A Comparative Analysis of CRITIC-Based Objective Weighting and Equal Weighting Strategies: Evidence from the BIST Electricity Sector

Öz

In this study, the financial performance of firms in the BIST Electricity Index (XELKT) was appraised using Multi-Criteria Decision-Making Methods (MCDM) with the data from the first quarter of 2025. Seven criteria were used for financial performance ranking: five are benefit-oriented, and two are cost-oriented. The benefit-oriented criteria are current ratio, asset turnover ratio, receivables turnover ratio, return on equity, and net profit margin. The cost-oriented criteria are EV/EBITDA and trade payables turnover ratio. In this study, criteria weights were calculated both using the CRITIC method and by assigning equal weights, with performance rankings subsequently conducted through the TOPSIS method. According to the findings of the study, the most significant criterion is the Asset Turnover Ratio. Within the scope of the research, the hypothesis that portfolios constructed through objective weighting using the CRITIC method yield higher periodic returns compared to equal weighting was tested. Furthermore, the return superiority of portfolios composed of high-performance stocks within the objective weighting framework was examined. The analysis results indicate that portfolios constructed with objective weighting offer similar periodic returns to those of equally weighted portfolios. This finding is consistent with the results of the study introduced to the literature by DeMiguel et al. (2006). On the other hand, it was determined that portfolios composed of stocks ranked as successful based on objective weighting did not yield higher periodic returns compared to other portfolios.

Anahtar Kelimeler

• Financial Performance Evaluation
• Multi Criteria Decision Making
• CRITIC
• TOPSIS
• XELKT

Finansal Performans Değerlendirmesinde Objektif Ağırlıklandırmanın Önemi: BIST Enerji Sektöründe CRITIC-TOPSIS Uygulaması

Öz

Bu çalışmada BIST Elektrik Endeksi’ndeki (XELKT) firmaların finansal performansları 2025 yılının ilk çeyreğine ait veriler kullanılarak Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Finansal performans sıralamasında beş tanesi fayda yönlü, iki tanesi maliyet yönlü olan yedi kriter kullanılmıştır. Fayda yönlü kriterler; cari oran, aktif devir hızı, alacak devir hızı, özsermaye karlılığı ve net kâr marjıdır. Maliyet yönlü kriterler ise; FD/FAVÖK ve ticari borç devir hızıdır. Çalışmada kriter ağırlıkları hem CRITIC yöntemiyle hem de eşit ağırlık atanmak suretiyle performans sıralamaları TOPSIS yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre en önemli kriter aktif devir hızıdır. Araştırma kapsamında, CRITIC yöntemi kullanılarak objektif ağırlıklandırma ile oluşturulan portföylerin eşit ağırlıklandırmaya oranla daha yüksek periyodik getiri sağladığı hipotezi test edilmiştir. Ayrıca, objektif ağırlıklandırma dâhilinde, yüksek performanslı hisse senetlerinden oluşan portföylerin diğerlerine göre getiri üstünlüğü inceleme altına alınmıştır. Analiz sonuçları, objektif ağırlıklandırma ile oluşturulan portföylerin, eşit ağırlıkla oluşturulan portföyler ile benzer periyodik getiriler sunduğunu göstermektedir. Bu bulgu, DeMiguel vd.nin (2006) literatüre sundukları çalışmanın bulgularıyla uyumludur. Öte yandan, objektif ağırlıklandırma temelli sıralamada başarılı bulunan hisse senetlerinden oluşturulan portföylerin, diğer portföylere kıyasla daha yüksek periyodik getiri sağlamadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Finansal Performans Değerlendirmesi
• Çok Kriterli Karar Verme
• CRITIC
• TOPSIS
• XELKT

Kaynakça

1. Akbulut, O. Y. (2019). CRITIC ve EDAS yöntemleri ile İş Bankası'nın 2009-2018 yılları arasındaki performansının analizi. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 4(2), 249-263.
2. Akgün, A. (2022). BIST enerji şirketlerinin CRITIC ve CODAS bütünleşik yaklaşımı ile finansal açıdan değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (48), 338-356.
3. Aksu, M., & Geçer, E. (2023). Financial benchmarking of electricity companies in the Borsa Istanbul. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(2), 322-334.
4. Akyüz, Y., Bozdoğan, T., & Hantekin, E. (2011). TOPSIS yöntemiyle finansal performansin değerlendirilmesi ve bir uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(1), 73-92.
5. Argun, I. D., & Altınoluk, H. (2022, April). Financial performance analysis of firms in the Electricity sector with multi-criteria decision-making methods. 2022 IEEE Technology and Engineering Management Conference (TEMSCON EUROPE) (pp. 21-25). IEEE.
6. Ayaydın, H., & Öksüz, O. (2024). Çok kriterli karar verme yöntemlerinin hisse senedi portföyü seçim aracı olarak kullanımı: CIRITIC tabanlı TOPSIS yöntemi ile bist gıda sektöründe bir uygulama. Paradigma: İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 13(2), 80-99.
7. Ayçin, E., & Güçlü, P. (2020). BIST ticaret endeksinde yer alan işletmelerin finansal performanslarının Entropi ve MAIRCA yöntemleri ile değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (85), 287-312.
8. Bahar, O. (2005). Türkiye’de enerji sektörü üzerine bir değerlendirme. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (14), 35-59.

9. Bayram, E. (2021). Türkiye’deki Katılım Bankalarının CRITIC temelli EDAS yöntemiyle performans değerlendirmesi. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13(24), 55-72.
10. Beycan, M. (2011). Faaliyet devir hizi rasyolarının hesaplanmasında özellikli durumlar ve uygulamada yaşanan sorunlar. Journal of Accounting and Taxation Studies, 4(1), 81-102.
11. BIST (2025). BIST Elektrik. https://borsaistanbul.com/tr/endeks-detay/216/bist-elektrik
12. Bilici, N. S. (2019). Turizm sektöründe özsermaye kârlılığının değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (82), 41-54.
13. Central Bank of the Republic of Türkiye. (2023). Financial stability report: November 2023 (Number 37). https://tcmb.gov.tr
14. CW Enerji. (2025). CW enerji elektrik üretim A.Ş. https://cw-enerji.com/tr/index.html
15. Çakır, H. M., & Küçükkaplan, İ. (2012). İşletme sermayesi unsurlarının firma değeri ve karlılığı üzerindeki etkisinin İMKB’de işlem gören üretim firmalarında 2000–2009 dönemi için analizi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (53), 69-86.
16. Çanakçıoğlu, M., & Özarı, Ç. (2025). BIST100 endeksinde yer alan enerji firmalarinin finansal performanslarının değerlendirilmesi. Muhasebe ve Denetime Bakış, 25(75), 49-76.
17. Çilek, A. (2022). Entegre CRITIC-COPRAS yaklaşımıyla Covid-19 salgınının Borsa İstanbul Turizm Endeksi’nde işlem gören şirketlerin finansal performansına etkisi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), 263-281.
18. Çilek, A., Sözen, Ç., & Şeyranlıoğlu, O. (2026). Evaluating the financial performance of mining and quarrying sector companies traded on Borsa Istanbul using the hybrid MEREC-MAUT MCDM model. Turkish Research Journal of Academic Social Science, 8(2), 222-233. https://doi.org/10.59372/turajas.1808655
19. DeMiguel, V., Garlappi, L., & Uppal, R. (2006). Implementation details and robustness checks. London Business School, University of Texas at Austin and London Business School, working paper.
20. Diakoulaki, D., Mavrotas, G., & Papayannakis, L. (1995). Determining objective weights in multiple criteria problems: The critic method. Computers & Operations Research, 22(7), 763-770.
21. Doukas, H., Patlitzianas, K. D., & Psarras, J. (2006). Supporting sustainable electricity technologies in Greece using MCDM. Resources Policy, 31(2), 129-136.
22. Durmuş, C. N. (2025). BIST Ulaştırma Endeksindeki firmaların finansal performanslarının ENTROPI ve WASPAS tabanlı entegre model ile değerlendirilmesi. Muhasebe ve Denetime Bakış, 24(74), 369-390.
23. Ege, İ., & Topaloğlu, T. N. (2016). TOPSIS çok kriterli karar verme yöntemi ile finansal performansın ölçülmesi: BIST 30 endeksi üzerine bir uygulama. ICOMEP Volume III (p. 2488).
24. Fusion Media Limited (2025). Aksa Enerji Uretim AS (AKSEN) finans oranları-Investing.com. https://tr.investing.com/equities/aksa-enerji-uretim-ratios
25. Gökmenoğlu, M., Bozkurt, A. A., & Şimşek, A. (2024). CRITIC temelli ARAS ve MARCOS yöntemleriyle kırılgan beşli ülkelerin sürdürülebilir kalkınma amaçlarına göre yeniden değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi, (18), 11-37.
26. Halk Yatırım (2025). Analizim. https://analizim.halkyatirim.com.tr/Financial/ScoreCardDetail
27. Hwang, C. L., & Yoon, K. (1981). Methods for multiple attribute decision making. Multiple attribute decision making: methods and applications a state-of-the-art survey (pp. 58-191). Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg.
28. İlhan, E., & Topaloğlu, T. N. (2016). TOPSIS çok kriterli karar verme yöntemi ile finansal performansın ölçülmesi: BIST 30 Endeksi üzerine bir uygulama. International Congress of Management Economy and Policy Proceedings Volume III (p. 2488).
29. İskenderoğlu, Ö., Karadeniz, E., & Ayyıldız, N. (2015). Enerji sektörünün finansal analizi: Türkiye ve Avrupa enerji sektörü karşılaştırması. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 3(3), 86-97.
30. İzdemir Enerji. (2025). İzdemir enerji elektrik üretim A.Ş. https://www.izdemirenerji.com/
31. Karabulut, C. (2021). Çalışma sermayesinin karlılık üzerindeki etkisi: BIST kayıtlı teknoloji şirketleri üzerine bir uygulama. Avrasya İyonometri, İstatistik ve Ampirik İktisat Dergisi, 19(19), 43-51.
32. Karadeniz, E., & İskenderoğlu, Ö. (2011). İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem gören turizm işletmelerinin aktif karlılığını etkileyen değişkenlerin analizi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 22(1), 65-75.
33. Kavas, Y. B., Medetoğlu, B., & Öztürk, M. (2023). Finansal performans analizi: TOPSIS ve MOORA yöntemleriyle BIST elektrik gaz ve buhar sektörü üzerine bir uygulama. EKEV Akademi Dergisi, 94, 330-344. https://doi.org/10.17753/sosekev.1233855
34. Keleş, N. (2024). OECD ülkelerinde kullanılan bilgi ve iletişim teknolojilerinin çok kriterli karar verme yöntemleriyle karşılaştırılması. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 10(2), 215-229.
35. Khaw, K. W., Camilleri, M., Tiberius, V., Alnoor, A., & Zaidan, A. S. (2024). Benchmarking electric power companies’ sustainability and circular economy behaviors: Using a hybrid PLS-SEM and MCDM approach. Environment, Development and Sustainability, 26(3), 6561-6599.
36. Kılıçarslan, A., & Ergun, H. (2023). Borsa İstanbul'daki halka arzlar üzerine CRITIC ve EDAS yöntemleriyle karşılaştırmalı bir araştırma. Fiscaoeconomia, 7(3), 2025-2062.
37. Kiracı, K., & Bakır, M. (2019). CRITIC temelli EDAS yöntemi ile havayolu işletmelerinde performans ölçümü uygulamasi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 157-174.
38. KPMG Türkiye & APlus Enerji (2024). Enerji sektör raporu 2024 (PDF). https://www.aplusenerji.com.tr/wp-content/uploads/2024/09/APlusEnerji_2024YiliEnerjiSektorRaporu.pdf
39. Naturelgaz. (2025). Naturelgaz. https://naturelgaz.com/
40. Özaydın, G., & Karakul, A. K. (2021). ENTROPİ Tabanlı MAUT, SAW ve EDAS yöntemleri ile finansal performans değerlendirmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 13-29.
41. Özkan, O., & Atan, M. (2023). Dijital ekonomi ve toplum indeksinin çok ölçütlü karar verme yöntemleri ile incelenmesi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(4), 3113-3134.
42. Öztürk, H. (2017). Borsa İstanbul’da ŞD/FAVÖK (şirket değeri/faiz, amortisman ve vergi öncesi kar) ve F/K (fiyat/kazanç) çarpanları üzerine bir analiz. Maliye ve Finans Yazıları, (108), 87-103.
43. Siksnelyte, I., & Zavadskas, E. K. (2019). Achievements of the European Union countries in seeking a sustainable electricity sector. Energies, 12(12), 2254.
44. Şeyranlıoğlu, O., Kara, M. A., & Çilek, A. (2024). MEREC ve COPRAS yöntemleri ile piyasa çarpanlarına dayalı borsa performans değerlendirmesi: BİST-30 pay endeksi uygulaması. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 141-167.
45. Taflan, G., & Yılmaz, E. (2022). Firma değeri/FAVÖK yöntemiyle şirket değerleme ve BIST turizm endeksinde bir inceleme. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 9(89), 2275-2284.
46. Temür, A. S., İşler, İ. İ., & Temür, G. (2017). Finansal performansın TOPSIS yöntemi ile değerlendirilmesi: BIST perakende ticaret işletmeleri üzerine bir uygulama. Kesit Akademi Dergisi, (11), 712-729.
47. Tutak, M. (2021). Using MCDM methods to assess the extent to which the European Union countries use renewable energy. Multidisciplinary Aspects of Production Engineering, 4(1), 190-199.
48. Uluyol, O., Lebe, F., & Akbaş, Y. E. (2014). Firmaların finansal kaldıraç oranları ile öz sermaye karlılığı arasındaki ilişki: Hisseleri Borsa İstanbul (BİST)’da işlem gören şirketler üzerinde sektörler bazında bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 6(1), 70-89.
49. World Bank. (2024). Türkiye economic monitor, March 2024: On the right tack. World Bank. http://hdl.handle.net/10986/41641 License: CC BY-NC 3.0 IGO.
50. Yazgan, K. (2025). Finansal performans ölçümü: COPRAS yöntemi kullanılarak BIST enerji sektörü vüzerinde bir uygulama. Mali Çözüm, 35 (191), 1711-1730.
51. Zhao, H., Zhao, H., & Guo, S. (2018). Comprehensive performance evaluation of electricity grid corporations employing a novel MCDM model. Sustainability, 10(7), 2130. https://doi.org/10.3390/su10072130