut Adetliri Üstide Tetkikat. Şincañ Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Türkçe Sözlük (2005). Ankara: TDK Yayınları.
- TÜRKTAŞ, M. M. (2016). Denizli Yöresinde Nazar ve Nazarlıkla İlgili İnanış ve Uygulamalar. Ankara: Akçağ Yayınevi.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti K-L (1994). Pekin: Milletler Neşriyati.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti T-H (1991). Pekin: Milletler Neşriyati.
- İnternet Kaynakları
- URL-1: “Türk Dil Kurumu Sözlükleri”. (https://sozluk.gov.tr/). (Erişim: 03.07.2025)
Öz
Kaynakça
- ABDURREHİM, R. (2006). Uygurlarda Şamanizm. Pekin: Milletler Neşriyati.
- ABUDUKELİMI, B. (2006). Uygur Türklerinin Dinî İnanışları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- ÇIBLAK, N. (2004). “Halk Kültüründe Nazar, Nazarlık İnancı ve Bunlara Bağlı Uygulamalar”. Türklük Bilimi Araştırmaları. S.15, 103-125.
- Divânü Lügati’t-Türk Çevirisi. (2021). C.I. (Çev. Besim Atalay), Ankara: TDK Yayınları.
- DUGAYLİ, S. (2007). “Tumar Asmiğan Mahmutcan İslam”. Tarim. S. 3, 85-99.
- GÖNEL, T. (2011). Rahman Abdurrehim’in Uygurlarda Şamanizm Adlı Eserinin Halkbilimi Açısından İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- GÜNGÖR, H. (1992). “Kayseri’de Yaşayan Uygur ve Kazak Türklerinin Bazı Adet ve İnanışları”. Milli Folklor, S. 14, 7-11.
- GÜNGÖR, H. ve ARGUNŞAH, M. (1991). Gagauz Türkleri Tarih-Dil-Folklor ve Halk Edebiyatı. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- HEBİBULLA, A. (2000). Uygur Etnograpiyisi. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- İNAN, A. (1963). “Nazarlıklar”. Türk Folklor Araştırmaları, C.8, S. 169, 3138.
- İNAYET, A. (2017). “ ‘İz’ Romanında Örf Âdet ve Geleneklerle İlgili Unsurlar Üzerine”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S.10, 1-13.
- KESKİN, Y. M. (2008). “Türk Toplumunda Nazar Olgusu ve Buna Karşı Geliştirilen Korunma ve Kurtulma Pratikleri Elazığ Örneği”. Dini Araştırmalar, C. 11, S.32, 191-214.
- Kur'an-ı Kerim, (2005). Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları.
- KUZEY, Muharrem (2007). Kur’an ve Sünnet’te Nazar. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Kültür Bakanlığı, (1991). Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü. C. I. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. NAMAN, H. (2013). “Dolan Medeniyitidiki Tumar ve Riyalliktiki Tilekler”. Dolan, S. 1, 65-73.
- ORHUN, A. (2004). “Momamnin Şipalik Doriliri”. Miras Jurnili, S.4, 30-37.
- ÖGER, A. (2012). “Uygur Türklerinin Doğum Adetleri.” Turkish Studies, S. 7, 1679-1694.
- ÖGER, A. (2013). Uygur Türklerinde Törenler ve Bayramlar. Ankara: Grafiker Yayınları.
- ÖGER, A. (2017). “Uygurlarda Muskacılık Geleneği ve Çağatayca Yazılmış Bir Muska Kitabı”. Gazi Türkiyat, S. 20, 55-88.
- ÖTKÜR, A. (1985). İz. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- RAHMAN, A. vd. (1996). Uygur Örp Adetliri. Urumçi: Şincan Yaşlar Ösmürler Neşriyati.
- RAHMAN, A. ve MUHEMMET, A. (2012). Keşker Uygur Folklor Medeniyiti. Kaşgar: Keşker Uygur Neşriyati.
- SABİR, M. (2012). Uygur Avam Tébabiti. Urumçi: Şincan Pen Téhnika Neşriyati.
- SAYRAMİ, A. M. ve MAİMAİTİ, N. (2024). “Divan-ı Lugati’t-Türk’teki Muskaya Ait Beyanlar”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 23, 75-81.
- SEMET, A. ve EBEYDULLAM, D. (2012), “Uyğurlarda Tumar ve Tumarniñ Türliri Toğrisida”. Şincañ Üniversitesi İlmiy Jurnili, S. 1, 71-78.
- ŞAHİNLER, D. (2023). “İstanbul’da (Küçükçekmece ve Zeytinburnu) Yaşayan Uygur Türklerinin Doğum Ritüelleri”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 22, 97-113.
- TURSİNNİYAZ, H. (2007). Uyğur Ayalliriniñ Tuğut Adetliri Üstide Tetkikat. Şincañ Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Türkçe Sözlük (2005). Ankara: TDK Yayınları.
