Araştırma Makalesi

Alzheimer Hastalığının Teşhisinde Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) Yaklaşımı: Yenilikçi Bir İnceleme

Cilt: 36 Sayı: 2 30 Eylül 2024
PDF İndir
EN TR

Alzheimer Hastalığının Teşhisinde Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) Yaklaşımı: Yenilikçi Bir İnceleme

Öz

Nörodejeneratif bir hastalık olan Alzheimer hastalığı, Demans’ın en yaygın türüdür. Şu an için kesin bir tedavisi bulunmayan bu hastalığın ilerlemesini yavaşlatıcı tedavi yöntemleri uygulanmaktadır. Bu nedenle, hastalığın erken teşhisi ve diğer hastalıklarla karıştırılmaması kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, Alzheimer's Disease Neuroimaging Initiative (ADNI) tarafından toplanan üç boyutlu MR görüntüleri kullanılarak Görüntü Dönüştürücü yöntemleriyle Alzheimer hastalığının tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Alzheimer hastaları (AD), Hafif Bilişsel Bozukluk (Mild Cognitive Impairment - MCI) ve sağlıklı bireylerden(Cognitive Normal - CN) oluşan bu veri seti, %70'i eğitim, %10'u doğrulama ve %20'si test veri setleri olarak ayrılmıştır. Literatürdeki çeşitli derin öğrenme yöntemlerinin yanı sıra yeni bir yaklaşım olan Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) kullanılarak sınıflandırma yapılmıştır. Çalışma sonuçları, test görüntülerinde Görüntü Dönüştürücü'nün AD/MCI ikili sınıflandırmasında %79,8 başarı, MCI/CN ikili sınıflandırmasında %80,3 başarı ve AD/CN ikili sınıflandırmada %89,3 başarı elde ettiğini göstermektedir

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Lopez JAS, Gonzalez HM, Leger GC. Alzheimer’s disease. Handb Clin Neurol 2019; 167: 231-255.
  2. Scheltens P, De Strooper B, Kivipelto M, Holstege H, Chetelat G, Teunissen CE, Cummings J, van der Flier WM. Alzheimer’s disease. The Lancet 2021; 397(10284): 1577-1590.
  3. Karikari TK, Pascoal TA, Ashton NJ, Janelidze S, Benedet AL, Rodriguez JL, Chamoun M, Savard M, Kang MS, Therriault J, Schöll M, Masson C, Soucy JP, Höglund K, Brinkmalm G, Mattsson-Carlgren N, Palmqvist S, Gauthier S, Stomrud E, Rosa-Neto P, Hansson O, Blennow K, Zetterberg H. Blood phospho-tau in Alzheimer disease: analysis, interpretation, and clinical utility. Nat Rev Neurol 2022; 18(7): 400-418.
  4. Kivimäki M, Singh-Manoux A, Pentti J, Sabia S, Nyberg ST, Alfredsson L, Bjorner JB, Brunner EJ, Fransson EI, Goldberg M, Knutsson A, Koskenvuo M, Koskinen A, Kouvonen A, Kuula L, Oksanen T, Salo P, Shipley MJ, Stenholm S, Suominen S, Vahtera J, Väänänen A, Westerholm P, Zins M, Hamer M, Batty GD, Ferrie JE. Estimating Dementia Risk Using Multifactorial Prediction Models. JAMA Network Open 2023; 6(6): e2318132.
  5. Bilal M, Iqbal HMN, Barceló D. Nanomaterials for the treatment and diagnosis of Alzheimer’s disease: An overview. NanoImpact 2020; 20: 100251.
  6. Scharre DW. Preclinical, prodromal, and dementia stages of Alzheimer’s disease. Pract Neurol 2019; 15: 36-47.
  7. Odusami M, Maskeliūnas R, Damaševičius R. Pixel-Level Fusion Approach with Vision Transformer for Early Detection of Alzheimer’s Disease. Electronics 2023; 12(5): 1218.
  8. Fathi S, Ahmadi M, Dehnad A. Early diagnosis of Alzheimer’s disease based on deep learning: A systematic review. Comput Biol Med 2022; 146: 105634.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Derin Öğrenme, Biyomedikal Görüntüleme, Biyomedikal Tanı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2024

Gönderilme Tarihi

28 Aralık 2023

Kabul Tarihi

27 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 36 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Sertkaya, M. E., & Ergen, B. (2024). Alzheimer Hastalığının Teşhisinde Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) Yaklaşımı: Yenilikçi Bir İnceleme. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 36(2), 609-619. https://doi.org/10.35234/fumbd.1411320
AMA
1.Sertkaya ME, Ergen B. Alzheimer Hastalığının Teşhisinde Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) Yaklaşımı: Yenilikçi Bir İnceleme. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2024;36(2):609-619. doi:10.35234/fumbd.1411320
Chicago
Sertkaya, Mehmet Emre, ve Burhan Ergen. 2024. “Alzheimer Hastalığının Teşhisinde Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) Yaklaşımı: Yenilikçi Bir İnceleme”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 36 (2): 609-19. https://doi.org/10.35234/fumbd.1411320.
EndNote
Sertkaya ME, Ergen B (01 Eylül 2024) Alzheimer Hastalığının Teşhisinde Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) Yaklaşımı: Yenilikçi Bir İnceleme. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 36 2 609–619.
IEEE
[1]M. E. Sertkaya ve B. Ergen, “Alzheimer Hastalığının Teşhisinde Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) Yaklaşımı: Yenilikçi Bir İnceleme”, Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 36, sy 2, ss. 609–619, Eyl. 2024, doi: 10.35234/fumbd.1411320.
ISNAD
Sertkaya, Mehmet Emre - Ergen, Burhan. “Alzheimer Hastalığının Teşhisinde Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) Yaklaşımı: Yenilikçi Bir İnceleme”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 36/2 (01 Eylül 2024): 609-619. https://doi.org/10.35234/fumbd.1411320.
JAMA
1.Sertkaya ME, Ergen B. Alzheimer Hastalığının Teşhisinde Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) Yaklaşımı: Yenilikçi Bir İnceleme. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2024;36:609–619.
MLA
Sertkaya, Mehmet Emre, ve Burhan Ergen. “Alzheimer Hastalığının Teşhisinde Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) Yaklaşımı: Yenilikçi Bir İnceleme”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 36, sy 2, Eylül 2024, ss. 609-1, doi:10.35234/fumbd.1411320.
Vancouver
1.Mehmet Emre Sertkaya, Burhan Ergen. Alzheimer Hastalığının Teşhisinde Görüntü Dönüştürücü (Vision Transformer) Yaklaşımı: Yenilikçi Bir İnceleme. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Eylül 2024;36(2):609-1. doi:10.35234/fumbd.1411320

Cited By