Araştırma Makalesi

Cip, Harput, Yeniköy Çevresindeki Elazığ Volkanitlerinin Petrografisi ve Mineral Kimyası

Cilt: 36 Sayı: 2 30 Eylül 2024
PDF İndir
TR EN

Cip, Harput, Yeniköy Çevresindeki Elazığ Volkanitlerinin Petrografisi ve Mineral Kimyası

Öz

Doğu Anadolu Volkanik Provensi içerisinde tanımlanan Elazığ volkanitleri, Elazığ merkezi yakın çevresinde üç bölgede (Cip, Harput, Yeniköy) yayılım gösterir. Efüzif ve eksplozif volkanizma ürünlerinden oluşan volkanitlerin lavları kalın istifler oluşturmazken, genellikle bazaltik cüruf konileri oluşturan piroklastitler görece daha fazla kalınlığa sahiptir. Kayaçların petrografik incelemeleri, ana mineral bileşiminin plajiyoklas, olivin, piroksen mineralinden oluşmuş, zayıf alterasyonlu, porfirik, veziküler ve akıntı dokulu bazalt, olivin bazalt ile nefelin ve lösit içeren alkali bazaltlardan oluştuğunu göstermiştir. Mineral kimyası analiz verilerine göre, tüm örneklerde labradorit en yaygın plajiyoklas minerali iken, Yeniköy örneklerinde anortit, Harput örneklerinde ise andezinden sanidine kadar değişim gözlenmektedir. Piroksen mineralleri ise ağırlıklı olarak bronzit ve diyopsit bileşimli olup, Mg ve Ca içeriği yüksek bir sistemden kristalleşmiştir. Minerallerle ilgili varyasyon diyagramlarında bölgelere göre mineral bileşimlerine bağlı olarak zayıf farklılıklar görülmektedir. Cip Köyü örnekleri olivin mineral içeriği bakımından, Harput örneklerine göre özellikle Mg bakımından zayıf, Ca bakımından zengindir. Buna karşın, piroksen minerallerine göre Al, Mn ve Ca bakımından görece daha fakir ancak Fe ve Mg’ca daha zengindir. Petrografik ve mineral bileşimlerinin element içerikleri, bu volkanitlerin fraksiyonlaşmayla beraber magma karışımından etkilenen farklılaşmış iki magmanın düşük basınç koşullarında oluşmuş ürünü olabileceğini işaret etmektedir. Amfibollerin de magmatik ve metamorfik özellikte bulunmaları, metasomatizma ve buna etken olan yitim bileşenlerinin magma farklılaşmasında önemli olabileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Fırat Üniversitesi

Proje Numarası

FÜBAP-MF.19.42

Etik Beyan

Yazarlar bu çalışmanın araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu beyan eder.

Teşekkür

Yazarlar, bu çalışma için “FÜBAP-MF.19.42” protokol numaralı proje ile destek sağlayan Fırat Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimine (FÜBAP) teşekkür ederler.

