Kültürel Miras ve Hafıza Mekânları Bağlamında Tarihî Mezarlıklar ve Koruma Sorunları: Maçka Şeyh Mezarlığı Üzerine Bir İnceleme
Öz
Bu makale, tarihi mezarlıkların yalnızca defin alanları değil, aynı zamanda toplumsal
hafızanın mekânsal olarak üretildiği ve kültürel mirasın somut-soyut bileşenlerini
barındıran önemli alanlar olduğunu tartışır. Hafıza mekânı ve anıt kavramları üzerinden
geliştirilen kuramsal çerçeve ile mezarlık alanlarının kültürel değeri irdelenmiş, yurt dışı
örneklerle desteklenerek Osmanlı’dan günümüze koruma yaklaşımları değerlendirilmiştir.
Bu bağlamda İstanbul’da yer alan Maçka Şeyh Mezarlığı örneklem olarak ele alınmış; alanda gerçekleştirilen belgeleme, tipoloji, hasar analizi ve arşiv araştırmaları ışığında
bu mezarlığın bünyesindeki önemli kişiler, hafızadaki yeri ve korunma ihtiyacı ortaya
konmuştur. Çalışma, mezarlıkların sadece fiziksel unsurlarıyla değil, taşıdıkları tarihsel
ve kültürel katmanlarla birlikte ele alınması gerektiğini vurgulamakta; bu alanlara yönelik
sistematik koruma yaklaşımlarının geliştirilmesi ve uygulamaya dönük rehberlerin
oluşturulmasının önemine dikkat çekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alkan, Saygın, “Geç 19. Yüzyıl ve Erken 20. Yüzyıl İstanbul’unda Tarihi Mezarlık Alanlarının Mekânsal Dönüşümü”, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), T.C. Trakya Üniversitesi FBE Mimarlık Ana Bilim Dalı, Edirne, 2022.
- Bacqué-Grammont, Jean-Louis - Flemming, Barbara, Stelae Turcicae II: Cimetières de la mosquée de Sokollu Mehmed Pacha à Kadırga et à Azapkapi, Istanbuler Mitteilungen, Beiheft 31, Stuttgart, Franz Steiner Verlag, 1987.
- Bassano, Luigi, Kanunî Dönemi Osmanlı İmparatorluğu’nda Gündelik Hayat, çev. Selma Cangi, İstanbul, Yeditepe Yayınevi, 2015.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mimarlık (Diğer), Tarihsel Çalışmalar (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
24 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
19 Ağustos 2025
Kabul Tarihi
6 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 27