Türk Futbol Alanında Varoluşsal Anlam Arayışı: Egemen Kurumsal Mantıklar

Öz

Kitleleri etkileyebilme gücü ve onlara değer transfer edebilme olanağı nedeniyle futbol, sosyal hayatta büyük etki yaratma potansiyeline sahip bir ekinlik alanıdır. Tüm dünyada popüler bir kültür alanı haline gelen futbola sadece bir spor dalı olmaktan öte toplumsal bir anlam yüklenmektedir. Bir kurumsal alanın ortak bilişini yansıtan ve o alandaki aktörlerin değerlerini, tutumları, inanışları ve davranışlarını şekillendiren anlam çerçeveleri bir kurumsal mantığını oluşturduğundan, futbol alan yazınında öne çıkan kurumsal mantığın ‘futbolun sadece futbol olmadığı, bunun çok ötesinde bir var oluş şeklini yansıttığı’ görüşleriyle şekillendiği söylenebilir. Bu kurumsal mantığın Türk futbol alanında egemen olup olmadığını anlamak üzere, bu alanın temel aktörleri olan Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) ve Kulüpler Birliği ile Süper Lig 2023-2024 sezonundaki kulüplerin sahip oldukları değerler, yorumlayıcı fenomenolojik yaklaşımla niteliksel yöntem kullanılarak analiz edilmiştir. Betimsel kodlama aşamasında Türk futbol alanında ne birbiri ile rekabet eden ne de birbirini tamamlayan üç kurumsal mantığın eş zamanlı olarak var olduğu görülmüştür. Söz konusu kategoriler, toplum için futbol, spor için futbol ve kulüp için futbol mantığı olarak adlandırılmıştır. Örüntü kodlaması aşamasında ise bu kurumsal mantıklardan özellikle kulüp için futbol mantığının kulüpler için merkezde olan mantık olduğu buna karşın, spor için futbol mantığının ise TFF ve Kulüpler Birliği için egemen mantık olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kurumsal Mantık
• Futbol
• Kitle Psikolojisi
• Örüntü Çıkarımı

The Search for Existential Meaning in the Turkish Football Field: Dominant Institutional Logics

Abstract

Due to its power to influence the masses and its ability to transfer value to them, football is an activity area with great potential to create a significant impact on social life. Football, which has become a popular culture field worldwide, carries more than just being a sport; it is loaded with social meanings. Since the meaning frameworks that reflect the common cognition of an institutional field and shape the values, attitudes, beliefs, and behaviors of the actors in that area constitute an institutional logic, it can be said that the dominant view in football literature is shaped by the opinions that 'football is not just football but reflects a way of existence beyond that.' To understand whether this institutional logic prevails in the Turkish football field, the values of the basic actors in this area, namely the Turkish Football Federation (TFF) and the Union of Clubs, along with the clubs in the Super League during the 2023-2024 season, were analyzed using a qualitative method with an interpretative phenomenological approach. In the descriptive coding phase, it was observed that three institutional logics, which neither compete nor complement each other, exist simultaneously in the Turkish football field. These categories were named football for society, football for sports, and football for the club. In the pattern coding phase, it was found that among these institutional logics, the logic of football for the club was particularly central for the clubs, while the logic of football for sports was dominant for the TFF and the Union of Clubs.

Keywords

• Institutional Logics
• Football
• Psychology of The Mass
• Pattern Inducing

Kaynakça

1. Alavi, M. & Leidner, D. E. (2001). Knowledge Management and Knowledge Management Systems: Conceptual Foundations and Research Issues. MIS Quarterly, 25(1), 107-136.
2. Alford, R. R. & Friedland, R. (1985). Powers of Theory: Capitalism, The State, and Democracy. Cambridge University Press.
3. Arık, M. B. (2008). Futbol ve Televizyon Bağı: Simbiyoz Beslenme. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 26(3), 197-222.
4. Baltacı, A. (2017). Nitel Veri Analizinde Miles-Huberman Modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-14.
5. Bayındır, O. (2022). Gustave Le Bon ve Kitleler Psikolojisi. Medya ve Kültür, 2(1), 114-118.
6. Besharov, M. L. & Smith, W. K. (2014). Multiple Institutional Logics in Organizations: Explaining Their Varied Nature and Implications. Academy of Management Review, 39(3), 364-381.
7. Boisot, M. H. (1995). Information Space: A Framework for Learning in Organizations, Institutions and Culture. Routledge, London.
8. Bora, T. (2006). Kârhanede Romantizm: Futbol Yazıları. İletişim Yayınları.