Kaynakça

  1. Innocenti F, Agostini S, Di Vincenzo G, Doglioni C, Manetti P, Savaşçın MY, Tonarini S, Neogene and Quaternary volcanism in western Anatolia: magma sources and geodynamic evolution. Mar Geol, 2005; 221, 397–421.
  2. Karaoğlu Ö, Helvacı C, Ersoy EY, Petrogenesis and 40Ar/39Ar Geochronology of the Volcanic Rocks of the Uşak Güre basin, western Türkiye. Lithos, 2010; 119, 193-210.
  3. Lustrino M, Duggen S, Rosenberg CL, The Central-Western Mediterranean: anomalous igneous activity in an anomalous collisional setting. Earth-Science Reviews, 2011; 104, 1–40.
  4. Aktağ A, Öztüfekçi Önal A, Sayit K, Geochemistry of the post-collisional Miocene mafic Tunceli Volcanics, Eastern Turkey: implications for the nature of the mantle source and melting systematics. Chem der Erde, 2019; 79, 113–129.
  5. Di Giuseppe P, Agostini S, Lustrino M, Karaoğlu Ö, Savaşçın MY, Manetti P, Ersoy Y, Transition from compression to strike-slip tectonics revealed by Miocene-Pleistocene volcanism west of the Karlıova Triple Junction (East Anatolia). Journal of Petrology, 2017; 58 (10), 2055-2087.
  6. Di Giuseppe P, Agostini S, Di Vincenzo G, Manetti P, Savaşçın MY, Conticelli S, From subduction to strike slip related volcanism: insights from Sr, Nd, and Pb isotopes and geochronology of lavas from Sivas–Malatya region, Central Eastern Anatolia. International Journal of Earth Sciences, 2021; 110, 849–874.
  7. Agostini S, Savaşçın MY, Di Giuseppe P, Di Stefano F, Karaoğlu Ö, Lustrino M, Manetti P, Ersoy Y, Kürüm S, Öztüfekçi-Önal A, Neogene volcanism in Elazığ-Tunceli area (eastern Anatolia): geochronological and petrological constraints. Italian Journal of Geosciences, 2019; 138, 435-455.
  8. Şengör AMC, Yılmaz Y, Tethyan Evolution of Turkey: A Plate Tectonic Approach. Tectonophy, 1981; 75, 181-241.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mineraloji-Petrografi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2024

Gönderilme Tarihi

18 Ocak 2024

Kabul Tarihi

10 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 36 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kürüm, S., Aydemir, S., & Yıldırım, İ. (2024). Cip, Harput, Yeniköy Çevresindeki Elazığ Volkanitlerinin Petrografisi ve Mineral Kimyası. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 36(2), 993-1007. https://doi.org/10.35234/fumbd.1421794
AMA
1.Kürüm S, Aydemir S, Yıldırım İ. Cip, Harput, Yeniköy Çevresindeki Elazığ Volkanitlerinin Petrografisi ve Mineral Kimyası. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2024;36(2):993-1007. doi:10.35234/fumbd.1421794
Chicago
Kürüm, Sevcan, Safiye Aydemir, ve İsmail Yıldırım. 2024. “Cip, Harput, Yeniköy Çevresindeki Elazığ Volkanitlerinin Petrografisi ve Mineral Kimyası”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 36 (2): 993-1007. https://doi.org/10.35234/fumbd.1421794.
EndNote
Kürüm S, Aydemir S, Yıldırım İ (01 Eylül 2024) Cip, Harput, Yeniköy Çevresindeki Elazığ Volkanitlerinin Petrografisi ve Mineral Kimyası. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 36 2 993–1007.
IEEE
[1]S. Kürüm, S. Aydemir, ve İ. Yıldırım, “Cip, Harput, Yeniköy Çevresindeki Elazığ Volkanitlerinin Petrografisi ve Mineral Kimyası”, Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 36, sy 2, ss. 993–1007, Eyl. 2024, doi: 10.35234/fumbd.1421794.
ISNAD
Kürüm, Sevcan - Aydemir, Safiye - Yıldırım, İsmail. “Cip, Harput, Yeniköy Çevresindeki Elazığ Volkanitlerinin Petrografisi ve Mineral Kimyası”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 36/2 (01 Eylül 2024): 993-1007. https://doi.org/10.35234/fumbd.1421794.
JAMA
1.Kürüm S, Aydemir S, Yıldırım İ. Cip, Harput, Yeniköy Çevresindeki Elazığ Volkanitlerinin Petrografisi ve Mineral Kimyası. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2024;36:993–1007.
MLA
Kürüm, Sevcan, vd. “Cip, Harput, Yeniköy Çevresindeki Elazığ Volkanitlerinin Petrografisi ve Mineral Kimyası”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 36, sy 2, Eylül 2024, ss. 993-1007, doi:10.35234/fumbd.1421794.
Vancouver
1.Sevcan Kürüm, Safiye Aydemir, İsmail Yıldırım. Cip, Harput, Yeniköy Çevresindeki Elazığ Volkanitlerinin Petrografisi ve Mineral Kimyası. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Eylül 2024;36(2):993-1007. doi:10.35234/fumbd.1421794

Cited By