The Gürbüz Türk Çocuğu Magazine as an Ideological Apparatus in the Early Republican Period and the Representation of Children in its Stories

Öz

This study examines 37 short stories from the Gürbüz Türk Çocuğu magazine,
published in the Ottoman script between 1926 and 1928, within the context of the nationbuilding
process and “citizen engineering” of the Early Republic period. Beyond being a
publication of the Society for the Protection of Children, the magazine functioned as one
of the “Ideological Apparatuses of the State” as conceptualized by Louis Althusser. The
stories examined are classified according to three basic typologies: the idealized healthy
child, the child rescued by the state’s compassion, and the suffering child who mobilizes
social sensitivity. The study analyzes how literary texts are instrumentalized as “softened
propaganda” tools for biopolitical goals and their role in constructing the ideal citizen of
the modern nation-state.

Anahtar Kelimeler

• Gürbüz Türk Çocuğu
• Society for the Protection of Children
• biopolitics
• ıdeological apparatuses of the state
• short story

Erken Cumhuriyet Döneminde Bir İdeolojik Aygıt Olarak Gürbüz Türk Çocuğu Dergisi ve Öykülerdeki Çocuk Temsilleri

Öz

Bu çalışma, 1926-1928 yılları arasında eski harflerle yayımlanan Gürbüz Türk
Çocuğu dergisindeki öyküleri (37 adet), Erken Cumhuriyet döneminin ulus inşa süreci ve
“vatandaş mühendisliği” bağlamında incelemektedir. Dergi, Himaye-i Etfal Cemiyeti’nin
bir yayın organı olmanın ötesinde, Louis Althusser’in kavramsallaştırdığı “devletin
ideolojik aygıtları”ndan biri olarak işlev görmüştür. İncelenen öyküler; idealize edilen
gürbüz çocuk, devletin şefkatiyle kurtarılan çocuk ve toplumsal duyarlılığı harekete
geçiren acı çeken çocuk olmak üzere üç temel tipoloji üzerinden tasnif edilmiştir.
Çalışmada, edebî metinlerin birer “yumuşatılmış propaganda” aracı olarak biyopolitik
hedefler doğrultusunda nasıl araçsallaştırıldığı ve modern ulus-devletin makbul
vatandaşını inşa etmedeki rolü çözümlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Gürbüz Türk Çocuğu
• Himaye-i Etfal Cemiyeti
• biyopolitika
• devletin ideolojik aygıtları
• öykü

Kaynakça

1. Alabaş, Ramazan, “Cumhuriyet Dönemi Çocuk Dergilerinin Eğitim ve Tarih Anlayışı Açısından İncelenmesi (1928-1950)”, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2014.
2. Althusser, Louis, İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları, çev. Alp Tümertekin, İstanbul, İthaki Yayınları, 2002.
3. Anderson, Benedict, Hayali Cemaatler, çev. İskender Uzunoğlu, İstanbul, Metis Yayınları, 1993.