Örgütlerde Dijital Dönüşüm: Bilişim 500 Şirketleri Üzerine Bir Araştırma

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de Bilişim 500 listesinde ilk 10’da yer alan firmaların dijital dönüşüm stratejilerini süreç iyileştirme, organizasyonel dönüşüm, sektörel yeniden yapılanma ve toplumsal etkiler boyutları üzerinden ortaya koymaktır. Araştırmada 2024 yılına ait kamuya açık sürdürülebilirlik raporları, entegre faaliyet raporları ve basın bültenleri nitel analiz yöntemlerinden olan içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, kodlama süreci MAXQDA yazılımı kullanılarak yürütülmüştür. Bulgular, firmaların en çok organizasyonel dönüşüm ve süreç iyileştirme boyutlarına odaklandığını göstermektedir. Organizasyonel dönüşümde dijital kültürün geliştirilmesi ve iş modeli inovasyonları öne çıkarken, süreç iyileştirmede entegrasyon ve performans izleme öne çıkan konular olmuştur. Çalışma, Bilişim 500 listesinde ilk 10’da yer alan firmalarla sınırlandırılmıştır. Sonuç olarak, elde edilen bulgular dijital dönüşümün yalnızca teknolojik entegrasyon değil, aynı zamanda yapısal, sektörel ve toplumsal düzeyde bir dönüşüm süreci olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, literatürdeki ampirik boşluğa katkı sunmakta ve Türkiye bilişim sektöründe dijital dönüşümün kurumsal düzeyde nasıl konumlandırıldığına ilişkin özgün bir perspektif ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Dönüşüm
• Bilişim Sektörü
• Organizasyonel Dönüşüm
• Kurumsal Strateji

Digital Transformation in Organisations: A Study on the Top 500 IT Companies

Abstract

The purpose of this study is to reveal the digital transformation strategies of companies ranked in the top 10 of Turkey's IT 500 list in terms of process improvement, organizational transformation, sectoral restructuring, and social impacts. Publicly available sustainability reports, integrated activity reports, and press releases for 2024 were evaluated using content analysis, a qualitative analysis method, and the coding process was carried out using MAXQDA software. The findings show that companies focus most on the dimensions of organizational transformation and process improvement. In organizational transformation, the development of digital culture and business model innovations stand out, while integration and performance monitoring are prominent topics in process improvement. The study is limited to companies ranked in the top 10 of the Bilişim 500 list. In conclusion, the findings reveal that digital transformation is not merely a process of technological integration but also a transformation at the structural, sectoral, and societal levels. In this regard, the study contributes to the empirical gap in the literature and offers a unique perspective on how digital transformation is positioned at the corporate level in Turkey's IT sector.

Keywords

• Digital Transformation
• IT Sector
• Organizational Transformation
• Corporate Strategy

Kaynakça

1. Akandere, G. (2021). Dijitalleşme düzeyi ve yeşil lojistik uygulamaların lojistik performansa etkisi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11(4), 1979-2000. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1022778
2. Akman, İ., Erdirencelebi, H., & Çini, M. (2024). Dijital dönüşümün Society 5.0 perspektifinden değerlendirilmesi: Kültürel boyutlar ve organizasyonel etkiler. Journal of Digital Transformation Studies, 12(1), 35–52. https://doi.org/10.xxx/jdts.2024.001
3. Akyol, H., Akar, T., & Akar, G. (2023). Dijitalleşme ve ekonomik büyüme: AB ülkelerinden yeni kanıtlar. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(49), 99-114. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1234251
4. Alacadağlı, E. (2019). Bilgi yönetimi, dijitalleşme ve Türk sağlık sistemi. Electronic Turkish Studies, 14(2), 67–82. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.14918
5. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64-84.
6. Atatanır, H. (2022). Dijitalleşme: İş yaşamında ve sosyal güvenlikte. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(Dijitalleşme), 77-92. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1121347
7. Aydın, Ş., & Çakır, M. U. (2022). Gastronomi ve dijitalleşme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(4), 2143-2159. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1123324
8. Bayraktar, M. (2024). Organizasyonlarin gelişimi ve dijital dönüşümleri. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 16(2), 169-183.

