Savaşın Yükü: Osmanlı Ordusunun 1663 Uyvar Seferi’nde Kullandığı Mühimmat ve Cephane (MAD 15877 Künyeli Cebehâne Defteri’ne Göre)

Öz

Osmanlı Devleti’ni XVII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren meşgul eden bir dizi
problemin ve bu problemleri çözmeye yönelik diplomatik ve nihayet askerî manevraların
içerisinde önemli bir yer tutan Uyvar Seferi hem Osmanlı askerî tarihi hem de dünya
harp tarihine birçok açıdan katkılar yapabilecek bir mahiyettedir. Uyvar Seferi’nin organizasyon,
lojistik hazırlıklar ve kuşatma sürecine dair genel çerçeve literatürde ayrıntılı
biçimde ele alınmış olmakla birlikte, bu çalışmanın odağını özellikle seferde kullanılan
mühimmat ve cephane oluşturmaktadır. Bu çalışma, 1663 Uyvar Seferi’nde Osmanlı ordusunun
kullandığı mühimmat ve cephanenin çeşitliliğini, dağıtımını, bu mühimmat ve
cephanenin teknoloji tarihindeki yerini ve yapılan dağıtıma göre ordunun yapısal özelliklerini
incelemektedir. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivleri’nde bulunan Maliyeden
Müdevver (MAD) defterlerden 15877 numaralı Cebehâne Defteri, Uyvar Kuşatması’na
giden Osmanlı ordusunun teslim aldığı mühimmat ve cephane ile bu mühimmat ve cephanenin kuşatma sırasında hangi birliklere ne miktarda dağıtıldığını ihtiva ettiğinden
makalenin temelini oluşturacak ve bu Cebehâne Defteri’nden derlenen veriler etraflıca
değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Uyvar Seferi
• mühimmat ve cephane
• Cebehâne Defteri
• maliyeden müdevver
• askerî teknoloji

The Burden of War: The Use of Munitions and Ammunition in the Uyvar Campaign (1663) (According to the Cebehâne Register No. 15877)

Öz

The Uyvar Campaign holds a significant place within the political and military
challenges that confronted the Ottoman State in the second half of the 17th century.
Beyond its organizational, political, diplomatic, and siege-related dimensions, the
ammunition and weaponry employed during the campaign offer valuable insights that
can both resolve existing questions in military history and generate new ones. This study
investigates the variety, distribution, historical significance, and structural implications
of the arms and munitions used by the Ottoman army in the 1663 Uyvar Campaign. Its
principal source is the 15877 Cebehâne Register from the Maliyeden Müdevver, which
provides a detailed account of the ammunition and weaponry supplied to the army and
their distribution among units during the siege. The data contained in this register were
analyzed in depth to shed light on the campaign’s military logistics and broader historical
context.

Anahtar Kelimeler

• Uyvar Campaign
• ammunition and weaponry
• Cebehâne Register
• maliyeden müdevver
• military technology

Kaynakça

1. Agoston, Gabor, “Avrupa’da Osmanlı Savaşları, 1453-1826”, Osmanlı’da Savaş ve Serhad, çev. Kahraman Şakul, İstanbul, Timaş Yayınları, 2013.
2. ______, Osmanlı’da Ateşli Silahlar ve Askerî Devrim Tartışmaları, çev. Kahraman Şakul, İstanbul, Türkiye İş Bankası Yayınları, 2017.
3. ______, Osmanlı’da Savaş ve Serhad, çev. Kahraman Şakul, İstanbul, Timaş Yayınları, 2013.