Research Article

Kamusal Alan Tahayyülü ve İmar Mevzuatı Bağlamında Türkiye’de Otopark Sorununun Sosyo-Hukuki Analizi

Volume: 10 Number: 3 November 8, 2026
EN TR

Kamusal Alan Tahayyülü ve İmar Mevzuatı Bağlamında Türkiye’de Otopark Sorununun Sosyo-Hukuki Analizi

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’deki şehirlerin gün geçtikçe derinleşen otopark sorununu teknik bir altyapı eksikliği olarak değerlendirmek yerine; kamusal alan tahayyülü, imar mevzuatı ve idari pratiklerin kesişiminde şekillenen sosyo-hukuki bir mesele olarak yorumlamaktadır. Türkiye’deki bireysel araç sahipliği, ABD ve Avrupa ortalamasının altında olmasına rağmen, kentsel dolaşım sisteminde meydana gelen tıkanıklıklar ve kaldırımların otomobiller tarafından işgal edilmesi; sorunun kaynağında kentsel mekânın kullanımına ve sahiplenilmesine dair tarihsel ve zihinsel unsurların bulunduğuna işaret etmektedir. Osmanlı’dan devralınan devlet merkezli mekân üretimi geleneği ve 1950 sonrası imar aflarıyla pekişen kuralsızlık, sokak ve caddelerin sahipsiz birer boşluk olarak algılanmasına neden olmaktadır. Hukuki düzlemde ise 3194 sayılı İmar Kanunu ve Otopark Yönetmeliği, otopark ihtiyacının parsel içinde karşılanmasını esas alıp ‘otopark bedelini’ istisnai bir enstrüman olarak kurgulamıştır. Bununla beraber, Sayıştay denetimleri ve Danıştay kararlarının da gösterdiği üzere, toplanan fonların genel bütçelere aktarılması ve denetim yetersizlikleri, otoparksız yapılaşmaya göz yuman zımni bir uzlaşı üretmektedir. Çalışma; kısa vadede müteahhit, yerel yönetim organı ve mukimlerden oluşan aktörlerin hepsinin kazançlı göründüğü bu yapının, uzun vadede kamusal alanın istilasıyla neticelenen bir ‘kazan-kazan-kaybet’ denklemine dönüştüğünü ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Bozdoğan, S. (2020). Modernizm ve ulusun inşası ‘Erken Cumhuriyet Türkiye’sinde mimari kültür. Metis Yayınları, İstanbul.
  2. Bureau of Transportation Statistics. (2026). National Transportation Statistics: Number of U.S. Aircraft, Vehicles, Vessels, and Other Conveyances (Table 1-11). U.S. Department of Transportation. bts.gov (Erişim Tarihi: 23 Haziran 2026).
  3. Çakır, S. (2011). Türkiye’de göç, kentleşme/gecekondu sorunu ve üretilen politikalar. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2011(23), 209-222.
  4. Christensen, L. B., Johnson, R. B., & Turner, L. A. (2015). Araştırma yöntemleri desen ve analiz. (Ed. A. Aypay). Anı Yayıncılık, Ankara.
  5. Dacheux, E. (2012). Kamusal alan: Demokrasinin anahtar bir kavramı. E. Dacheux (Ed.), Kamusal alan (Çev: H. Köse). Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 13-28.
  6. Erdönmez, E., & Çelik, F. (2016). Kentsel mekânda kamusal alan ilişkileri. TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, (14), 145-163.
  7. EUROSTAT. (2026). Passenger Cars-Per Thousand Inhabitants (Signifier: road_eqs_carhab). European Commission. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/road_eqs_carhab/default/table (Erişim Tarihi: 23 Haziran 2026).
  8. Giritlioğlu, P. P., & Özden, K. (2020). Kentsel adalet ekseninde imar afları: "İmar barışı" üzerine bir değerlendirme. Prof. Dr. Melih Ersoy'a armağan ss. 191–218). On İki Levha Yayıncılık, İstanbul,

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Urbanization Policies, Urban Policy, Urban Sociology and Community Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 8, 2026