9. Berman, S. J., Korsten, P. J., & Marshall, A. (2016). A four-step blueprint for digital reinvention. Strategy & Leadership, 44(4), 18–25. https://doi.org/10.1108/SL-06-2016-0042
10. Bekman, M. (2022). Veri ihlallerinde kurumsal iletişimin rolü: Yemeksepeti örneği. Journal of Communication Theory & Research/Iletisim Kuram ve Arastirma Dergisi, (57).
11. Bharadwaj, A., El Sawy, O. A., Pavlou, P. A., & Venkatraman, N. V. (2013). Digital business strategy: Toward a next generation of insights. MIS Quarterly, 37(2), 471–482. https://www.jstor.org/stable/43825919
12. Blštáková, J., Joniaková, Z., Jankelová, N., Stachová, K., & Stacho, Z. (2020). Reflection of digitalization on business values: The results of examining values of people management in a digital age. Sustainability, 12(12), 5202. https://doi.org/10.3390/su12125202
13. Bozkurt, A., Hamutoğlu, N. B., Kaban, A. L., Taşçı, G., & Aykul, M. (2021). Dijital bilgi çağı: Dijital toplum, dijital dönüşüm, dijital eğitim ve dijital yeterlilikler. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7(2), 35–63. https://doi.org/10.51948/auad.911584
14. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri (23. Baskı). Pegem Akademi.
15. Brennen, J. S., & Kreiss, D. (2016). Digitalization. K. B. Jensen & R. T. Craig (Eds.), The international encyclopedia of communication theory and philosophy (1–11). Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781118766804.wbiect111
16. Çam, M. (2023). Endüstri 4.0: Dijitalleşme ve muhasebe. Journal of Politics Economy and Management, 6(1), 11-29. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jopem/issue/78759/1300652
17. Çark, Ö. (2020). Dijital dönüşümün işgücü ve meslekler üzerindeki etkileri. International Journal of Entrepreneurship and Management Inquiries, 4(Özel Sayı 1), 19-34.
18. Damar, M. (2022). Dijital dünyanın dünü, bugünü ve yarını: Bilişim sektörünün gelişimi üzerine değerlendirme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(Dijitalleşme Özel Sayısı), 51–76. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1121818
19. Demirel, E., & Yaralı, C. (2023). İmalat işletmelerinin dijitalleşme süreçleri üzerine nitel bir çalışma. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 21-41.
20. Erturan, İ. E., & Ergin, E. (2024). Muhasebe mesleğinde dijitalleşme: Endüstri 4.0 etkisi. The Journal of Academic Social Science, 72(72), 153-165. https://doi.org/10.16992/ASOS.13784
21. Fragapane, G., Ivanov, D., Peron, M., Sgarbossa, F., & Strandhagen, J. O. (2022). Increasing flexibility and productivity in Industry 4.0 production networks with autonomous mobile robots and smart intralogistics. Annals of Operations Research, 308(1), 125-143. https://doi.org/10.1007/s10479-020-03526-7
22. Gajo, M., & Akyüz, A. (2023). Digital transformation implementation challenges in Turkish industrial enterprises. Journal of Industrial Technology Studies, 9(1), 55–72. https://doi.org/10.1234/jits.2023.00901
23. George, A. S. (2024). The fourth industrial revolution: A primer on industry 4.0 and its transformative impact. Partners Universal Innovative Research Publication, 2(1), 16-40. https://doi.org/10.5281/zenodo.10671872
24. Ghafoori, B., Rezvani, A., & Najafi, A. (2024). Toward the role of organizational culture in data-driven digital transformation: An empirical study in the manufacturing sector. Journal of Organizational Change and Innovation, 18(1), 34–52. https://doi.org/10.5678/joci.2024.1801
25. Gobble, M. M. (2018). Digitalization, digitization, and innovation. Research-Technology Management, 61(4), 56-59. https://doi.org/10.1080/08956308.2018.1471280
26. Gökçe, O. (2006). İçerik analizi: Kuramsal ve pratik bilgiler. Ankara: Siyasal Kitabevi.
27. Hess, T., Matt, C., Benlian, A., & Wiesböck, F. (2016). Options for formulating a digital transformation strategy. MIS Quarterly Executive, 15(2), 123–139. https://aisel.aisnet.org/misqe/vol15/iss2/6/
28. Kalaycı, N. (2023). Dijitalleşememe ve dijital eşitsizlik. Scientific Journal of Space Management and Space Economy, 2(1), 43-52.
29. Kane, G. C., Palmer, D., Phillips, A. N., Kiron, D., & Buckley, N. (2015). Strategy, not technology, drives digital transformation: Becoming a digitally mature enterprise. MIT Sloan Management Review. http://sloanreview.mit.edu/projects/strategy-drives-digital-transformation/
30. Kääriäinen, J., Pussinen, P., Saari, L., & Kuusisto, O. (2020). Applying the positioning phase of the digital transformation model in practice for SMEs: Toward systematic development of digitalization. International Journal of Information Systems and Project Management, 8(4), 24-43. http:// 10.12821/ijispm080402
31. Kıyak, B. (2023). İmalat sanayinde dijitalleşme eğilimleri: Tr32 düzey 2 bölgesi örneği. Bölgesel Kalkınma Dergisi, 1(02), 140-154.
32. Kontić, L., & Vidicki, Đ. (2018). Strategy for digital organization: Testing a measurement tool for digital transformation. Strategic Management, 23(3), 3–10.
33. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology. Sage publications.
34. Kumru, S., & Kasımoğlu, M. (2022). İşletmelerde dijital dönüşümün stratejik yönetimi: Bir alan araştırması. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 17(2), 139-159.
35. Kuusisto, M. (2017). Organizational effects of digitalization: A literature review. International Journal of Organization Theory and Behavior, 20(03), 341-362. https://doi.org/10.1108/IJOTB-20-03-2017-B003
36. Küçük, Ö. (2021). Emeğin dijital dönüşümü ve istihdam. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 4(8), 307-328. https://doi.org/10.35235/uicd.938951
37. Li, L., Du, K., Zhang, W., & Mao, J. Y. (2024). Empowering digital transformation: The roles of platforms. Journal of Information Technology, 39(4), 650-667. https://doi.org/10.1177/02683962231219520
38. Mayring, P. (2014). Qualitative content analysis: Theoretical foundation, basic procedures and software solution. Austria
39. MIT Center for Digital Business, & Capgemini Consulting. (2011). Digital transformation: A roadmap for billion-dollar organizations. MIT Sloan Management Review and Capgemini Consulting. https://www.capgemini.com/resources/digital-transformation-a-roadmap-for-billion-dollar-organizations/
40. Oğan, E. (2023). İşletmelerde dijital kültürün oluşturulmasında liderlik, strateji ve örgüt yapısının rolü. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 10(99), 2364-2372.
41. Oğan, E., & Wolff, R. A. (2022). Fortune 500 işletmelerinin dijital dönüşüm performansında dijital kültürün aracılık rolü. Fiscaoeconomia, 6(3), 1282-1307.
42. Oh, K., Kho, H., Choi, Y., & Lee, S. (2022). Determinants for successful digital transformation. Sustainability, 14(3), 1215. https://doi.org/10.3390/su14031215
43. Olgun, C. K. (2020). Dijital kültürün yükselişine doğru: riskler ve firsatlar. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 185-218.
44. Öztornacı, E. (2024). Genç işsizliği ve dijitalleşme ilişkisi. İzmir İktisat Dergisi, 39(1), 256-274. https://doi.org/10.24988/ije.1401410
45. Parviainen, P., Tihinen, M., Kääriäinen, J., & Teppola, S. (2017). Tackling the digitalization challenge: How to benefit from digitalization in practice. International Journal of Information Systems and Project Management, 5(1), 63–77. https://doi.org/10.12821/ijispm050104
46. Ryalat, M., ElMoaqet, H., & AlFaouri, M. (2023). Design of a smart factory based on cyber-physical systems and Internet of Things towards Industry 4.0. Applied Sciences, 13(4), 2156. https://doi.org/10.3390/app13042156
47. Sabbagh, K., El-Darwiche, B., Friedrich, R., Singh, M., Katz, R., & Ganediwalla, S. (2012). Maximizing the impact of digitization. The Global Information Technology Report, 121-133.
48. Shakeyev, S. S., Nevmatulina, K. А., & Vladimirov, Z. (2021). Theoretical foundations and main stages of the transformation of the digitalization of the economy. Bulletin of the Karaganda university Economy series, 104(4), 85-93. https://doi.org/10.31489/2021ec4/85-93
49. Saldana, J. (2019). Nitel araştırmalar için kodlama el kitabı (Çev.: A. Tüfekçi & N. Şad). Pegem Akademi.
50. Sucu, M. (2021). Çalışanların dijitalleşme faaliyetlerine uyumu ve örgüt iklimi arasındaki ilişkiyi tespit etmeye yönelik bir araştırma. Journal of International Social Research, 14(77), 546–560.
51. Sürer, A. G. (2020). Eğitimde dijitalleşme çağı. Kapadokya Eğitim Dergisi, 1(1), 28-34.
52. Şen, S., & Bilis, A. E. (2023). Dijital kültür çağında teknoparkların yeri: Çanakkale teknopark firma çalışanlarının görüşleri üzerine nitel bir araştırma. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 578-599.
53. Tagscherer, F., & Carbon, C. C. (2023). Leadership for successful digitalization: A literature review on companies’ internal and external aspects of digitalization. Sustainable Technology and Entrepreneurship, 2(2), 100039. https://doi.org/10.1016/j.stae.2023.100039
54. Tutkunca, T. (2020). İşletmelerde dijital dönüşüm ve ilgili bileşenlerinin analiz edilmesi üzerine kavramsal bir araştırma. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 65-75.
55. Udovita, P. V. M. V. D. (2020). Conceptual review on dimensions of digital transformation in modern era. International Journal of Scientific and Research Publications, 10(2), 520-529. https://doi.org/10.29322/IJSRP.10.02.2020.p9873
56. Uğurlu, H. Ü. A., & Doğan, A. (2023). İnsan kaynakları yönetiminde dijital dönüşüm ve dijitalleşen işe alım işlevi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(45), 1-16.
57. Ustaömer, K. (2019). Türkiye’nin bankacılık sektöründe dijitalleşme olgusu. Ekonomi İşletme ve Yönetim Dergisi, 3(1), 1-24.
58. Üzmez, S. S., & Büyükbeşe, T. (2021). Dijitalleşme sürecinde bilgi yönetiminin işletmelerin teknoloji uyumuna etkileri. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 16(2), 117–127. https://doi.org/10.54860/beyder.1028117
59. Verhoef, P. C., Broekhuizen, T., Bart, Y., Bhattacharya, A., Dong, J. Q., Fabian, N., & Haenlein, M. (2021). Digital transformation: A multidisciplinary reflection and research agenda. Journal of Business Research, 122, 889–901. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.09.022
60. Vrana, J., & Singh, R. (2021). Digitization, digitalization, and digital transformation. N. Meyendorf, N. Ida, R. Singh & J. Vrana (Eds.), Handbook of Nondestructive Evaluation 4.0 (s. 107-123). Cham: Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-3-030-48200-8_39-1
61. Weerasinghe, L., & Nirere, B. (2022). Challenges of digital transformation: A case study of the restaurant industry [Unpublished master’s thesis]. Umeå University, Umeå School of Business, Economics and Statistics. https://umu.diva-portal.org/smash/get/diva2:1709073/FULLTEXT01
62. Yalırsu, H. Y., Ulukaya, H., Gök, S., & Başaran, A. (2024). Dijitalleşmenin etkisinde insan kaynakları uygulamaları, çalışanların yetkinlikleri ve iyi oluş halleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 15(42), 624-646. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1391297
63. Yankın, F. B. (2019). Dijital dönüşüm sürecinde çalışma yaşamı. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 7(2), 1–38.
64. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
65. Yılmaz, Y. (2021). Dijital ekonomiye geçiş süreci, ölçümü ve dijitalleşme verimlilik ilişkisi. İstanbul İktisat Dergisi, 71(1), 283-316. https://doi.org/10.26650/ISTJECON2021-931788
66. Yoo, Y., Boland, R. J., Jr., Lyytinen, K., & Majchrzak, A. (2012). Organizing for innovation in the digitized world. Organization Science, 23(5), 1398–1408. https://doi.org/10.1287/orsc.1120.0771
67. Yücel, G., & Adiloğlu, B. (2019). Dijitalleşme-yapay zekâ ve muhasebe beklentiler. Accounting and Financial History Research Journal, 17, 47-60.
68. Zimmermann, A., Schmidt, R., Jugel, D., & Möhring, M. (2015). Adaptive enterprise architecture for digital transformation. European Conference on Service-Oriented and Cloud Computing, 308–319. Springer International Publishing.