Makroekonomik Etkenlerin Türkiye’de Enformel İstihdama Etkisi

Öz

Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişiminin yanında çalışanın refahını da etkileyen enformel istihdam çözüm bulunması gereken önemli bir küresel sorun olarak görülmektedir. Yirminci yüzyılın ikinci yarısından itibaren kentleşme, hızlı nüfus artışı, sektörel dönüşümün hızlanması ve üretim yapısının değişmesiyle birlikte enformel istihdam ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkeler açısından daha belirgin bir probleme dönüşmüştür. Enformel istihdamın hem kapsamının geniş olması hem de bu sorunu etkileyen faktörlerin çeşitliliği mikro düzeyde ele alınmasını güçleştirmektedir. Bu sebeple mesele büyük çoğunlukla makro-ekonomik göstergeler üzerinden çözülmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmada ülkemiz için kronik sorun haline gelen işsizlik, enflasyon, ekonomik büyüme ile son yıllarda gündemi sıklıkla meşgul eden reel döviz kuru ve faiz oranları makroekonomik göstergeler olarak seçilmiştir. Araştırmamızda seçilen değişkenlere ait 2004-2024 yılları arasındaki çeyrek dönemlik veriler kullanılmıştır. ARDL sınır testi yaklaşımı ile seçilen değişkenlerin enformel ekonomiye olan etkileri incelenmiştir. Araştırmanın uzun dönem bulgularına göre döviz dışındaki değişkenlerin sonuçları anlamlı çıkmıştır. İşsizlik, ekonomik büyüme ve enflasyonda yaşanacak 1 birimlik artış enformel istihdamı sırası ile %0,99, 0,03 ve 0,012 oranında arttırmaktadır. Faiz oranlarında meydana gelecek %1’lik bir artış ise enformel istihdamı %0,02 oranında azaltmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Enformel İstihdam
• Enformel Ekonomi
• Kayıt Dışı İstihdam
• Türkiye

The Effect of Macroeconomic Factors on Informal Employment in Turkey

Abstract

Informal employment, which affects not only the economic and social development of countries but also the well-being of workers, is seen as a significant global issue that needs to be addressed. Since the second half of the twentieth century, with urbanization, rapid population growth, the acceleration of sectoral transformation, and changes in the production structure, informal employment has become a more pronounced problem for developing countries like ours. The broad scope of informal employment and the diversity of factors influencing this issue make it difficult to address at a micro level. For this reason, the problem is largely attempted to be solved through macroeconomic indicators. In this study, unemployment, inflation, and economic growth, which have become chronic problems for our country, along with the real exchange rate and interest rates, which have frequently dominated the agenda in recent years, were selected as macroeconomic indicators. Quarterly data for the selected variables from 2004 to 2024 were used in our research. The effects of the chosen variables on the informal economy were examined using the ARDL bounds testing approach. According to the long-term findings of the study, the results for variables other than the exchange rate were significant. A 1-unit increase in unemployment, economic growth, and inflation leads to an increase in informal employment by 0.99%, 0.03%, and 0.012%, respectively. On the other hand, a 1% increase in interest rates would reduce informal employment by 0.02%.

Keywords

• Informel Employment
• Informel Economy
• Unregistered employment
• Turkey

Kaynakça

1. Abdallah, K. G. & Eijdenberg L. E. (2019). Entry and stay in the informal economy: Qualitative findings from a least developed country. Journal of Enterprising Culture, 27(02), 115-145.
2. Akel, V. & Gazel, S. (2014). Döviz kurları ile BİST sanayi endeksi arasındaki eşbütünleşme ilişkisi: Bir Ardl sınır testi yaklaşımı. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 44, 23-41.
3. Akça, H., Ünlükaplan, İ. & Yurdadoğ, V. (2016). Kayıt dışı ekonomi, yolsuzluk ve kayıt dışı devlet. Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi, 20(2), 211-227.
4. Akalın, G. & Kesikoğlu, F. (2007). Türkiye’de kayıtdışı ekonomi ve büyüme ilişkisi. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 71-87.
5. Alpdoğan, H. (2023). Türkiye’de ekonomik büyüme, gelir dağılımı ve yoksulluk ilişkisi. Sayıştay Dergisi, 34(129), 259-290.
6. Ait Lahcen, M. (2018). Money, inflation, and unemployment in the presence of informality. University of Zurich, Department of Economics, Working Paper, 248, 1-38.
7. Ay, A., Sugözü, İ. H. & Erdoğan, S. (2014). Türkiye’de vergi yükünün, enflasyonun ve vergi affı beklentisinin kayıt dışı ekonomiye etkisi üzerine ampirik bir uygulama (1985-2012). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (Dr. Mehmet YILDIZ Özel Sayısı), 23-32.
8. Bajada, C. (2005). Unemployment and the underground economy in Australia. School of Finance and Economics, 37(2), 177-189.

