Determination of Noise Pollution in Local Markets: The Case of Elazığ Province

Öz

Noise pollution is increasingly recognized as a major environmental problem in contemporary urban areas. Marketplaces, which are established several days a week in densely populated urban districts, represent a particularly relevant case in this context. The elevated voices used by vendors to promote sales significantly increase noise levels, creating adverse psychological and physiological effects on local residents, customers, and vendors working long hours. This study aims to evaluate these impacts with reference to the threshold values defined in the Environmental Noise Control Regulation published in the Official Gazette. The research was conducted in the central district of Elazığ, focusing on the Monday, Tuesday, and Saturday marketplaces. Field observations and in situ noise measurements were complemented by a survey administered to 50 vendors. Noise levels were measured at eight pre-identified points within each marketplace over the course of one week, during morning (09.00–10.00), midday (13.00–14.00), and evening (16.00–17.00) hours. The recorded values were compared with the regulatory threshold levels, and locations exceeding the permissible limits were identified. The findings revealed the specific noise sources that contribute to discomfort among vendors, users, and residents living in the vicinity of the marketplaces. Based on these results, concrete recommendations were proposed for creating more comfortable and sustainable market environments, supported by empirical data.

Anahtar Kelimeler

• Noise
• noise pollution
• Elazig
• neighbourhood bazaar
• environmental factor

Semt Pazarlarında Gürültü Kirliliğinin Belirlenmesi: Elâzığ İli Örneği

Öz

Günümüzde özellikle kentlerde gürültü kirliliği önemli çevre sorunlarından biridir. Kent yaşamının yoğun olduğu bölgelerde haftanın birkaç gününde farklı yerlerde kurulan, kamusal alanın bir parçası olan pazar alanları bu bağlamda dikkate değer bir örnek teşkil eder. Pazar alanlarında satış amacıyla yükselen sesler gürültü seviyesini artırarak, çevre sakinleri, müşteriler ve uzun çalışma saatlerine sahip pazarcılar üzerinde psikolojik, fizyolojik sağlık açısından olumsuz sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Bu olumsuzlukları önleyebilmek amacıyla resmî gazetede yayımlanan Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği kapsamında tanımlanan sınır değerlere göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Elazığ il merkezinde kurulan Pazartesi, Salı ve Cumartesi pazarları çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Yerinde gürültü ölçümü ve saha gözlemlerinin yapıldığı bu çalışmada 50 pazarcı esnafıyla anket çalışması yapılmıştır. Her pazar alanı için gürültü ölçümleri bir hafta boyunca sabah (09.00-10.00), öğle (13.00-14.00) ve akşam (16.00-17.00) saatlerinde her bir pazar alanı için belirlenen 8 farklı noktada ses ölçüm cihazıyla yapılmıştır. Ölçüm yapılan noktalar, araştırma öncesinde sahada yapılan ön incelemeler doğrultusunda belirlenmiştir. Kaydedilen sonuçlar Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği’nde verilen sınır değerlerle karşılaştırılarak, bu değerleri aşan noktalar tespit edilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda, pazar çalışanları, kullanıcılar ve çevre sakinlerinin rahatsızlık duyduğu gürültü etkenleri tespit edilmiş ve gereksinim duydukları konforlu pazar alanının oluşturulması için gerekli koşullar somut verilerle desteklenerek sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• : Gürültü
• gürültü kirliliği
• Elâzığ
• semt pazarları
• çevre etkeni

Kaynakça

1. Khilman T. Noise pollution in cities, Curitiba and Goteborg as examples’in. Proceedings of the Seminar, Environmental Aspects of Urbanization, Seminar in Honor of Dr. Mostafa Kamal Tolba, Gothenburg, Sweden, in CD, 2004.
2. Watts GR. A comparasion of noise measures for assesing vehicle noisines. Journal of Sound and Vibration. 1995, England. 180, 39, 493-512.
3. ÇOB. Çevre ve Orman Bakanlığı, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü, Çevresel Gürültü Ölçüm ve Değerlendirme Kılavuzu. Ankara, 2011. 1-106.
4. Downn CG, Stocks J. Environmental impact of mining. Applied Science Publishers. London, 1978.
5. Kurra S. Çevre Gürültüsü ve İstanbul’da Bir Uygulama-Çevre 82 Sempozyumu. E.Ü. İnşaat Fak. Matbaası. 1982, Haziran, İzmir.
6. Erdoğan S, Doğan M, Yılmaz İ, Güllü M, Baybura T, Ulu M, Şişe Ö. Afyonkarahisar il merkezi karayolu trafik gürültü haritasının hazırlanması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 2007. 7(2): 151-164.
7. Tunçel H. Anadolu şehirlerinde semt pazarları: Elâzığ örneği. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2003. 13(1), 49-70.
8. Yolande PS. Markets and diversity: An overview,’ Göttingen. Max-Planck-Institute Working Paper. 2011. 11-03.