- TÜRKTAŞ, M. M. (2016). Denizli Yöresinde Nazar ve Nazarlıkla İlgili İnanış ve Uygulamalar. Ankara: Akçağ Yayınevi.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti K-L (1994). Pekin: Milletler Neşriyati.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti T-H (1991). Pekin: Milletler Neşriyati.
- İnternet Kaynakları
- URL-1: “Türk Dil Kurumu Sözlükleri”. (https://sozluk.gov.tr/). (Erişim: 03.07.2025)
Öz
The evil eye is considered a long-standing belief that malevolent glances can have negative effects on people, animals, or objects. This belief, manifested in various forms across different cultures, is widespread in the Turkic world and is seen as a significant element affecting the social order, ritual life, and symbolic world of society. In this context, the evil eye is considered not only an individual fear but also a folk belief that fosters collective memory, ensures cultural continuity, and strengthens intergenerational transmission. Therefore, belief in the evil eye not only meets individuals' needs for protection and healing, but also serves to maintain social order, maintain psychological balance, and support collective memory. Among Uyghur Turks, the concept of the evil eye appears to play a central role in individual and social life. The negative consequences of the evil eye, believed to affect people, children, animals, and valuables, pave the way for the development of various rituals and practices aimed at both protection and healing. In this context, protective practices are found to manifest beyond individual solutions, in social celebrations and practices related to nature and the universe. In cases where the evil eye is believed to have been affected, healing practices are implemented through traditional rituals such as "açlaş" and "isriklaş" attempting to restore the individual's balance. Furthermore, amulets stand out as one of the most concrete methods of protection and healing developed against the evil eye in Uyghur folk culture, with "köz monçak" (eye bead), bread, salt, and animal skulls being among the most commonly used objects. These objects serve a protective function by being placed in babies' cradles, at house entrances, in vineyards and gardens, or hung around the necks of animals. In this context, "tumar," which serve as amulets, are also among amulets, fulfilling both protective and healing functions. This study examines practices related to the evil eye among Uyghur Turks, protective and healing rituals, amulets, and their varieties, based on a literature review. These practices are examined from a functional perspective. The findings demonstrate that the belief in the evil eye is not unique to the Islamic period; it has evolved into a multilayered structure through the integration of elements inherited from pre-Islamic belief systems into Islamic culture, and that it assumes psychological, social, societal, and cultural functions in the daily lives of Uyghur Turks.
Kaynakça
- ABDURREHİM, R. (2006). Uygurlarda Şamanizm. Pekin: Milletler Neşriyati.
- ABUDUKELİMI, B. (2006). Uygur Türklerinin Dinî İnanışları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- ÇIBLAK, N. (2004). “Halk Kültüründe Nazar, Nazarlık İnancı ve Bunlara Bağlı Uygulamalar”. Türklük Bilimi Araştırmaları. S.15, 103-125.
- Divânü Lügati’t-Türk Çevirisi. (2021). C.I. (Çev. Besim Atalay), Ankara: TDK Yayınları.
- DUGAYLİ, S. (2007). “Tumar Asmiğan Mahmutcan İslam”. Tarim. S. 3, 85-99.
- GÖNEL, T. (2011). Rahman Abdurrehim’in Uygurlarda Şamanizm Adlı Eserinin Halkbilimi Açısından İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- GÜNGÖR, H. (1992). “Kayseri’de Yaşayan Uygur ve Kazak Türklerinin Bazı Adet ve İnanışları”. Milli Folklor, S. 14, 7-11.
- GÜNGÖR, H. ve ARGUNŞAH, M. (1991). Gagauz Türkleri Tarih-Dil-Folklor ve Halk Edebiyatı. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- HEBİBULLA, A. (2000). Uygur Etnograpiyisi. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- İNAN, A. (1963). “Nazarlıklar”. Türk Folklor Araştırmaları, C.8, S. 169, 3138.
- İNAYET, A. (2017). “ ‘İz’ Romanında Örf Âdet ve Geleneklerle İlgili Unsurlar Üzerine”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S.10, 1-13.
- KESKİN, Y. M. (2008). “Türk Toplumunda Nazar Olgusu ve Buna Karşı Geliştirilen Korunma ve Kurtulma Pratikleri Elazığ Örneği”. Dini Araştırmalar, C. 11, S.32, 191-214.
- Kur'an-ı Kerim, (2005). Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları.
- KUZEY, Muharrem (2007). Kur’an ve Sünnet’te Nazar. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Kültür Bakanlığı, (1991). Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü. C. I. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. NAMAN, H. (2013). “Dolan Medeniyitidiki Tumar ve Riyalliktiki Tilekler”. Dolan, S. 1, 65-73.
- ORHUN, A. (2004). “Momamnin Şipalik Doriliri”. Miras Jurnili, S.4, 30-37.
- ÖGER, A. (2012). “Uygur Türklerinin Doğum Adetleri.” Turkish Studies, S. 7, 1679-1694.
- ÖGER, A. (2013). Uygur Türklerinde Törenler ve Bayramlar. Ankara: Grafiker Yayınları.
