Türkiye’de Politika Faizi, Kur Oynaklığı, CDS Primi ve Tüketici Güveni Arasındaki Nedensellik İlişkilerinin Analizi

Öz

Tüketicilerin ekonomiye duydukları güven ya da güvensizlik ilerleyen dönemde yaşanacak ekonomik gelişmelerin öngörüsünde önemli bir gösterge olabilmektedir. Buradan hareketle bu çalışmada Türkiye ekonomisinde tüketici güven endeksi, kredi risk primi (CDS), döviz kuru volatilitesi ve politika faiz oranı arasındaki ilişkiler Toda-Yamamoto nedensellik testi ile 2012:01-2024:12 periyodu için analiz edilmiştir. Nedensellik testi sonuçlarına göre politika faiz oranı, kur volatilitesi ve kredi risk priminden tüketici güven endeksine, kredi risk priminden politika faiz oranına, politika faiz oranı ile kredi risk priminden kur volatilitesine ve tüketici güven endeksi ile politika faiz oranından kredi risk primine yönelik nedensellik ilişkilerinin istatistiksel bakımdan anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca tüketici güven endeksinden politika faizine ve kur volatilitesine, döviz kuru volatilitesinden politika faizine ve kredi risk primine yönelik anlamlı bir nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir.

Anahtar Kelimeler

• Döviz Kuru
• Tüketici Güven Endeksi
• Politika Faiz Oranı
• CDS
• Para Politikası

Analysis of Causality Relationships Between Policy Interest Rates, Exchange Rate Volatility, CDS Spreads, and Consumer Confidence in Türkiye

Öz

Consumers' confidence or distrust in the economy can be an important indicator in predicting future economic developments. Therefore, this study analyzes the causality relationships between the consumer confidence index, credit risk premium (CDS), exchange rate volatility and policy interest rate for the period 2012:01-2024:12 using the Toda-Yamamoto causality test. According to the causality test results, the causality relationships from policy interest rate, exchange rate volatility and credit risk premium to consumer confidence index, from credit risk premium to policy interest rate, from policy interest rate and credit risk premium to exchange rate volatility and from the consumer confidence index and policy interest rate to credit risk premium are statistically significant. Moreover, no significant causality relationship was found from consumer confidence index to policy rate and exchange rate volatility, and from exchange rate volatility to policy rate and credit risk premium.

Anahtar Kelimeler

• Exchange Rate
• Consumer Confidence Index
• Policy Rate
• CDS
• Monetary Policy

Kaynakça

1. Albayrak, Ş. G. (2022). Türkiye’de döviz kuru oynaklığı ile güven endeksleri arasındaki ilişki (2012-2021). İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(3), 2458-2469.
2. Arabacı, Ö., & Özdemir, M. (2020). Türkiye’de tüketici güveni ve döviz kuru ilişkisi. Tesam Akademi Dergisi, 7(1), 231-248. http://dx.doi.org/10.30626/tesamakademi. 618904.
3. Arısoy, İ. (2012). Türkiye ekonomisinde iktisadi güven endeksleri ve seçilmiş makro değişkenler arasındaki ilişkilerin VAR analizi. Maliye Dergisi, 162, 304-315.
4. Aytekin, İ., & Doyar, B. V. (2019). Türkiye’de döviz kuru dalgalanmalarının sanayi üretimi ve tüketici güveni üzerindeki etkisi:(2008-2019). Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi, 26-27 Ağustos 2019, Gölbaşı- Adıyaman.
5. Barguellil, A., Ben-Salha, O., & Zmami, M. (2018). Exchange rate volatility and economic growth. Journal of Economic Integration, 33(2), 1302-1336.
6. Barışık, S., & Dursun, E. (2021). Tüketici güveninin oluşumunda borsa ve döviz kurunun etkisi: OECD ülkeleri uygulaması. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 35(3), 901-926.302-1336.
7. Baş, G., & Kara, M. (2020). The nexus between exchange rate and consumer confidence: A case of Turkey. International Journal of Social Science Research, 9(2), 170-179.
8. Başarır, Ç., Bicil, İ. M., & Yılmaz, Ö. (2019). The relationship between selected financial and macroeconomic variables with consumer confidence index. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 14, 173-183.

