GELENEK, MODERNİTE VE POSTMODERNİTE BAĞLAMINDA NAZAR BONCUĞU YAPIMI VE NAZARKÖY

Bu yazıda İzmir’in Kemalpaşa ilçesine bağlı Nazarköy’de gerçekleştirilen alan araştırmalarından elde edilen veriler ışığında hem Türkiye’de cam nazar boncuğunun tarihçesi hem de yıllara göre değişen üretim ve yaratıcılıklar değerlendirilecektir. Söz konusu değerlendirme; gelenek, modernite ve postmodernite çerçevesinde yapılacaktır. Bu makale için cam nazar boncuğu ustaları ile görüşüldüğü kadar, Türkiye’nin ilk sigorta şirketi olan Anadolu Sigorta’nın 2010 yılında başlatıp 2019 yılında sona erdirdiği bir sosyal sorumluluk projesi olan Bir Usta Bin Usta’ya katılan 5 kursiyer kadının cam nazar boncuğunu yapmayı öğrenmek hususundaki fikirlerine de yer verilmiştir. Söz konusu kursiyerler 2012 yılında UNESCO tarafından Yaşayan İnsan Hazinesi seçilen Mahmut Sür tarafından 2018 yılının Eylül-Aralık aylarında eğitim almışlar ve kursun bitiminde Anadolu Sigorta tarafından kendilerine takdim edilen belgeler ile onurlandırılmışlardır. Geleneksel bir el sanatı olan cam nazar boncuğu, usta-çırak ilişkisi ile yürütülmüş, yıllar geçtikçe motif, renk ve tekniklerde çeşitli modernizasyonlar geçirmiş, postmodern Türkiye’de ise Bir Usta Bin Usta aracılığıyla kursiyerlerin yetiştirilmesine vesile olmuştur. Ne var ki cam nazar boncuğu tüm güzelliğine ve gördüğü tüm ilgiye rağmen hep kırılmakta ve üretim açısından tehlikeye girmektedir. Yazıda bu sorunlar hakkında da bilgiler verilip çözüm önerileri sunulacaktır.