- ÖGER, A. (2017). “Uygurlarda Muskacılık Geleneği ve Çağatayca Yazılmış Bir Muska Kitabı”. Gazi Türkiyat, S. 20, 55-88.
- ÖTKÜR, A. (1985). İz. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- RAHMAN, A. vd. (1996). Uygur Örp Adetliri. Urumçi: Şincan Yaşlar Ösmürler Neşriyati.
- RAHMAN, A. ve MUHEMMET, A. (2012). Keşker Uygur Folklor Medeniyiti. Kaşgar: Keşker Uygur Neşriyati.
- SABİR, M. (2012). Uygur Avam Tébabiti. Urumçi: Şincan Pen Téhnika Neşriyati.
- SAYRAMİ, A. M. ve MAİMAİTİ, N. (2024). “Divan-ı Lugati’t-Türk’teki Muskaya Ait Beyanlar”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 23, 75-81.
- SEMET, A. ve EBEYDULLAM, D. (2012), “Uyğurlarda Tumar ve Tumarniñ Türliri Toğrisida”. Şincañ Üniversitesi İlmiy Jurnili, S. 1, 71-78.
- ŞAHİNLER, D. (2023). “İstanbul’da (Küçükçekmece ve Zeytinburnu) Yaşayan Uygur Türklerinin Doğum Ritüelleri”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 22, 97-113.
- TURSİNNİYAZ, H. (2007). Uyğur Ayalliriniñ Tuğut Adetliri Üstide Tetkikat. Şincañ Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Türkçe Sözlük (2005). Ankara: TDK Yayınları.
- TÜRKTAŞ, M. M. (2016). Denizli Yöresinde Nazar ve Nazarlıkla İlgili İnanış ve Uygulamalar. Ankara: Akçağ Yayınevi.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti K-L (1994). Pekin: Milletler Neşriyati.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti T-H (1991). Pekin: Milletler Neşriyati.
- İnternet Kaynakları
- URL-1: “Türk Dil Kurumu Sözlükleri”. (https://sozluk.gov.tr/). (Erişim: 03.07.2025)
Öz
Kaynakça
- ABDURREHİM, R. (2006). Uygurlarda Şamanizm. Pekin: Milletler Neşriyati.
- ABUDUKELİMI, B. (2006). Uygur Türklerinin Dinî İnanışları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- ÇIBLAK, N. (2004). “Halk Kültüründe Nazar, Nazarlık İnancı ve Bunlara Bağlı Uygulamalar”. Türklük Bilimi Araştırmaları. S.15, 103-125.
- Divânü Lügati’t-Türk Çevirisi. (2021). C.I. (Çev. Besim Atalay), Ankara: TDK Yayınları.
- DUGAYLİ, S. (2007). “Tumar Asmiğan Mahmutcan İslam”. Tarim. S. 3, 85-99.
- GÖNEL, T. (2011). Rahman Abdurrehim’in Uygurlarda Şamanizm Adlı Eserinin Halkbilimi Açısından İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- GÜNGÖR, H. (1992). “Kayseri’de Yaşayan Uygur ve Kazak Türklerinin Bazı Adet ve İnanışları”. Milli Folklor, S. 14, 7-11.
- GÜNGÖR, H. ve ARGUNŞAH, M. (1991). Gagauz Türkleri Tarih-Dil-Folklor ve Halk Edebiyatı. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- HEBİBULLA, A. (2000). Uygur Etnograpiyisi. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- İNAN, A. (1963). “Nazarlıklar”. Türk Folklor Araştırmaları, C.8, S. 169, 3138.
- İNAYET, A. (2017). “ ‘İz’ Romanında Örf Âdet ve Geleneklerle İlgili Unsurlar Üzerine”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S.10, 1-13.
- KESKİN, Y. M. (2008). “Türk Toplumunda Nazar Olgusu ve Buna Karşı Geliştirilen Korunma ve Kurtulma Pratikleri Elazığ Örneği”. Dini Araştırmalar, C. 11, S.32, 191-214.
- Kur'an-ı Kerim, (2005). Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları.
- KUZEY, Muharrem (2007). Kur’an ve Sünnet’te Nazar. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Kültür Bakanlığı, (1991). Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü. C. I. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. NAMAN, H. (2013). “Dolan Medeniyitidiki Tumar ve Riyalliktiki Tilekler”. Dolan, S. 1, 65-73.
- ORHUN, A. (2004). “Momamnin Şipalik Doriliri”. Miras Jurnili, S.4, 30-37.
- ÖGER, A. (2012). “Uygur Türklerinin Doğum Adetleri.” Turkish Studies, S. 7, 1679-1694.
- ÖGER, A. (2013). Uygur Türklerinde Törenler ve Bayramlar. Ankara: Grafiker Yayınları.
- ÖGER, A. (2017). “Uygurlarda Muskacılık Geleneği ve Çağatayca Yazılmış Bir Muska Kitabı”. Gazi Türkiyat, S. 20, 55-88.
- ÖTKÜR, A. (1985). İz. Urumçi: Şincan Helk Neşriyati.
- RAHMAN, A. vd. (1996). Uygur Örp Adetliri. Urumçi: Şincan Yaşlar Ösmürler Neşriyati.
- RAHMAN, A. ve MUHEMMET, A. (2012). Keşker Uygur Folklor Medeniyiti. Kaşgar: Keşker Uygur Neşriyati.
- SABİR, M. (2012). Uygur Avam Tébabiti. Urumçi: Şincan Pen Téhnika Neşriyati.
- SAYRAMİ, A. M. ve MAİMAİTİ, N. (2024). “Divan-ı Lugati’t-Türk’teki Muskaya Ait Beyanlar”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 23, 75-81.
- SEMET, A. ve EBEYDULLAM, D. (2012), “Uyğurlarda Tumar ve Tumarniñ Türliri Toğrisida”. Şincañ Üniversitesi İlmiy Jurnili, S. 1, 71-78.
- ŞAHİNLER, D. (2023). “İstanbul’da (Küçükçekmece ve Zeytinburnu) Yaşayan Uygur Türklerinin Doğum Ritüelleri”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 22, 97-113.
- TURSİNNİYAZ, H. (2007). Uyğur Ayalliriniñ Tuğut Adetliri Üstide Tetkikat. Şincañ Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- Türkçe Sözlük (2005). Ankara: TDK Yayınları.
- TÜRKTAŞ, M. M. (2016). Denizli Yöresinde Nazar ve Nazarlıkla İlgili İnanış ve Uygulamalar. Ankara: Akçağ Yayınevi.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti K-L (1994). Pekin: Milletler Neşriyati.
- Uygur Tilinin İzahlik Lugiti T-H (1991). Pekin: Milletler Neşriyati.
- İnternet Kaynakları
- URL-1: “Türk Dil Kurumu Sözlükleri”. (https://sozluk.gov.tr/). (Erişim: 03.07.2025)
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Türkiye Dışındaki Türk Halk Bilimi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 1 Ekim 2025 |
| Kabul Tarihi | 21 Kasım 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 26 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 26 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 4 |
Amaç ve Kapsam
Folklor Akademi Dergisi, yılda üç defa yayımlanan uluslararası hakemli bir dergidir. Kısaltılmış adı FAD olan derginin amacı, başta halkbilimi olmak üzere sosyal ve beşerî bilimlerin bütün bilim dallarında (edebiyat, eğitim bilimleri ve alan eğitimi, ilahiyat, iletişim, coğrafya, tarih, dilbilim, psikoloji, antropoloji, felsefe, filoloji, müzikoloji, güzel sanatlar, sosyoloji, arkeoloji vd.) yeni bakış açıları geliştirmek, alana katkı sağlayacak yeni ve özgün makale, derleme, tanıtım yazıları ve çeviriler gibi yayınlara yer vermektir. Ayrıca, uluslar üstü bir felsefe ile dünyaya dair kültürel veriyi, insanlığın ortak mirası kabul edip tarihî ve/veya güncel olanı akademik üslup ve bilimsel yöntemler ile kamuoyuna duyurmak amaçlanmaktadır.
Akademik ihtiyaçlara cevap vermeyi hedefleyen FAD, kullanıcı dostu genel ağ yazılımı ile açık ve çevrim içi yayın imkanıyla ulusal ve uluslararası akademik çevrelere ulaşmayı hedeflemektedir. Böylelikle daha çok veri tabanı ve indeks tarafından taranmak; bilim insanlarına ve okurlara sınırsız erişim sağlamak, alanında yaygın etki ve referans gösterilme oranını artırmak amaçlanmaktadır.
Folklor Akademi Dergisinde yayımlanacak makalelerde bilimsel özgünlük esastır.
Dergiye gönderilecek yazıların daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış olması gerekmektedir. (Tezlerden üretilen yahut ulusal/uluslararası kongrelerde sözlü olarak sunulan bildirilerin gönderilmesi halinde bunun açıkça belirtilmesi gerekir)
Makale yazar(lar)ı söz konusu yayınların içeriğinden birinci derece sorumludur.
Yazarlar makalelerini sisteme yüklerken word formatını kullanmalı ve dosya içerisinde kişisel bilgilere kesinlikle yer vermemelidir.
Yazım Kuralları
GENEL İLKELER
1. Folklor Akademi Dergisi, hakemli bir dergi olup yılda dört sayı olarak yayımlanır.
2. Folklor Akademi Dergisi’nde, halk bilimi, Türk dili ve edebiyatı, halk edebiyatı, antropoloji, etnoloji, kültür sosyolojisi, dinler tarihi, müzikoloji, halk dansları, el sanatları, kültür tarihi ile ilgili bilimsel makaleler, çeviriler, tanıtma/eleştiri yazıları gibi çalışmalara yer verilmektedir.
3. Yazının Folklor Akademi Dergisi’ne gönderilmesi, yayımı için başvuru olarak kabul edilir. Yazılar için telif ücreti ödenmez.