Submission Date

July 24, 2026

Acceptance Date

October 12, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 3

APA
Eşmeler, A. Ş., & Şahin, O. M. (2026). Kamusal Alan Tahayyülü ve İmar Mevzuatı Bağlamında Türkiye’de Otopark Sorununun Sosyo-Hukuki Analizi. Fiscaoeconomia, 10(3), 1-28. https://doi.org/10.25295/fsecon.2002868
AMA
1.Eşmeler AŞ, Şahin OM. Kamusal Alan Tahayyülü ve İmar Mevzuatı Bağlamında Türkiye’de Otopark Sorununun Sosyo-Hukuki Analizi. FSECON. 2026;10(3):1-28. doi:10.25295/fsecon.2002868
Chicago
Eşmeler, Ahmet Şafak, and Oğuzhan Mehmet Şahin. 2026. “Kamusal Alan Tahayyülü Ve İmar Mevzuatı Bağlamında Türkiye’de Otopark Sorununun Sosyo-Hukuki Analizi”. Fiscaoeconomia 10 (3): 1-28. https://doi.org/10.25295/fsecon.2002868.
EndNote
Eşmeler AŞ, Şahin OM (November 8, 2026) Kamusal Alan Tahayyülü ve İmar Mevzuatı Bağlamında Türkiye’de Otopark Sorununun Sosyo-Hukuki Analizi. Fiscaoeconomia 10 3 1–28.
IEEE
[1]A. Ş. Eşmeler and O. M. Şahin, “Kamusal Alan Tahayyülü ve İmar Mevzuatı Bağlamında Türkiye’de Otopark Sorununun Sosyo-Hukuki Analizi”, FSECON, vol. 10, no. 3, pp. 1–28, Nov. 2026, doi: 10.25295/fsecon.2002868.
ISNAD
Eşmeler, Ahmet Şafak - Şahin, Oğuzhan Mehmet. “Kamusal Alan Tahayyülü Ve İmar Mevzuatı Bağlamında Türkiye’de Otopark Sorununun Sosyo-Hukuki Analizi”. Fiscaoeconomia 10/3 (November 8, 2026): 1-28. https://doi.org/10.25295/fsecon.2002868.
JAMA
1.Eşmeler AŞ, Şahin OM. Kamusal Alan Tahayyülü ve İmar Mevzuatı Bağlamında Türkiye’de Otopark Sorununun Sosyo-Hukuki Analizi. FSECON. 2026;10:1–28.
MLA
Eşmeler, Ahmet Şafak, and Oğuzhan Mehmet Şahin. “Kamusal Alan Tahayyülü Ve İmar Mevzuatı Bağlamında Türkiye’de Otopark Sorununun Sosyo-Hukuki Analizi”. Fiscaoeconomia, vol. 10, no. 3, Nov. 2026, pp. 1-28, doi:10.25295/fsecon.2002868.
Vancouver
1.Ahmet Şafak Eşmeler, Oğuzhan Mehmet Şahin. Kamusal Alan Tahayyülü ve İmar Mevzuatı Bağlamında Türkiye’de Otopark Sorununun Sosyo-Hukuki Analizi. FSECON. 2026 Nov. 8;10(3):1-28. doi:10.25295/fsecon.2002868
download?token=eyJ1aWQiOjEwMTE3NywiYXV0aF9yb2xlcyI6WyJST0xFX1VTRVIiXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiMjAyNi0wMy0xNF8wMC0xOC01OC5wbmciLCJwYXRoIjoiNTVjMC82NjE0LzA5NGEvNjliNDdmNjNjMjdiMDUuMDA4NTE4OTUucG5nIiwiZXhwIjoxNzczNDQwMzcxLCJub25jZSI6IjMzYzNhMDczOTJhZDBiOWUxMjA4MTJlMzAwOTdlMDhjIn0.uxgvoBOu5rdPPckMLotZ4eBnzOQVB_StL3DcxMXqMSU


Fiscaoeconomia is licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY).