Research Article

Türkiye’de Yasa Dışı Finansal Akımların Bir Kanalı Olarak Ticarette Potansiyel Yanlış Faturalandırmanın Ölçümü: Partner-Ülke Yöntemiyle Bir Analiz (2000-2024)

Volume: 10 Number: 3 October 15, 2026
EN TR

Türkiye’de Yasa Dışı Finansal Akımların Bir Kanalı Olarak Ticarette Potansiyel Yanlış Faturalandırmanın Ölçümü: Partner-Ülke Yöntemiyle Bir Analiz (2000-2024)

Abstract

Yasa dışı finansal akımlar, gelişmekte olan ekonomilerde kalkınma finansmanını ve vergi kapasitesini aşındırmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’nin Almanya, ABD, Hollanda, Birleşik Krallık, Belçika, İtalya, Fransa ve İsviçre ile 2000-2024 dönemindeki ikili ticaretinden kaynaklanan değer açıklarını tahmin etmektedir. UN Comtrade verileri HS-2 fasıl düzeyinde derlenmiş; partner-ülke karşılaştırma yöntemiyle hesaplanan açıklar ihracat eksik ve fazla faturalandırması ile ithalat eksik ve fazla faturalandırması olarak ayrıştırılmıştır. Sekiz ortak için birikimli brüt değer açığı 706,05 milyar ABD dolarıdır. Bu miktar, 2,85 trilyon dolarlık ikili ticaretin %24,7’sine ve yıllık ortalama 28,2 milyar dolara karşılık gelmektedir. Mutlak tutarda Almanya ilk sıradayken, yoğunluk oranları Hollanda ve Belçika gibi kanal/finans merkezi ekonomilerinde daha yüksektir. Akımların en büyük bileşeni ithalat eksik faturalandırmasıdır. Fasıl düzeyinde makine, elektrikli makineler, taşıtlar, kıymetli metaller, hava taşıtları ve eczacılık ürünleri öne çıkmaktadır. Bulgular, gümrük risk analizinin fasıl-ortak-yön düzeyinde yürütülmesini ve özellikle kanal/finans merkezi ekonomileriyle ayna istatistik mutabakatının kurumsallaştırılmasını desteklemektedir.

Keywords

References

  1. Aktaş, Z., Aldan, A., & Özmen, M. U. (2014). Import surveillance and over-invoicing imports: The case of Turkey. Journal of Economic Policy Reform, 17(4), 360-373. https://doi.org/10.1080/17487870.2014.929004
  2. Arslan, İ., & van Wijnbergen, S. (1990). Turkey: Export miracle or accounting trick? (Policy, Research, and External Affairs Working Paper No. WPS 370). World Bank.
  3. Asmah, E. E., Andoh, F. K., & Titriku, E. (2020). Trade misinvoicing effects on tax revenue in sub-Saharan Africa: The role of tax holidays and regulatory quality. Annals of Public and Cooperative Economics, 91(4), 649-672. https://doi.org/10.1111/apce.12289
  4. Baker, R. W. (2005). Capitalism’s Achilles heel: Dirty money and how to renew the free-market system. John Wiley & Sons.
  5. Baker, R., Clough, C., Kar, D., LeBlanc, B., & Simmons, J. (2014, May). Hiding in plain sight: Trade misinvoicing and the impact of revenue loss in Ghana, Kenya, Mozambique, Tanzania, and Uganda: 2002-2011. Global Financial Integrity.
  6. Bal, M. (1995). Hayali ihracatın boyutları. Ekonomik Yaklaşım, 6(17), 103-107.
  7. Berger, H., & Nitsch, V. (2012). Gotcha! A profile of smuggling in international trade. C. Costa Storti & P. De Grauwe (Eds.), Illicit trade and the global economy (49-72). MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/8919.003.0006
  8. Bhagwati, J. (1964). On the underinvoicing of imports. Bulletin of the Oxford University Institute of Economics & Statistics, 26(4), 389-397.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Regional Development and Globalisation in International Economics

