Araştırma Makalesi

Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile İlişkili Kişilik Eğilimlerinin İncelenmesi

Sayı: 25 18 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile İlişkili Kişilik Eğilimlerinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın temel amacı Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ile ilişkili olan kişilik özelliklerinin araştırıldığı çalışmalar hakkında bir kapsam derlemesi yapmaktır. Bunun için 2016-2024 yılları arasında yayınlanmış çalışmalar, “(TSSB) AND (kişilik)” ve “(PTSD) AND (personality)” anahtar kelimeleri ile “Science Direct”, “Medline”, “Scopus”, “Web of Science” ve “Pubmed” veri tabanlarında taranmıştır. Tarama sonucunda derlemeye toplam 57 çalışma dâhil edilmiştir. Söz konusu araştırmalardan, patolojik kişilik özellikleri ile ilişkilendirilen nevrotiklik ile TSSB ilişkisini araştıranların, tutarlı bir şekilde TSSB’nin nevrotiklik ile pozitif ilişki gösterdiği sonucuna ulaştığı görülmüştür. İncelenen araştırma sonuçları, belirli bir kişilik bozukluğu tanısını işaret etmekten çok, pek çok farklı kişilik bozukluğu ile ilişkili olabilecek tanı ötesi patolojik kişilik özelliklerinin TSSB ile ilişkili olduğunu tutarlı bir biçimde ortaya koymaktadır. Bu bağlamda patolojik kişilik özelliklerinin hepsinin TSSB gelişimi için risk faktörü oluşturduğu söylenebilir. Söz konusu tanı ötesi patolojik kişilik özelliklerinin büyük çoğunluğu psikodinamik perspektiften sınır durum (borderline) ve psikotik kişilik gelişim seviyeleri tarafından da kapsanmaktadır. Bu kapsamda, gelecekteki araştırmaların sınır durum ve psikotik gelişim seviyeleri- TSSB ilişkisini araştırmasının faydalı olacağı düşünülmüştür. Mizaç özellikleri, duygusal zekâ vb. kişilik özellikleri ile ilgili yapılan araştırma sayısı çok kısıtlıdır ve gelecekte farklı kişilik özellikleriyle TSSB ilişkisini araştıran çalışma sayısının artırılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aktay, Zeliha Melisa - Karaaziz, Meryem, “Kabul ve Kararlılık Terapisi Perspektifinden Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirtileri Üzerine Bir Derleme”, Ulusal ve Uluslararası Sosyoloji ve Ekonomi Dergisi, 5(6), Eylül 2024; https://doi.org/10.5281/zenodo.13954339.
  2. Al-Turkait, Fawziyah A. – Ohaeri, Jude U., “Symptomatology and Academic Performance Experience with An Arab College Student Sample”, Lebanese Medical Journal, 103(3431), 2016; http://www.lebanesemedicaljournal.org/articles/64-2/original7.pdf.
  3. Amerikan Psikiyatri Birliği, “Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders”, 5. bs., Washington, American Psychiatric Association, 2013.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uygulamalı ve Gelişimsel Psikoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

18 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

31 Aralık 2024

Kabul Tarihi

3 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 25

Kaynak Göster

APA
Bayhantopçu, B., & Kumova, F. (2025). Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile İlişkili Kişilik Eğilimlerinin İncelenmesi. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 25, 323-364. https://doi.org/10.16947/fsmia.1722309
AMA
1.Bayhantopçu B, Kumova F. Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile İlişkili Kişilik Eğilimlerinin İncelenmesi. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2025;(25):323-364. doi:10.16947/fsmia.1722309
Chicago
Bayhantopçu, Berra, ve Filiz Kumova. 2025. “Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile İlişkili Kişilik Eğilimlerinin İncelenmesi”. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, sy 25: 323-64. https://doi.org/10.16947/fsmia.1722309.
EndNote
Bayhantopçu B, Kumova F (01 Haziran 2025) Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile İlişkili Kişilik Eğilimlerinin İncelenmesi. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 25 323–364.
IEEE
[1]B. Bayhantopçu ve F. Kumova, “Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile İlişkili Kişilik Eğilimlerinin İncelenmesi”, FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, sy 25, ss. 323–364, Haz. 2025, doi: 10.16947/fsmia.1722309.
ISNAD
Bayhantopçu, Berra - Kumova, Filiz. “Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile İlişkili Kişilik Eğilimlerinin İncelenmesi”. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 25 (01 Haziran 2025): 323-364. https://doi.org/10.16947/fsmia.1722309.
JAMA
1.Bayhantopçu B, Kumova F. Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile İlişkili Kişilik Eğilimlerinin İncelenmesi. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2025;:323–364.
MLA
Bayhantopçu, Berra, ve Filiz Kumova. “Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile İlişkili Kişilik Eğilimlerinin İncelenmesi”. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, sy 25, Haziran 2025, ss. 323-64, doi:10.16947/fsmia.1722309.
Vancouver
1.Berra Bayhantopçu, Filiz Kumova. Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile İlişkili Kişilik Eğilimlerinin İncelenmesi. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 01 Haziran 2025;(25):323-64. doi:10.16947/fsmia.1722309

Cited By