Ethnomethodological Analysis of Change in Needlework

Yıl 2025, Sayı: 25, 365 - 381, 18.06.2025

Mahmut Delen

https://doi.org/10.16947/fsmia.1722311

https://izlik.org/JA78NZ55RT

Öz

It can be said that Turkish handicrafts occupy a special place in the world. The reason
is that the Turks discovered the consciousness of being a nation at a very early stage
and put forward the concept of civilization in accordance with their own spiritual world.
The Turks, who have made significant contributions to the accumulation of humanity
with their rich diversity of cultural productivity, have succeeded in creating a unique
identity with their production of intangible cultural heritage as well as tangible cultural
elements. No matter if product is considered as cultural heritage or not, the aesthetic
contribution of the product is as important as its functionality. The people’s aesthetic
understanding is clearly evident in the art of ornamentation. Needle lace, a deep-rooted
Turkish handicraft that still exists today, has been the interpreter of many emotions of
Turkish women. Needle lace, which originates in ancient times, also continued to its
development of the art in modern times. In order to understand the cultural projections of
these transformations, semi-structured interviews were conducted with master lace makers
at the Tokat Maturation Institute. As a result of the interviews, the past and present of the
art were compared using the ethnomethodological approach. The findings is believed to
shed a light on the cultural change has created great differences in both the handling and
performance of handicrafts. It is hypothesized that these differences are either based on
the direction of popular practices and sometimes based on the development and change
of technique. As a result, the study reveals that cultural products are also transformed by
various factors.

Anahtar Kelimeler

Turkish handicrafts , folklore , knitting , needlecraft , cultural transformation

İğne Oyacılığındaki Değişimin Etnometodolojik Analizi

https://izlik.org/JA78NZ55RT

Öz

Türk el sanatlarının dünyada müstesna bir yere sahip olduğu söylenebilir. Buna vesile
olan ise Türklerin millet olma şuurunu çok erken dönemlerde keşfederek medeniyet
tasavvurunu kendi ruh dünyalarına uygun biçimde ortaya koymuş olmalarıdır. Zengin
kültürel verim çeşitliliği ile insanlık birikimine önemli katkılarda bulunan Türkler,
somut kültürel ögeler ile olduğu kadar somut olmayan kültürel mirasa dair üretimleri
ile de özgün bir kimlik oluşturmayı başarmışlardır. Kültürel miraslar içinde hangi ürüne
bakılırsa o verimin işlevselliğinin yanı sıra estetik katkılarının önemsendiği de görülür.
Halkın estetik anlayışı, süsleme sanatında da kendisini açık biçimde göstermektedir.
Günümüzde halen varlığını sürdüren köklü bir Türk el sanatı ürünü olan iğne oyaları
da Türk kadınının pek çok duygusuna tercüman olmuştur. Kökeni çok eski zamanlara
dayanan iğne oyacılığı da modern zamanlarda oluşan birtakım dönüşümlerden payına
düşeni almıştır. Araştırmada bu dönüşümlerin kültürel izdüşümlerini anlamlandırmak
adına Tokat Olgunlaşma Enstitüsünde iğne oyası usta öğreticileri ile yarı yapılandırılmış
form vasıtası ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler neticesinde sanatın dünü ile bugünü
etnometodoloji yaklaşımı kullanılarak mukayese edilmiştir. Bulgular ışığında yapılan
değerlendirmelerde kültürel değişimin el sanatlarının hem ele alınmasında hem de icrasında büyük farklılıklar oluşturduğu öne sürülmüştür. Bu farklılıkların zaman zaman
popüler uygulamalar yönünde olduğu, zaman zaman ise tekniğin gelişim ve değişimine
dayandığı varsayımında bulunulmuştur. Sonuç olarak kültürel ürünlerin de çeşitli
etmenler vasıtası ile dönüştüğü ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Türk el sanatları , halkbilimi , örücülük , iğne oyacılığı , kültürel dönüşüm

Kaynakça

• Atkinson, Paul, “Ethnomethodology: A Critical Review”, Annual Review Of Sociology, 14.1, 1988.
• Aydın, Elmas, “Hatay İli Samandağ İlçesi İğne Oyalarının İncelenmesi”, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü El Sanatları Eğitimi Anabilim Dalı Nakış Eğitimi Bilim Dalı, Ankara, 2015.
• Heritage, John, “Ethnomethodology”, Social Theory Today (içinde), 1987.