TR
EN
Sıkıştırılabilir Algılama ile Verimli Dalga Taşması Ölçümleri için Hesaplamalı İstatiksel Analizler
Öz
Dalga taşması (wave overtopping) ve yıkamasının (overwash) analizi, kıyı yapıları ve bölgelerine gelebilecek zararı önlemek için esastır. Bu konu hakkında literatürde günümüz araştırmalarına ışık tutan birçok çalışma bulunmaktadır. Dalga taşması ve yıkaması modelleme yöntemleri, esas olarak taşma parametrelerinin temel girdiler olarak tahmin edilmesine ve üretilmesine dayanmaktadır. Kullanılan mevcut yöntemler büyük alan verilerinin değerlendirilmesi için yetersiz ve verimsizdir. Bu verilerin etkili algılama teknikleriyle kaydedilmesi ve analiz edilmesi, kıyı afetlerinin felaket sonuçlarının gözlenmesi, değerlendirilmesi ve önlenmesi için esas teşkil etmektedir. Bu amaçla, yeni algoritmalar geliştirilmeli, uygulanmalı ve test edilmelidir. Sıkıştırılabilir algılama (SA) (Compressive sensing (CS)) tekniği, kesin bir geri çatma gerçekleştirirken çok daha az ölçüm kullandığından klasik algılama yaklaşımlarından çok daha verimlidir. Bu makalede, kıyı alanları için dalga tırmanması (wave runup), taşması ve yıkamasının tahmini ve analizi için SA’nın olası kullanımı araştırılmıştır. Hesaplamalı ve kuramsal tekniklerle oluşturulan dalga taşması ve yıkaması zaman serisi veri kümelerini kullanarak, SA’nın kıyı alanlarında dalga taşması ve yıkamasının ölçülmesi, tahmini ve analizi için güçlü bir araç olarak kullanılabileceği ve kıyı yapılarının sağlığının izlenmesinde kritik bir araç olabileceği gösterilmiştir. Sonuçlarımız tartışılmış ve bunların önemi ile olası kullanım alanları hakkında yorumlar yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Goda Y. Random Seas and Design of Maritime Structures. World Scientific Publishing Company, 2010.
- Kobayashi N, Tega Y, Hancock MW. Wave reflection and overwash of dunes. J Waterw Port Coastal Ocean Eng, 1996; 122(3); 150-153.
- van der Meer JW. Wave run-up and wave overtopping at dikes. Wave forces on inclined and vertical structures, ASCE 1995.
- Tuan TQ, Verhagen HJ, Visser P, Stive MJ. Wave overwash at low-crested beach barriers. Coastal Eng J, 2006; 48(4): 371-393.
- Oliveira JNC, Oliveira FS, Neves MG, Clavero M, Trigo-Teixeira AA. Modeling wave overtopping on a seawall with XBeach, IH2VOF, and mase formulas. Water 2020; 12(9): 2526.
- Geeraerts J, Troch P, De Rouck J, Verhaeghe H, Bouma JJ. Wave overtopping at coastal structures: prediction tools and related hazard analysis. J Cleaner Prod. 2007; 15(16): 1514-1521.
- Matias A, Ferreira Ó, Vila-Concejo A, Morris B, Dias JA. Short-term morphodynamics of non-storm overwash. Mar Geol 2010; 274(1-4): 69-84.
- Donnelly C, Kraus N, Larson M. State of knowledge on measurement and modeling of coastal overwash. J Coastal Res 2006; 22(4): 965-991.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Makine Öğrenme (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2025
Gönderilme Tarihi
6 Nisan 2025
Kabul Tarihi
17 Eylül 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 37 Sayı: 2
APA
Alan, A. R., & Bayındır, C. (2025). Sıkıştırılabilir Algılama ile Verimli Dalga Taşması Ölçümleri için Hesaplamalı İstatiksel Analizler. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 37(2), 79-85. https://izlik.org/JA98WT48GC
AMA
1.Alan AR, Bayındır C. Sıkıştırılabilir Algılama ile Verimli Dalga Taşması Ölçümleri için Hesaplamalı İstatiksel Analizler. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;37(2):79-85. https://izlik.org/JA98WT48GC
Chicago
Alan, Ali Rıza, ve Cihan Bayındır. 2025. “Sıkıştırılabilir Algılama ile Verimli Dalga Taşması Ölçümleri için Hesaplamalı İstatiksel Analizler”. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 37 (2): 79-85. https://izlik.org/JA98WT48GC.
EndNote
Alan AR, Bayındır C (01 Eylül 2025) Sıkıştırılabilir Algılama ile Verimli Dalga Taşması Ölçümleri için Hesaplamalı İstatiksel Analizler. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 37 2 79–85.
IEEE
[1]A. R. Alan ve C. Bayındır, “Sıkıştırılabilir Algılama ile Verimli Dalga Taşması Ölçümleri için Hesaplamalı İstatiksel Analizler”, Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 37, sy 2, ss. 79–85, Eyl. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98WT48GC
ISNAD
Alan, Ali Rıza - Bayındır, Cihan. “Sıkıştırılabilir Algılama ile Verimli Dalga Taşması Ölçümleri için Hesaplamalı İstatiksel Analizler”. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 37/2 (01 Eylül 2025): 79-85. https://izlik.org/JA98WT48GC.
JAMA
1.Alan AR, Bayındır C. Sıkıştırılabilir Algılama ile Verimli Dalga Taşması Ölçümleri için Hesaplamalı İstatiksel Analizler. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;37:79–85.
MLA
Alan, Ali Rıza, ve Cihan Bayındır. “Sıkıştırılabilir Algılama ile Verimli Dalga Taşması Ölçümleri için Hesaplamalı İstatiksel Analizler”. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 37, sy 2, Eylül 2025, ss. 79-85, https://izlik.org/JA98WT48GC.
Vancouver
1.Ali Rıza Alan, Cihan Bayındır. Sıkıştırılabilir Algılama ile Verimli Dalga Taşması Ölçümleri için Hesaplamalı İstatiksel Analizler. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Eylül 2025;37(2):79-85. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98WT48GC