9. Belliler, İ. S., & Demiralp, A. (2023). Tüketici güven endeksi, politika faizi ve Bist100 endeksi arasında Fourier nedensellik ilişkisi: Türkiye örneği. Granger Nedensellik Sınamasında Yeni Yaklaşımlar, 85-101.
10. Berry, S., & Davey, M. (2004). How should we think about consumer confidence?. Bank of England Quarterly Bulletin, Autumn.
11. Beşel, F., & Yardımcıoğlu, F. (2016). Tüketici güven endeksi ile makro değişkenler arasındaki ilişki. Uluslararası Politik, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Kongresi Bildiri Kitabı, 475-487.
12. Beşiktaşlı, D. K., & Cihangir, Ç. K. (2020). Tüketici güven endeksinin finansal piyasalara ve makroekonomik yapıya etkisi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(1), 54-67.
13. Bomfim, A. N. (2022). Credit default swaps, finance and economics discussion series 2022-023. Washington: Board of Governors of the Federal Reserve System.
14. Bravo-Ortega, C., & Di Giovanni, J. (2006). Remoteness and real exchange rate volatility. IMF Staff Papers, 53(Suppl 1), 115-132.
15. Bulut, E. (2022). Neo-Fisher Hipotezinin Türkiye Ekonomisi İçin 2004-2020 Döneminde Geçerliliği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57(4), 2634-2656.
16. Croushore, D. (2005). Do consumer-confidence indexes help forecast consumer spending in real time?. The North American Journal of Economics and Finance, 16(3), 435-450.
17. Curtin, R. (2016). George Katona: A founder of behavioral economics. Routledge handbook of behavioral economics (18-35). Routledge.
18. Çelik, S., Aslanoglu, E., & Uzun, S. (2010). The relationship between consumer confidence and financial market: Variables in Turkey during the global crisis. Topics in middle eastern and North African economies, 12.
19. Demirel, S. K., & Artan, S. (2017). The causality relationships between economic confidence and fundamental macroeconomic indicators: Empirical evidence from selected European Union countries. International Journal of Economics and Financial Issues, 7(5), 417.
20. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica: journal of the Econometric Society, 1057-1072.
21. Durgun Kaygısız, A. (2019). Türkiye’de tüketici ve reel kesim güven endeksi ile seçilmiş makro değişkenler arasındaki ilişkiler: 2010-2018. Journal of Management and Economics Research, 17(1), 314-332.
22. Garner, C. A. (1991). Forecasting consumer spending: Should economists pay attention to consumer confidence surveys?. Economic Review-Federal Reserve Bank of Kansas City, 76(3), 57.
23. Görmüş, Ş., & Güneş, S. (2010). Consumer confidence, stock prices and exchange rates: The case of Turkey. Applied Econometrics and International Development, 10(2), 103-114.
24. Granger, C. W. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica: journal of the Econometric Society, 424-438.
25. Greenspan, A. (2002). Remarks to the Bay Area Council Conference. San Francisco, California, January 11; Available at https://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/2002/20020111/default.htm.
26. Güneş, H., & Çelik, S. (2009). Consumer confidence and financial market variables in an emerging economy: The case of Turkey. Society for Computational Economics 15th International Conference on Computing in Economics and Finance University of Technology (15-17).
27. Gürgür, T., & Kılınç, Z. (2015). What drives the consumer confidence in Turkey? (No. 1517). Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey.
28. Hardi, I., Ray, S., Duwal, N., Idroes, G. M., & Mardayanti, U. (2024). Consumer confidence and economic indicators: A macro perspective. Indatu Journal of Management and Accounting, 2(2), 81–95. https://doi.org/10.60084/ijma.v2i2.241.
29. Huchet, M., & Korinek, J. (2011). To what extent do exchange rates and their volatility affect trade? (Doctoral dissertation, auto-saisine).
30. Ibrahim, Adamu; Bawa, Sani; Abdullahi, Ismaila S.; Didigu, Chizoba E.; Mainasara, Sani S. (2015). Consumer confidence indicators and economic fluctuations in Nigeria, CBN Journal of Applied Statistics, The Central Bank of Nigeria, Abuja, 6(1), 285-300.
31. Iyke, B. N., & Ho, S. Y. (2020). Consumption and exchange rate uncertainty: Evidence from selected Asian countries. The World Economy, 43(9), 2437-2462.
32. İbicioğlu, M., Kapusuzoğlu, A., & Karan, M. B. (2013). Türkiye’deki tüketici güven endeksi ile döviz kuru arasındaki ilişkinin ampirik analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 5(1), 5-16.
33. Karasoy, H. G. (2015). Consumer confidence indices and financial volatility (No. 1516). Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey.
