Research Article

Belgelerle Osmanlı Devleti’nde Narh Uygulamaları (1745-1813)

Volume: 10 Number: 3 October 10, 2026
TR EN

Belgelerle Osmanlı Devleti’nde Narh Uygulamaları (1745-1813)

Abstract

Bu çalışma, Osmanlı Devleti’nde piyasa düzeninin sağlanması amacıyla uygulanan narh ve esnaf denetimi uygulamalarını, İstanbul Ahkâm Defterlerinden seçilmiş belgeler üzerinden incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Osmanlı şehir ekonomisinde devletin piyasaya yönelik müdahale biçimlerini, narh uygulamalarının işleyişini ve esnaf denetiminin uygulamadaki yansımalarını arşiv belgeleri ışığında değerlendirmektir. Araştırmada, 1745–1813 yılları arasına tarihlenen ve narh, ihtikâr, kalite denetimi, esnaf nizâmı ile piyasa müdahalelerine ilişkin hükümler içeren yirmi Ahkâm Defteri kaydı belge analizi yöntemiyle incelenmiştir. Belgeler, Osmanlı iktisadi zihniyetinin açıklanmasında kullanılan iaşe, gelenekçilik ve fiskalizm ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. İncelenen kayıtlar, Osmanlı Devleti’nin özellikle temel ihtiyaç maddelerinde fiyat kontrolü, arzın sürekliliği, kalite standardı ve esnaf düzenini korumaya yönelik müdahalelerini sürdürdüğünü göstermektedir. Belgelerden elde edilen bilgiler ışığında yapılan değerlendirmeler, narh uygulamalarının yalnızca fiyat tespitiyle sınırlı olmadığını; aynı zamanda şehir ekonomisinin düzenlenmesi, esnaf faaliyetlerinin denetlenmesi ve piyasa düzeninin korunmasıyla da ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, narh ve esnaf denetimi uygulamalarını Ahkâm Defterleri üzerinden belge temelli olarak inceleyerek Osmanlı şehir ekonomisinde devlet–piyasa ilişkilerine dair mevcut literatüre katkı sunmaktadır.

Keywords

References

  1. Ágoston, G. (2012). Top. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, C. 41, (240–242). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
  2. Aktan, A. (1988). Osmanlı vesikalarında kullanılan kâğıt, kalem, mürekkep ve namelerin teçhizi. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8, 227–237.
  3. Bayrakcı, H. (2024). Narh sistemi ve Ankara’da bir narh kaydı örneği. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, 6(11), 161–174.
  4. Bilgin, A. (2015). Osmanlı klasik döneminde İstanbul’un iktisadi yönetimi. C. Yılmaz (Ed.), Antik Çağ’dan XXI. yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi, (C. 3, 90-101). İBB Kültür A.Ş.
  5. Binbir, G. (2012). 18. ve 19. yüzyıllarda İstanbul’da üretim ve ticaretin denetiminde ihtisap kurumunun yeri. Yayımlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  6. Bozpinar, C. (2020). Kemal Karpat ve Osmanlı tarihinin dönemlendirilmesi. Akademik Düşünce Dergisi, (2), 17–25.
  7. Bozpinar, C. (2023). Osmanlı Klasik Dönemi’nde ticaret: İktisadi zihniyet bağlamında bir bakış. Alanya Akademik Bakış, 7(2), 613–627. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1026497
  8. Buluttekin, M. B. (2014). 18. yüzyılın son döneminde İstanbul’daki esnaf sisteminin Ahkâm Defterlerine göre sosyo-ekonomik analizi (1775–1793). Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(51), 93–123. https://doi.org/10.17755/esosder.92372

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of Turkiye Economy, History of Economics (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 10, 2026

Submission Date

August 22, 2025

Acceptance Date

September 13, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 3

APA
Kavak, Ç. (2026). Belgelerle Osmanlı Devleti’nde Narh Uygulamaları (1745-1813). Fiscaoeconomia, 10(3), 1-20. https://doi.org/10.25295/fsecon.1770292
AMA
1.Kavak Ç. Belgelerle Osmanlı Devleti’nde Narh Uygulamaları (1745-1813). FSECON. 2026;10(3):1-20. doi:10.25295/fsecon.1770292
Chicago
Kavak, Çiğdem. 2026. “Belgelerle Osmanlı Devleti’nde Narh Uygulamaları (1745-1813)”. Fiscaoeconomia 10 (3): 1-20. https://doi.org/10.25295/fsecon.1770292.
EndNote
Kavak Ç (October 1, 2026) Belgelerle Osmanlı Devleti’nde Narh Uygulamaları (1745-1813). Fiscaoeconomia 10 3 1–20.
IEEE
[1]Ç. Kavak, “Belgelerle Osmanlı Devleti’nde Narh Uygulamaları (1745-1813)”, FSECON, vol. 10, no. 3, pp. 1–20, Oct. 2026, doi: 10.25295/fsecon.1770292.
ISNAD
Kavak, Çiğdem. “Belgelerle Osmanlı Devleti’nde Narh Uygulamaları (1745-1813)”. Fiscaoeconomia 10/3 (October 1, 2026): 1-20. https://doi.org/10.25295/fsecon.1770292.
JAMA
1.Kavak Ç. Belgelerle Osmanlı Devleti’nde Narh Uygulamaları (1745-1813). FSECON. 2026;10:1–20.
MLA
Kavak, Çiğdem. “Belgelerle Osmanlı Devleti’nde Narh Uygulamaları (1745-1813)”. Fiscaoeconomia, vol. 10, no. 3, Oct. 2026, pp. 1-20, doi:10.25295/fsecon.1770292.
Vancouver
1.Çiğdem Kavak. Belgelerle Osmanlı Devleti’nde Narh Uygulamaları (1745-1813). FSECON. 2026 Oct. 1;10(3):1-20. doi:10.25295/fsecon.1770292
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).