4. Folklor Akademi Dergisi’nde yayımlanan yazıların içerikleriyle ilgili her türlü yasal sorumluluk, yazarına aittir.
5. Folklor Akademi Dergisi, gönderilen yazılarda düzeltme yapmak, yazıları yayımlamak ya da yayımlamamak hakkına sahiptir.
6. Yayım dili Türkçe, İngilizce, Rusça, Almanca, Fransızca ve İspanyolca'dır.
7. Makalenin başında 300-500 kelime aralığında Türkçe ve İngilizce öz(10 punto ve İngilizce Öz), 5 kelimelik Türkçe ve İngilizce anahtar kelimeler bulunmalı; Türkçe ve İngilizce başlığa yer verilmelidir. Öz içinde kaynak, şekil, çizelge vb. bulunmamalıdır.
8. Makale, giriş bölümüyle başlamalı, burada yazının hipotezi ortaya atılmalı, gelişme bölümü (ara ve alt başlıklarla desteklenebilir) veri, gözlem, görüş, yorum ve tartışmalardan oluşmalı, Sonuç bölümünde varılan sonuçlar, önerilerle desteklenerek açıklanmalıdır. Metin, Öz, Abstract, Sonnotlar ve Kaynaklar dâhil 10.000 kelimeyi geçmemelidir.
9. Yazının başlığının altında yazar adı, dipnotla unvanı, görev yaptığı kurum ve kendisine ulaşılabilecek e-posta adresi gibi bilgilere yer verilmemelidir. Yazıların hangi akademisyen tarafından sisteme eklendiği ya da dergiye gönderildiği, sistem yöneticisi tarafından zaten görülebildiğinden, bu bilgiler, yazılar hakem sürecinden geçtikten sonra, yazıya editör tarafından eklenecektir. Dolayısıyla yazılar sisteme girilirken, gözden geçirilip yazara ait herhangi bir bilginin yazıda yer almadığından emin olunmalıdır. Bu husus, kör hakemlik ilkesi açısından önemlidir.
10. Yazı, https://dergipark.org.tr/folklor adresindeki Makale Gönder düğmesi aracılığıyla, e-posta adresi ve oluşturulacak parolayla girilen kişisel sayfadan gönderildikten sonra, aynı sayfadan hakem süreci takip edilebilir. Bu aşamadan sonra, düzeltmelerin yapılması için, bütün hakemlerden raporların gelmesi beklenmelidir. Çünkü yazarlar, sisteme bir kez düzeltme ekleyebilmektedirler. Zira bir hakemin istediği düzeltmeyi yapıp yazı sisteme eklendiğinde, sonraki aşamada ikinci bir hakemin de düzeltme istemesi durumunda istenen düzeltmeler yapılamayacaktır.
11. Dergiye gönderilen yazıların daha önce başka bir yerde yayımlanmamış olması gerekmektedir. Kitap hâlinde yayımlanmamış sempozyum bildirilerinin yayımı ise, bu durumun belirtilmesi şartıyla mümkündür.
12. Dergiye gönderilen yazılar, yazarları tarafından alınmış olan benzerlik raporları ile birlikte sisteme yüklenecektir. Ayrıca editörlük sürecinde turnitin vb. benzerlik programlarında makaleler kontrol edilecektir. Benzerlik oranı %20'nin üzerinde olan çalışmalar yayınlanamayacaktır.
13. Yazılar, mutlaka aşağıda belirtilen formatta gönderilmelidir. Sisteme bu formatta girilmeyen yazılar değerlendirmeye alınmayacaktır.
14. Yazarlar, makale dosyası ile birlikte sisteme Telif Hakkı Devri Formu'nu imzalı bir şekilde yüklemelidir.
SAYFA DÜZENİ
1. Yazılar, Microsoft Word programında yazılmalı ve sayfa yapıları aşağıdaki gibi düzenlenmelidir:
|
Kâğıt Boyutu |
Genişlik:16 cm Yükseklik: 24 cm |
|
Üst Kenar Boşluk |
2 cm |
|
Alt Kenar Boşluk |
2 cm |
|
Sol Kenar Boşluk |
2,5 cm |
|
Sağ Kenar Boşluk |
2 cm |
|
Yazı Tipi |
Times New Roman |
|
Yazı Tipi Stili |
Normal |
|
Boyutu (normal metin) |
11 (Times New Roman) |
|
Boyutu (sonnot metni) |
10 (Times New Roman) |
|
Paragraf Aralığı |
Önce 6 nk, sonra 0 nk |
|
Satır Aralığı Paragraf Girintisi |
Tek (1) 1 cm |
2. Özel bir yazı tipi (font) kullanılmış yazılarda, kullanılan yazı tipi de, yazıyla birlikte gönderilmelidir.
3. Yazılarda sayfa numarası, üst bilgi ve alt bilgi gibi ayrıntılara yer verilmemelidir.
4. Makale içerisindeki başlıkların her bir kelimesinin sadece ilk harfleri büyük yazılmalı, başka hiçbir biçimlendirmeye, yer verilmemelidir.
