İran’da Osmanlı Kaza İdaresinin Kurulması ve Kadı Tevcîhatı (1723-1735)

Öz

18. yüzyılın başından itibaren Safevi hanedanından memnun olmayan grupların başlattıkları isyanlar İran coğrafyasını istikrarsızlığa sürükledi. Bu durumdan yararlanan Osmanlı Hükümeti Haziran 1723’te İran seferini başlatarak üç koldan Safevi topraklarına girdi. Yapılan fetihlerle birlikte Haziran 1735’e kadar İran sahasında kaldılar. Osmanlı yönetimi İran’da fethettiği yerleri zaman kaybetmeden kendi idari sistemine dâhil etmek için çalışmalar yapmıştır. Bu makalede; XVIII. yüzyılın ilk yarısında İran’da Osmanlı kaza idaresinin kurulma çalışmaları, kazaların statüleri, sistem tesis edilirken ortaya çıkan aksaklıklar, bunlara karşı alınan tedbirler ve kurulan kazalara yapılan tevcih işlemleri ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı
• Safevi
• İran
• Kaza
• Anadolu Kazaskerliği

Establishment of District Ottoman Administration in Iran and Kadi Assignments (1723-1735)

Öz

From the beginning of the 18th century, riots initiated by groups that were dissatisfied with the Safavid dynasty caused the Iran’s geography to become unstable. The Ottoman Government, who benefited from this situation, started the Iran expedition in June 1723 and entered Safavid territory from three sides. With the conquests, the Ottomans remained in the Iranian area until June 1735. The Ottoman administration made an endeavour to incorporate the places conquered in Iran into its administrative system without delay. In this article, the establishment of the Ottoman district administration in Iran in the first half of the XVIII. century, the status of districts, problems that occurred during the establishment of the system as well as the measures taken in this regard and the procedures for assignments to the districts established in Iran will be discussed.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman
• Safavid
• Iran
• District
• Anatolian kadi’asker

Kaynakça

1. Alan, Ercan, “Kadıasker Ruznamçelerine Göre XVII. Yüzyılda Rumeli’de Kadılık Müessesesi”, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul, 2015.
2. Başar, Fahamettin, Osmanlı Eyâlet Tevcihâtı (1717-1730), Ankara, 1997.
3. Beyazıt, Yasemin, Osmanlı İlmiye Mesleğinde İstihdam (XVI. Yüzyıl), Ankara, 2014.