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 15, 2026

Submission Date

May 12, 2025

Acceptance Date

October 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 3

APA
Dağıstan, N., & Doğru, M. K. (2026). Türkiye’de Yasa Dışı Finansal Akımların Bir Kanalı Olarak Ticarette Potansiyel Yanlış Faturalandırmanın Ölçümü: Partner-Ülke Yöntemiyle Bir Analiz (2000-2024). Fiscaoeconomia, 10(3), 1-30. https://doi.org/10.25295/fsecon.1697546
AMA
1.Dağıstan N, Doğru MK. Türkiye’de Yasa Dışı Finansal Akımların Bir Kanalı Olarak Ticarette Potansiyel Yanlış Faturalandırmanın Ölçümü: Partner-Ülke Yöntemiyle Bir Analiz (2000-2024). FSECON. 2026;10(3):1-30. doi:10.25295/fsecon.1697546
Chicago
Dağıstan, Nihat, and Mustafa Kemal Doğru. 2026. “Türkiye’de Yasa Dışı Finansal Akımların Bir Kanalı Olarak Ticarette Potansiyel Yanlış Faturalandırmanın Ölçümü: Partner-Ülke Yöntemiyle Bir Analiz (2000-2024)”. Fiscaoeconomia 10 (3): 1-30. https://doi.org/10.25295/fsecon.1697546.
EndNote
Dağıstan N, Doğru MK (October 1, 2026) Türkiye’de Yasa Dışı Finansal Akımların Bir Kanalı Olarak Ticarette Potansiyel Yanlış Faturalandırmanın Ölçümü: Partner-Ülke Yöntemiyle Bir Analiz (2000-2024). Fiscaoeconomia 10 3 1–30.
IEEE
[1]N. Dağıstan and M. K. Doğru, “Türkiye’de Yasa Dışı Finansal Akımların Bir Kanalı Olarak Ticarette Potansiyel Yanlış Faturalandırmanın Ölçümü: Partner-Ülke Yöntemiyle Bir Analiz (2000-2024)”, FSECON, vol. 10, no. 3, pp. 1–30, Oct. 2026, doi: 10.25295/fsecon.1697546.
ISNAD
Dağıstan, Nihat - Doğru, Mustafa Kemal. “Türkiye’de Yasa Dışı Finansal Akımların Bir Kanalı Olarak Ticarette Potansiyel Yanlış Faturalandırmanın Ölçümü: Partner-Ülke Yöntemiyle Bir Analiz (2000-2024)”. Fiscaoeconomia 10/3 (October 1, 2026): 1-30. https://doi.org/10.25295/fsecon.1697546.
JAMA
1.Dağıstan N, Doğru MK. Türkiye’de Yasa Dışı Finansal Akımların Bir Kanalı Olarak Ticarette Potansiyel Yanlış Faturalandırmanın Ölçümü: Partner-Ülke Yöntemiyle Bir Analiz (2000-2024). FSECON. 2026;10:1–30.
MLA
Dağıstan, Nihat, and Mustafa Kemal Doğru. “Türkiye’de Yasa Dışı Finansal Akımların Bir Kanalı Olarak Ticarette Potansiyel Yanlış Faturalandırmanın Ölçümü: Partner-Ülke Yöntemiyle Bir Analiz (2000-2024)”. Fiscaoeconomia, vol. 10, no. 3, Oct. 2026, pp. 1-30, doi:10.25295/fsecon.1697546.
Vancouver
1.Nihat Dağıstan, Mustafa Kemal Doğru. Türkiye’de Yasa Dışı Finansal Akımların Bir Kanalı Olarak Ticarette Potansiyel Yanlış Faturalandırmanın Ölçümü: Partner-Ülke Yöntemiyle Bir Analiz (2000-2024). FSECON. 2026 Oct. 1;10(3):1-30. doi:10.25295/fsecon.1697546
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).