5. İmlâ ve noktalama açısından, makalenin ya da konunun zorunlu kıldığı özel durumlar dışında, Türk Dil Kurumunun İmlâ Kılavuzu esas alınmalıdır.
KAYNAKLARIN DÜZENLENMESİ
Metin içinde kaynak gösterme
Metin içinde kaynak gösterimi iki biçimde yapılabilir.
1. Ana metindeki tüm göndermeler metin içi dipnot sistemi ile belirtilir. Sayfa altı dipnot yöntemi kesinlikle kullanılmamalıdır. Kaynak gösterme dışında kalan ve makalenin ana konusu ile dolaylı bağlantısı olan açıklamalar, birden başlayarak sonnot kullanmak suretiyle yapılabilir. Sonnotlar, makaleden sonra ve kaynakçadan önce topluca yer almalı, 1, 2, 3 şeklinde sıralanmalı ve 10 punto yazılmalıdır.
2. Metinde uygun yerde parantez açılarak, yazar (lar) ın soyadı, yayın tarihi ve alıntılanan sayfa numarası belirtilir.
a) Aynı kaynaklara metinde tekrar gönderme yapılırsa yine aynı yöntem uygulanır; age., agm. gibi kısaltmalar kullanılmamalıdır.
Örnek: (Köprülü, 1966: 71-76)
b) Alıntılanan yazarın adı, metinde geçiyorsa, parantez içinde yazarın adını tekrar etmeye gerek yoktur.
Örnek: Boratav (1984: 11), bu rivayetlerin 34 tane olduğunu belirtir.
c) Gönderme yapılan kaynak iki yazarlı ise, her iki yazarın da soyadları kullanılmalıdır.
Örnek: (Alptekin ve Sakaoğlu, 2006: 133)
d) Yazarlar ikiden fazlaysa ilk yazarın soyadından sonra “vd.” (ve diğerleri) ibaresi kullanılmalıdır.
Örnek: (Lvova vd., 2013: 194)
e) Gönderme yapılan kaynaklar birden fazlaysa, göndermeler noktalı virgülle ayrılmalıdır.
Örnek: (Kaya, 2000: 180; Artun, 2004: 86)
f) Metinde arşiv belgelerinden yararlanılmış ise bu belgelere göndermeler Belge-1 veya Arşiv-1 şeklinde sırayla belirtilmeli ve kaynakçada ilgili ibarenin karşısına arşiv belge bilgileri yazılmalıdır.
g) Metin içinde sözlü kaynaklardan alınan bilgilere yer verilmiş ise göndermeler Kaynak Kişi anlamına gelecek şekilde KK-1 şeklinde belirtilmeli, çalışmanın kaynaklar kısmında Sözlü Kaynaklar alt başlığı altında her bir kaynak kişinin bilgisi metin içinde yapılan gönderme kodu ile uyumu şekilde belirtilmelidir.
h)Metin içi doğrudan alıntılarda 40 kelimeyi geçenler, sağdan ve soldan 1cm içeride, blok şeklinde ve ana metinden 1 punto küçük (10 punto) yazılmalıdır.
KAYNAKÇANIN DÜZENLENMESİ
1. Kaynakçada sadece yazıda gönderme yapılan kaynaklara yer verilmeli ve yazar soyadına göre alfabetik sıralama izlenmelidir.
2. Bir yazarın birden çok çalışması kaynakçada yer alacaksa yayın tarihine göre eskiden yeniye doğru bir sıralama yapılmalıdır. Aynı yılda yapılan çalışmalar için “a, b, c...” ibareleri kullanılmalı ve bunlar metin içinde yapılan göndermelerde de aynı olmalıdır.
Kitap:
KÖPRÜLÜ, M. F. (1999). Edebiyat Araştırmaları. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Çeviri Kitap:
ELIADE, M. (1999). Şamanizm. (Çev.: İsmet Birkan), Ankara: İmge Kitabevi.
LVOVA, E. L. vd. (2013). Güney Sibirya Türklerinin Geleneksel Dünya Görüşleri: Simge ve Ritüel. (Çev.: Metin Ergun), Konya: Kömen Yayınları.
İki Yazarlı Kitap:
ALPTEKİN, A. B. ve SAKAOĞLU, S. (2006). Türk Saz Şiiri Antolojisi. Ankara: Akçağ Yayınları.
İkiden Fazla Yazarlı Kitap:
OĞUZ, M. Öcal vd. (2010). Türk Halk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları.
Makale:
YAYIN, N. (2016). "Köknar Terimi Üzerine". Artuklu İnsan ve Toplum Bilim Dergisi, C. 1, S. 1, 72-75.