9. Bajada, C. & Schneider, F. (2009). Unemployment and the shadow economy in the OECD. Revue Economique, 60, 1033-1067.
10. Baklouti, N. & Boujelbene, Y. (2019). The economic growth–inflation–shadow economy trilogy: Developed versus developing countries. International Economic Journal, 33(4), 679-695.
11. Bayat, İ. (2015). Türkiye'de yoksul hanelerde yaşayan kadınların enformel istihdama katılma nedenleri. Çalışma İlişkileri Dergisi, 6(1), 53-69.
12. Boratav, K., Yeldan, E. A. & Köse. A. H. (2001). Turkey: Globalization, distribution and social policy, 1980-1998. Oxford University Press, 317-64.
13. Burger, P. & Fourie, F. (2019). The unemployed and the formal and informal sectors in South Africa: A macroeconomic analysis. South African Journal of Economic and Management Sciences, 22(1), 1-12.
14. Cardosa, E. (1992). Inflation and poverty. NBER Working Papers Series, Working Paper No. 4006, 1-29.
15. Castillo, P. & Montoro, C. (2012). Inflation dynamics in the presence of informal labour markets. BIS Working Papers No 372, 1-24.
16. Cesaroni, C. (2017). Optimal long-run inflation and the informal economy. Bank of Lithuania Working Paper Series, No. 46, 4-41.
17. Chambwera, M., MacGregor, J. & Baker, A. (2011). ‘’The informal economy’’ A primer for development professionals on the importance of the informal economy in developing countries (First Edition). International Institute for Environment and Development (IIED), London, 2011.
18. Çelik, R., Keskin, A. & Keskin, A. (2020). Türkiye’de ekonomik büyüme, işsizlik ve enflasyonun kayıt dışı istihdam üzerindeki etkisi: ARDL sınır testi yaklaşımı. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 80, 451-474.
19. Çelik, T. (2023). Türkiye’de kayıt dışı istihdam sorunu kalıtsal mıdır?. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(CEEİK 2023 Özel Sayısı), 393-110.
20. Dam, M. M., Ertekin, Ş. & Kızılca, N. (2018). Türkiye’de kayıt dışı istihdamın boyutu: Ekonometrik bir analiz. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 33(1), 293-318.
21. Durbin, J. & Brown, R. L. (1975). Techniques for testing the constancy of regression relations overtime. Journal of the Royal Statistical Society, 37(13), 149-163.
22. Eralp, A. (2024). Türkiye’de kayıt dışı istihdam üzerinde ekonomik büyüme, işsizlik ve enflasyonun etkisi: Panel kantil regresyon yaklaşımı. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 80-102.
23. Erdal, Y. İ. Ö. (2022). Türkiye’de kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı istihdamla mücadele politikaları. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(6), 225-246.
24. Erdut, Z. (2007). Enformel istihdamın ekonomik, sosyal ve siyasal etkileri. Çalışma ve Toplum, 1(12), 53-82
25. Ersin, İ. (2023). Türkiye’de sektörel ticari kredilerin enflasyon üzerindeki etkisinin incelenmesi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 19(2), 259-274.
26. Ersin, İ. & Kırca, M. (2024). Türkiye’de cari transfer harcamalarının enflasyon üzerindeki etkisi: Kesirli frekanslı fourier ARDL sınır testi ile analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 19(3), 887-905.
27. Espino, E. & Sánchez, J. M. (2015). How does informal employment affect the design of unemployment insurance and employment protection?. Federal Reserve Bank of St. Louis Review, 97(2), 59-72.
28. Ghaffar, S., Chughtai, S. & Seerat, A. (2022). NARDL model of shadow economy, interest rate volatility, economic growth and financial inclusion: Comparative study of Western Europe and Developing Asia. RADS Journal of Business Management, 4(1), 55-75.
29. Granger, C. W. & Newbold, P. (1974). Spurious regressions in Econometrics. Journal of Econometrics, 2(2), 111-120.
30. Güloğlu, T., Korkmaz, A. & Kip, M. (2003). Türkiye'de kayıtdışı istihdam gerçeğine bir bakış. Journal of Social Policy Conferences, 45, 51-95.
31. Günther, I. & Launov, A. (2012). Informal employment in developing countries: opportunity or last resort?. Journal of Development Economics, 97, 88-98.
32. Horvath, J. (2018). Business cycles, informal economy, and interest rates in emerging countries. Journal of Macroeconomics, 55, 96-116.
33. Hussmanns, R. (2004). Defining and measuring informal employment. Geneva: International Labour Office, 1-19.
34. Ihrig, J. & Moe, K. (2000). The dynamics of informal employment. International Finance Discussion Papers, 664, 1-22.
35. Jackson, E. A. (2019). Informal employment. Centre of West African Studies, MPRA Paper No. 97902, 1-15.
36. Koca, G., Eğilmez, Ö. & Güler, S. (2021). Kayıt dışı istihdama neden olan faktörlerin dematel tabanlı analitik ağ süreci yöntemi ile değerlendirilmesi. Sosyoekonomi, 29(48), 249-270.
37. Kocak, E. (2014). Türkiye’de çevresel kuznets eğrisi hipotezinin geçerliliği: Ardl sınır testi yaklaşımı. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 2(3), 62-73.
38. Kucera, D. & Roncolato, L. (2008). Informal employment: Two contested policy issues. International Labour Review, 147, 321-348.
39. Loayza, N. V. (1996). The economics of the informal sector: A simple model and some empirical evidence from Latin America. Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 45, 129-162.
40. Lahcen, M. A. (2018). Money, inflation, and unemployment in the presence of informality. Department of Economics, University of Zurich, Working Paper, 248, 1-38.
41. Losby, J. L., Else, J. F. & Kingslow, M. E. (2002). Informal economy literature review. ISED Consulting and Research, 1(1), 1-55.
42. ILO. (1972). Employment, incomes and equality: A strategy for increasing productive employment in Kenya. Geneva.
43. ILO (2002). Decent work and the informal economy. Geneva.
44. ILO (2018). Women and men in the ınformal economy: A statistical picture (Third Edition). Genava.
45. ILO (2024). Dünyada istihdam ve sosyal görünüm: eğilimler 2024. ILO raporuna göre 2024 yılında küresel işsizlik oranı artacak, giderek artan sosyal eşitsizlikler dikkat çekecek | International Labour Organization. (17.07.2024)
46. Schneider, F. & Enste, D. (2000). Shadow economies around the world: Size, causes, and consequences. IMF Working Paper, WP /00/26, 1-56.
47. Ocampo, J. A. (2005). The quest for dynamic efficiency: Structural dynamics and economic growth in developing countries. J. A. Ocampo (Ed.), Beyond reforms: Structural dynamics and macroeconomic vulnerability. Stanford University Press.
48. OECD (2016). Employment Outlook. OECD Published, Haziran.
49. Osazevbaru, H. O. (2021). Interest rate and exchange rate volatility and the performance of the Nigerian informal sector: Evidence from small and medium-sized enterprises. Ekonomski Horizonti, 23(1), 19-32.
50. Özcan, Z. (2021). Türkiye’de kayıtdışı istihdam. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
51. Polat, M. & Gemici, E. (2017). Analysis of the relationship between BIST and BRICS stock markets in terms of portfolio diversification: Cointegration analysis with ARDL boundary test. Journal of Economics Finance and Accounting, 4(4), 393-403.
52. Thai, M. T. T. & Turkina, E. (2014). Macro-level determinants of formal entrepreneurship versus informal entrepreneurship. Journal of Business Venturing, 29(4), 490-510.
53. Tokol, A. & Alper, Y. (2017). Sosyal politika (8. Baskı). Dora Yayınevi, Bursa.
54. Toptaş, Ü. (1998). Kayıt dışı ekonominin nedenleri. TES-AR Yayınları No: 26, Ankara.
55. TÜİK. (2023). Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (tuik.gov.tr) (30.07.2024)
56. Ulusoy, A. & Erdem, H. F. (2014). İç borçlanma ve enflasyon etkileşimi: Türkiye örneği. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 22, 122-135.
57. Upwork (2024). Üçüncü yıllık "geleceğin iş gücü raporu" genç nesillerin çalışma yaşamının geleceğini nasıl yeniden şekillendirdiğine ışık tutuyor. (upwork.com) (17.08.2024)
58. Yıldırım, S. (2017). İşsizlik sigortasıyla kayıt dışı istihdamın etkileşimi. Fırat Üniversitesi Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 1(1), 1-28.
59. Yıldız, Z. & Yıldız, S. (2017). Kayıt dışı ekonomi bağlamında, dünya ve Türkiye’de kayıt dışı istihdam, terhaneler ve çocuk işçiler. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 19(32), 96- 106.
60. Zivot, E. & Andrews, D.W.K. (1992). Further evidence on the great crash, the oil-price. Journal of Business and Economic Statistic, 10(3), 251-270.