9. Creswell, J. W. (1998). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Traditions. US: Sage Publications.
10. Creswell, J. W. & Creswell, J. D. (2021). Araştırma Tasarımı: Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları (Beşinci Basımdan Çeviri, E. Karadağ (Çev.)). Ankara: Nobel Yayıncılık.
11. Currie, G. & Spyridonidis, D. (2016). Interpretation of Multiple Institutional Logics on the Ground: Actors’ Position, Their Agency and Situational Constraints in Professionalized Contexts. Organization Studies, 37(1), 77-97.
12. Davenport, T. H. & Prusak, L. (1997). Working Knowledge. Boston, MA: Harvard Business School Press.
13. Durand, R. & Thornton, P. H. (2018). Categorizing Institutional Logics, Institutionalizing Categories: A Review of Two Literatures. Academy of Management Annals, 12(2), 631-658.
14. Ekmekçi, Y. A. D. & Sönmezoğlu, U. (2019). Türkiye Süper Liginde Üç Büyük Futbol Kulübünün Başkanlarının Söylem Analizi: 2015-2016 Sezonu. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(1), 62-74.
15. Ergeç, N. E., Eryılmaz, F. & Çelik, L. T. (2023). Sporda Söylem: Futbolda Hegemonik Mücadelenin Post-Marksist Söylem Analizi ile İncelenmesi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (42), 85-106.
16. Friedland, R. & Alford, R. R. (1991). Bringing Society Back in Symbols, Practices, and Institutional Contradictions. W. W. Powell & J. DiMaggio (Ed.), The New Institutionalism in Organizational Analysis (232-263). Chicago, IL: University of Chicago Press.
17. Gardberg, N. A. & Fombrun, C. J. (2006). Corporate Citizenship: Creating Intangible Assets Across Institutional Environments. Academy of Management Review, 31(2), 329-346.
18. Gönenç, L. (2001). Meşruiyet Kavramı ve Anayasaların Meşruiyeti Problemi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 50(1), 131-152.
19. Gürsoy, O. & Özdemir, İ. (2023). Sosyal Medyada Taraftar Grupları: Söylemler ve Temsiller. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 4(4), 230-241.
20. İlerisoy, M. (2023). Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(46), 509-527.
21. Kang, D. & Lee, D. H. (2017). Energy Shocks and Detecting Influential Industries. Energy, 125, 234-247.
22. Karaca, M. F. & Yazıcı, Ö. F. (2024). Spor Köşe Yazılarında 4 Büyük Kulübün Olumlu-Olumsuz Kavramlarla Birlikte Anılma Durumları ve Kulüp İmajı. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 23(1), 391-409.
23. Kuper, S. (2003). Futbol Asla Sadece Futbol Değildir. S. Gürtunca (Çev.). İstanbul: İthaki Yayınları.
24. Le Bon, G. (2009). Kitleler Psikolojisi. Y. Ender (Çev.). İstanbul: Hayat Yayın Grubu.
25. Levi, M., Sacks, A. & Tyler, T. (2009). Conceptualizing Legitimacy, Measuring Legitimating Beliefs. American Behavioral Scientist, 53(3), 354-375.
26. Lounsbury, M. & Boxenbaum, E. (2013). Institutional Logics in Action. E. Boxenbaum & M. Lounsbury (Ed.), Institutional Logics in Action (3-22). Emerald Group Publishing Limited.
27. Lyons, C. (2010). Video Games: Evolving from a Simple Pastime to One of the Most Influential Industries in the World. URJ-UCCS: Undergraduate Research Journal at UCCS, 3(1), 10-17.
28. Maxwell, J. A. (2005). Qualitative Research Design: An Interactive Approach (2nd Ed.). London: SAGE.
29. Miles, M, B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook. (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
30. Nonaka, I. (1994). A Dynamic Theory of Organizational Knowledge Creation. Organization Science, 5(1), 14-37.
31. Özçetin, B. & Turan, Ö. (2015). Kahire’den İstanbul’a: Futbol, Siyaset ve Toplumsal Hareketler. Mülkiye Dergisi, 39(2), 115-146.
32. Özmen, F. A. (2015). Gustave Le Bon ve Sigmund Freud'un Işığında Kitle Psikolojisi ve Gezi Hareketi'nin Psikolojisi. Alternatif Politika, 7(1), 183-206.
33. Reay, T. & Jones, C. (2016). Qualitatively Capturing Institutional Logics. Strategic Organization, 14(4), 441-454.
34. Rosenzweig, P. M. & Singh, J. V. (1991). Organizational Environments and the Multinational Enterprise. The Academy of Management Review, 16(2), 340-361.
35. Salancik, G. R. & Pfeffer, J. (1977). Who Gets Power-and How They Hold on to it: A Strategic-Contingency Model of Power. Organizational Dynamics, 5(3), 3-21.
36. Sargut, A. S. (2001). Kültürler Arası Farklılaşma ve Yönetsel-Örgütsel Davranış. İmge Kitabevi, Ankara.
37. Schneiberg, M. & Lounsbury, M. (2008). Social Movements and Institutional Analysis. The Sage Handbook of Organizational Institutionalism, 648, 670.
38. Şahin, B. & Özen, Ü. (2023). Güsteva Le Bon Kitleler Psikolojisi. N. Dinçer & M. Dalkılıç (Ed.), Spor Bilimlerinde İleri ve Çağdaş Çalışmalar 2 (15-27). İzmir: Duvar Yayınları.
39. Talimciler, A. (2008). Futbol Değil İş: Endüstriyel Futbol. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 26(2), 89-114.
40. Thornton, P. H. & Ocasio, W. (1999). Institutional Logics and the Historical Contingency of Power in Organizations: Executive Succession in the Higher Education Publishing Industry, 1958-1990. American Journal of Sociology, 105(3), 801-843.
41. Thornton, P. H. & Ocasio, W. (2008). Institutional Logics. The Sage Handbook of Organizational Institutionalism, 840, 99-128.
42. Thornton, P. H., Ocasio, W. & Lounsbury, M. (2012). The Institutional Logics Perspective: A New Approach to Culture, Structure and Process. OUP Oxford.
43. Yıldız, N. O., Özsoy, A. & Kaçay, Z. (2023). Seyirci Merkezli Spor Takım İtibarının İncelenmesi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(3), 211-223.