Araştırma Makalesi

Efektif Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton Dayanımı Tahmini için Farklı Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Karşılıklı Değerlendirilmesi

Cilt: 37 Sayı: 1 27 Mart 2025
PDF İndir
EN TR

Efektif Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton Dayanımı Tahmini için Farklı Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Karşılıklı Değerlendirilmesi

Öz

İnşaat mühendisliği literatüründe, özel beton türlerinin karışım tasarımını modellemek ve bu amaçla betonun bazı özelliklerini tahmin etmek için makine öğrenmesi yöntemleri sıklıkla kullanılmaktadır. Geleneksel karışım tasarımı hesapları, istenilen özellikte betonun üretilebilmesi için bir deneme yanılma süreci gerektirmektedir. Bu süreçte zaman, işgücü ve malzeme kayıpları yaşanır. Makine öğrenmesi yöntemleri kullanılarak deneme yanılma karışımlarının sayısı azaltılabileceğinden, gerek duyulan özelliklere sahip betonun üretilebilmesi kolaylaşabilir. Burada söz konusu malzeme Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton (KYHB) gibi özel bir tür beton ise karışım tasarımının pratik hale getirilmesi ile üretim sürecinin hızlandırılması daha büyük önem kazanır. Hem kendiliğinden yerleşen özellikte hem de hafif agrega içeren bu beton türünün istenilen özelliklerde üretilebilmesi süreci geleneksel betona göre daha zordur. Bu çalışmada, KYHB’nin basınç dayanımını tahmin etmek için dört farklı makine öğrenmesi algoritması karşılaştırılmalı değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, KYHB bileşiminden basınç dayanımının tahmin edilmesidir. Ek olarak makine öğrenmesi algoritmalarının beton performansını tahmin etmedeki başarısını kanıtlamak ve böylece yöntemin öncelikle beton karışım hesabı için kullanımını artırmaktır. Bu amaçla, KYHB karışımının bazı deneysel özelliklerini ve bileşimini içeren bir veri seti ile Lineer Regresyon, Gauss Süreç Regresyonu, Quadratik ve Kernel Destek Vektör Makinası yöntemleri kullanılarak 4 farklı tahmin modeli geliştirilmiştir. Geliştirilen modellerin performansı, deneysel sonuçlar ile model çıktısı arasındaki doğrusal korelasyon oranı ve hata miktarları açısından değerlendirilmiştir. Gauss Süreç Regresyonu modeli ise bu çalışmada en başarılı makine öğrenmesi metodu olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bibm C, Ermco, EFNARC E. European Guidelines for Self-Compacting Concrete: Specification, Production and Use. SCC European Project Group; 2005.
  2. Sağlam RN, Açıkgenç Ulaş M, Alyamaç KE. Hafif Beton Üretimi İçin Gerekli Olan Hafif Agrega Miktarının Yapay Sinir Ağı ile Tahmin Edilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilim Derg. 2022;34(2):889-898.
  3. Vakhshouri B, Nejadi S. Mix design of light-weight self-compacting concrete. Case Stud Constr Mater. 2016;4:1-14.
  4. TS EN 206 Beton- Özellik, Performans, Imalat ve Uygunluk. Published online 2013.
  5. TS 802 Beton Karışım Tasarımı Hesap Esasları. Published online 2016.
  6. Agrawal Y, Gupta T, Sharma R, Panwar NL, Siddique S. A Comprehensive Review on the Performance of Structural Lightweight Aggregate Concrete for Sustainable Construction. Constr Mater. 2021;1(1):39-62.
  7. Hu X, Li B, Mo Y, Alselwi O. Progress in Artificial Intelligence-based Prediction of Concrete Performance. J Adv Concr Technol. 2021;19(8):924-936.
  8. Ziolkowski P, Niedostatkiewicz M, Kang SB. Model-Based Adaptive Machine Learning Approach in Concrete Mix Design. Materials (Basel). 2021;14(7).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Modelleme ve Simülasyon, Yapı Malzemeleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

18 Eylül 2024

Kabul Tarihi

19 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 37 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Güler, H., Ulaş, M., & Açıkgenç Ulaş, M. (2025). Efektif Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton Dayanımı Tahmini için Farklı Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Karşılıklı Değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 37(1), 251-261. https://doi.org/10.35234/fumbd.1552422
AMA
1.Güler H, Ulaş M, Açıkgenç Ulaş M. Efektif Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton Dayanımı Tahmini için Farklı Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Karşılıklı Değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;37(1):251-261. doi:10.35234/fumbd.1552422
Chicago
Güler, Hakan, Mustafa Ulaş, ve Merve Açıkgenç Ulaş. 2025. “Efektif Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton Dayanımı Tahmini için Farklı Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Karşılıklı Değerlendirilmesi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 37 (1): 251-61. https://doi.org/10.35234/fumbd.1552422.
EndNote
Güler H, Ulaş M, Açıkgenç Ulaş M (01 Mart 2025) Efektif Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton Dayanımı Tahmini için Farklı Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Karşılıklı Değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 37 1 251–261.
IEEE
[1]H. Güler, M. Ulaş, ve M. Açıkgenç Ulaş, “Efektif Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton Dayanımı Tahmini için Farklı Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Karşılıklı Değerlendirilmesi”, Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 37, sy 1, ss. 251–261, Mar. 2025, doi: 10.35234/fumbd.1552422.
ISNAD
Güler, Hakan - Ulaş, Mustafa - Açıkgenç Ulaş, Merve. “Efektif Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton Dayanımı Tahmini için Farklı Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Karşılıklı Değerlendirilmesi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 37/1 (01 Mart 2025): 251-261. https://doi.org/10.35234/fumbd.1552422.
JAMA
1.Güler H, Ulaş M, Açıkgenç Ulaş M. Efektif Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton Dayanımı Tahmini için Farklı Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Karşılıklı Değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;37:251–261.
MLA
Güler, Hakan, vd. “Efektif Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton Dayanımı Tahmini için Farklı Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Karşılıklı Değerlendirilmesi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 37, sy 1, Mart 2025, ss. 251-6, doi:10.35234/fumbd.1552422.
Vancouver
1.Hakan Güler, Mustafa Ulaş, Merve Açıkgenç Ulaş. Efektif Kendiliğinden Yerleşen Hafif Beton Dayanımı Tahmini için Farklı Makine Öğrenmesi Algoritmalarının Karşılıklı Değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Mart 2025;37(1):251-6. doi:10.35234/fumbd.1552422

Cited By