Yayımlanmamış Tez:
AKYÜZ, Ç. (2013). Bagış Destanı: İnceleme-Metin. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Bildiri:
CUNBUR, M. (2000). “Dede Korkut Oğuz-namelerinde İslamî Unsurlar”, Uluslararası Dede Korkut – Bilgi Şöleni Bildirileri. (Hzl.: A. Kahya-Birgül vd.), 77-108, Ankara Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
İnternet Kaynakları:
* URL-1: “Social Groups”. http://www.sociologyguide.com/basic-consepts/Social-Groups.php (Erişim: 10.06.2014)
* Hufford, M. (1991). “American Folklife: A Commonwealth of Cultures”, http://www.loc.gov/folklife/cwc/(Erişim: 17.06.2014)
Arşiv Kaynakları:
Belge-1/Arşiv-1: BOA-Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA, DH.EUM.EMN, no: 3, 19.Ş.1330); BCA: Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA, 1927)
Sözlü Kaynaklar:
KK-1: Mustafa Mutlu, İstanbul 1935, İlkokul Mezunu, Emekli. (Görüşme: 12.06.2014)
Dergiye makale gönderecek yazarlarımızın çalışmalarını Yayın ve Yazım İlkeleri'ne göre düzenlemeleri gerekmektedir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
FOLKLOR AKADEMİ DERGİSİ ETİK İLKELER ve YAYIN POLİTİKASI
Folklor Akademi Dergisi (FAD), yılda dört defa yayımlanan uluslararası hakemli bir dergidir. FAD, Türk Halk bilimi alanında yeni bakış açıları geliştirmek, alana katkı sağlayacak yeni ve özgün makale, derleme, tanıtım yazıları ve çeviriler gibi yayınlara yer vermektir. Ayrıca dergide, uluslar üstü bir felsefe ile dünyaya dair kültürel veriyi, insanlığın ortak mirası kabul edip tarihî ve/veya güncel olanı akademik üslup ve bilimsel yöntemler ile kamuoyuna duyurmak amaçlanmaktadır.
Folklor Akademi Dergisine gönderilecek olan çalışmaların yayına kabul edilmesinde makalelerde özgünlük ve alana etki unsurları dikkate alınmaktadır. Bu nedenle, dergi sistemine yüklenmiş hatta hakem süreci olumlu olarak raporlanmış olsa dahi, çalışmanın yayımlanıp yayımlanmayacağı kararı editör kuruluna bağlıdır.
Aynı yazarın dergimize yeniden makale gönderebilmesi için, önceki makalesinin yayımlanmasının üzerinden en az bir yıl geçmiş olmalıdır.
Her sayıda araştırmacıların bağlı bulunduğu kurumlar arasında çeşitliliğin gözetilmesi esastır. Bu kapsamda, bir sayıda aynı kurum adresli en fazla iki makale yayımlanabilir. Çok yazarlı makalelerde yazar sayısı değil, yayın sayısı esas alınır.
Folklor Akademi Dergisi, güncel TDK Yazım Kılavuzu ve Sözlüklerini esas alır.
Yayımlanan çalışmaların telif hakkı Folklor Akademi Dergisi’ne devredilmiş sayılır. Makalelerin/çevirilerin tüm bilimsel ve hukukî sorumluluğu yazarlarına/çevirmenlerine aittir. İki ve daha fazla yazarlı çalışmalarda yazının telif sorumluluğu birinci yazara aittir. Dergide yayımlanan makale ve fotoğraflar kaynak gösterilerek alıntılanabilir.
Folklor Akademi Dergisi’ne gönderilen makaleler çifte körleme (peer review) süreciyle değerlendirilmekte olup ücretsiz erişimle elektronik olarak yayımlanmaktadır. Aşağıda yayıncının, editörler kurulunun, hakemlerin ve yazarların etik sorumlulukları ve görevleri yer almaktadır. Bilimsel kurallar dâhilinde hazırlanan çalışmalarda yayın sürecinin tüm bileşenlerinin; yayıncı, editörler, yazarlar, hakemler ve okuyucuların etik ilkelere ve derginin yayın politikalarına uymaları gerekmektedir.
Yayıncının Etik Sorumlukları
*Folklor Akademi Dergisi, kâr amacı gütmeyen bir yayın kuruluşudur.
*Folklor Akademi Dergisi, 2018 yılından bu yana evrensel kurallar çerçevesinde yayın yapmaktadır.
* Folklor Akademi Dergisi, yayınlanan makalelerin mülkiyet ve telif hakkını korur. Yayınlanan her makalenin birer kopya kaydını saklı tutma yükümlüğünü üstlenir.
* Folklor Akademi Dergisi, makalenin nihai kararının her türlü kişisel durumdan bağımsız biçimde verilmesini taahhüt eder.
Editörler Kurulunun Etik Sorumlulukları
*Folklor Akademi Dergisi’ne başvuru yapılan her bir makale ve makalenin diğer tüm süreçlerinden Folklor Akademi dergisi Editörler Kurulu sorumludur ve Editörler Kurulu bu bağlamda sorumluluğunu bilir.