34. Kasapoğlu, S. (2022). The relationship between consumer confidence index and macroeconomic indicators in Türkiye. Yaşar Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, Bornova, İzmir.
35. Katona, G. (1968). Consumer behavior: Theory and findings on expectations and aspirations. The American Economic Review, 58(2), 19-30.
36. Kaya, L. (2020). Türkiye’de tüketici güven endeksi ile döviz kuru arasındaki ilişki: Fourier fonksiyonları yaklaşımı. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(4), 598-608.
37. Khan, M. S. N. (2018). Development of a consumer confidence index for the Bangladesh economy and identification of financial risk factors affecting consumer confidence. AIUB Journal of Business and Economics, 15(1), 41–60. https://ajbe.aiub.edu/index.php/ajbe/article/view/44.
38. Küçükçaylı, F. M., & Akıncı, G. Y. (2018). Tüketici güveninin makroekonomik belirleyicileri: bir zaman serisi analizi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 459-472.
39. Ludvigson, S. C. (2004). Consumer confidence and consumer spending. Journal of Economic Perspectives 18(2), 29–50.
40. Maveé, N., Perrelli, R., & Schimmelpfennig, A. (2016). Surprise, surprise: What drives the Rand/U.S. Dollar exchange rate volatility? (IMF Working Paper No. 16/205). International Monetary Fund.
41. Mazurek, J., & Mielcová, E. (2017). Is consumer confidence index a suitable predictor of future economic growth?: an evidence from the USA.
42. Oduh, M. O., Oduh, M. O., & Ekeocha, P. C. (2012). The impact of consumer confidence and expectation on consumption in Nigeria: Evidence from panel data. European Journal of Business and Management, 4(9), 86-100.
43. Ohmura, H. (2020). A new measurement for Japanese consumer confidence index. Economics Bulletin, 40(2), 1557-1569.
44. Özakarlı, H., & Küçüksille, E. (2020). Çeşitli finansal değişkenler ile tüketici güven endeksi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 3(1) ,46–54. 10.32951/mufider.701629.
45. Özdemir, G. Z. (2013). Tüketici güveninin tüketim harcamaları ile ilişkisi ve öngörü gücü: Türkiye örneği. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İletişim ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Uzmanlık Yeterlilik Tezi.
46. Panda, S., & Mohanty, R. K. (2015). Effects of exchange rate volatility on exports: Evidence from India. Economics Bulletin, 35(1), 305-312.
47. Phillips, P. C., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335-346.
48. Sarı, S. S., & Ilgın, K. S. (2018). Makroekonomik faktörler ile tüketici güven endeksi arasındaki nedensellik ilişkisi: Türkiye örneği. International Congress on Political, Economic and Social Studies (pp. 394-402).
49. Sekizawa, Y., Goto, Y., Noguchi, R., So, M., & Shimizu, E. (2021). Associations between Japan’s consumer confidence index and emotion-related variables such as depression, anxiety, and positive affect. Cogent Psychology, 8(1), 1897199.
50. Şeker, M. & İslamoğlu, M. (2024). Tüketici güven endeksi ve seçilmiş makroekonomik göstergeler arasındaki ilişkinin ekonometrik analizi: Türkiye örneği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 59(2), 1088-1101.
51. Tamakoshi, G., & Hamori, S. (2013). Volatility and mean spillovers between sovereign and banking sector CDS markets: a note on the European sovereign debt crisis. Applied Economics Letters, 20(3), 262-266.
52. Tjandrasa, B. B., & Dewi, V. I. (2022). Determinants of consumer confidence index to predict the economy in Indonesia. Australasian Accounting, Business and Finance Journal, 16(4).
53. Toda, H. Y., & Yamamoto, T. (1995). Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes. Journal of econometrics, 66(1-2), 225-250.
54. TÜİK. (2025). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Tuketici-Guven-Endeksi-Subat-2025-53880 Türkiye İstatistik Kurumu Metaveri, (erişim tarihi: 23.05.2025).
55. Usta, H. (2025). Borsa İstanbul endeksi, faiz oranı ve dolar kurunun tüketici güven endeksi üzerindeki etkileri: ARDL sınır testi. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, 15, 76-83. DOI: 10.58627/dpuiibf.1684332
56. Viaene, J. M., & De Vries, C. G. (1992). International trade and exchange rate volatility. European Economic Review, 36(6), 1311-1321.
57. Zanbak, M., Özgür, R. Ö., & Çiçeker, E. (2022). Tüketici güven endeksi ile seçilmiş makro değişkenler arasındaki ilişkinin Johansen eşbütünleşme ve nedensellik analizi: Türkiye örneği. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 21(1), 108-126.