*Editörler Kurulu, dergide, kör hakemlik, değerlendirme süreci, etik ilkeler gibi dergi politikalarının belirlenmesi ve uygulanmasını gözetir, yayınlanmış makale yazarlarının telif hakkını korur.
* Editörler Kurulu, dergiyi akademik kriterlerde daha iyiye yükseltme ve bu bağlamda nitelikli yayın politikası hedefinde olup gerektiğinde “yazarlar”, “hakemler” gibi temel esaslarını günceller.
* Editörler Kurulu, Dergipark sistemi üzerinden makale takip sürecini yürütmekte olup, dergi içeriğine uygun, dil editörlerinin denetiminden geçen yazıları, çıkar çatışması taşımayan ilgili alandaki hakemlere gönderir. Dergi yazım ilkelerine uygun olmayan yazılar hakeme gönderilmez. Hakem raporlarından biri olumlu (kabul ya da minör revizyon), diğeri olumsuz olduğu takdirde, yazı üçüncü bir hakeme gönderilebilir yahut Editör Kurulu nihai kararını raporlar üzerinden verebilir (Hakemlerden major revizyon ve ret alan makaleler reddedilir. Yazıların yayımlanma ya da yayımlanmama konusundaki nihai karar Folklor Akademi Dergisi Editör Kuruluna aittir).
* Editörler Kurulu, belirli aralıklarla dergi süreci ve nitelikli işleyişi için toplanır.
* Editörler Kurulu, tüm makalelerin kayıtlarını, dergiyle ilgili yazışmaları elektronik olarak saklar.
* Dergi sistemine makale yüklendikten sonra editör kontrolünden geçen çalışmaların yazarları tarafından sisteme yüklenen benzerlik raporu Editör Kurulunca incelenir. Benzerlik oranı makul olan (azami %20) çalışmalar için hakem değerlendirme süreci başlatılır.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
*Folklor Akademi Dergisi’nde makale değerlendirme sürecinde yazar(lar)ın ve hakemlerin, birbirlerini tanımadıkları iki yönlü kör hakemlik (çifte körleme) ilkesi uygulanır.
* Hakemler, yalnız uzmanlık alanı ile ilgili makaleleri değerlendirmeyi kabul etmeli, herhangi bir çıkar çatışması fark edildiyse makale değerlendirme isteği ya da hakemliği ret edilmelidir.
*Hakemler dergi yayın politikası gereği, Makale Takip Sistemi üzerinden belirlenen süre içinde makaleyi, nesnel ve bilimsel kriterlere uygun değerlendirmelidirler.
Yazar(lar)ın Etik Sorumlulukları:
*Folklor Akademi Dergisinde yayımlanacak makalelerde bilimsel özgünlük esas olup makale yazar(lar)ı söz konusu yayınların içeriğinden birinci derece sorumludur.
*Dergiye gönderilecek yazıların daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış olması gerekmektedir. (Tezlerden üretilen yahut ulusal/uluslararası kongrelerde sözlü olarak sunulan bildirilerin gönderilmesi halinde bunun açıkça belirtilmesi gerekir.)
*Yazarlar aynı anda birden fazla makale göndermemelidirler.
*Yazarlar makalelerini sisteme yüklerken MS Word formatını kullanmalı ve dosya içerisinde kişisel bilgilere kesinlikle yer vermemeli; Telif Hakkı Devri Formu’nu makale dosyası ile birlikte imzalı bir şekilde sisteme yüklemelidir.
*Yazar(lar), makaledeki kaynaklara etik ilkeler doğrultusunda atıf yapmalıdır.
*Makaleye katkı sağlamayan kişilerin adı, yazar olarak yazılmamalıdır.
* Yazar(lar), etik kurul kararı gerektiren çalışmaları için bu belgenin adı, karar tarihi ve sayısını makalede belirtmeli ve belgeyi makalenin başvurusuyla birlikte sisteme yüklemelidir. Bilimsellik ölçütleri içinde, gereken durumda, uzman görüşü, aydınlatılmış olur/onam formunun alındığına ilişkin bilgiye yine makalede yer vermelidir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası hazırlanması sürecinde örnek alınan, yararlanılan ve aktarılan kaynaklar:
YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi
COPE (Committee on Publication Ethics)
Budapeşte Açık Erişim Bildirgesi
ICMJE (International Committee Of Medical Journal Editors)
Creative Commons
DOAJ Principles Of Transparency And Best Practice In Scholarly Publishing
NOT: Folklor Akademi Dergisi Etik İlkeler ve Yayın Politikası hazırlanırken Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi’nin ilgili bölümlerinden içerik, şekil ve kaynakça açısından faydalanılmıştır.
https://app.trdizin.gov.tr/dergi/TWpJMk5qWT0/folklor-akademi-dergisi-online-
Ücret Politikası
Folklor Akademi Dergisi'nde makale gönderme, hakem süreci veya yayımlama aşamalarının hiçbirinde herhangi bir ücretlendirme işlemi yoktur. Yazarlardan, dergiye gönderdikleri çalışmaları için ücret talep edilmemektedir.