9. Çiçekli A. Kentlerde semt pazar yeri seçimi, arazi edinimi ve yönetimi: Ankara ili Sincan ilçesi semt pazarları.Yüksek lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2013.
10. Şengün HT. Sokak pazarının poetikası: Geçici yapının zamansallığı üzerine fenomenolojik bir inceleme. Doktora Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 2018.
11. Keleşmehmet E. Geçici kamusal mekanın dönüşümü: Semt pazarları üzerine ritimanalitik bir değerlendirme. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı. İstanbul, 2023.
12. Kahveci B, Yücel M. Environmental Awareness Evaluation within the Scope of Noise Pollution: The Case of Adana-Çukurova District. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology. 2023. 11(12), 2452-2465. https://doi.org/10.24925/turjaf.v11i12.2452-2465.6570
13. Yucel M, Kahveci B, Colakkadioglu D. Modelling the Adverse Health Effects of Road Traffic Noise: A Case Study in Adana, Bulent Angin Boulevard. Journal of International Environmental Application and Science. 2017. 12(4), 325-333.
14. Çolakkadıoğlu D, Yücel M, Kahveci B et al. Determination of noise pollution on university campuses: a case study at Çukurova University campus in Turkey. Environ Monit Assess. 2018. 190, 203 https://doi.org/10.1007/s10661-018-6568-8
15. Bulunuz M, Bulunuz N, Tuncal JK. Akustik iyileştirme yapılmış bir okulda gürültü düzeyinin değerlendirilmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama. 2017. 13(4): 637-658.
16. Vural H. Bingöl kent merkezi çevresel gürültü kaynakları, düzeyleri ve etkileri üzerine ön araştırma. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi. 2024. 11(4), 1069-1082.
17. Şimşek O, Bilen AÖ. Investigation of the effects of building facade features and road width on environmental noise level on urban road sections. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University. 2022. 37(3), 1565-1578.
18. Belek C. Çevresel gürültünün konaklama tesislerine olan etkisi üzerine bir araştırma ve bir örneklem. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı . 2017, Ankara.
19. Aktaş O, Selim S. GIS based urban noise pollution analysis and mapping: The case of Antalya, Turkey. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2023. 14(1), 139-151. https://doi.org/10.29048/makufebed.1255910
20. Yalılı Kılıç M, Adalı S, Kılıç İ. Hastane çevresinde gürültü kirliliğinin belirlenmesi: Bursa örneği. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences. 2021. 8(3), 847-856. https://doi.org/10.30910/turkjans.873675.
21. Ünver E. Trafik ve rekreasyonel kullanım kaynaklı gürültü kirliliğinin belirlenmesi: Çorlu örneği. Yüksek Lisans Tezi, Namık Kemal Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü. 2008, Tekirdağ.
22. Yeşil M, Güzel M. Yerleşkelerinde Gürültü Kirliliğinin Ölçülmesi: Ordu Üniversitesi Cumhuriyet Yerleşkesi Örneği. Kent Akademisi Dergisi. 2023. 16(1), 164-180.
23. Yalılı Kılıç M, Tuluç T. Üzeri açık bir alışveriş merkezinde gürültü kirliliğinin belirlenmesi: Kocaeli ili örneği. Türk Tarım Ve Doğa Bilimleri Dergisi. 2020. 7(3), 663-671.
24. Yılmaz C. Samsun Semt Pazarları. I. Ulusal Geçmişten Geleceğe Samsun Sempozyumu, 1. Kitap, Samsun Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Eğitim Hizmetleri Daire Başkanlığı Yayınları, 521-539. 2006, Samsun.
25. Çalışkan V. Bursa kent içi semt pazarları üzerine bir değerlendirme: merkez ilçe pazarlarından örnekler. Ulusal Coğrafya Kongresi, 125-132. 2007, İstanbul.
26. Gün E. Bir Sürdürülebilir Yapı Tasarımı: Semt Pazarı. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. 2020, İstanbul.
27. Dökmeci V, Yazgı B, Özus E. Informal Retailing in A Global Age: The Growth of Periodic Markets in İstanbul. 1980-2002, Cities. 2005. 23(1): 44-55.
28. Çalışkan V. Bursa Kent İçi Semt Pazarları Üzerine Bir Değerlendirme: Merkez İlçe Pazarlarından Örnekler. Ulusal Coğrafya Kongresi, Bildiriler Kitabı. İstanbul, 2005.
29. Eryılmaz G, Kılıç O. Semt pazarında ürünlerini satan çiftçilerin görüşleri ve memnuniyet durumları: Sinop ili Gerze ilçesi örneği, Türkiye. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi. 2021. 8(2), 228-234.
30. Karaçar P. Pazarların çevresel mekân tasarım ölçütleri bağlamında Kadıköy Salı pazarının değerlendirilmesi. JENAS Journal of Environmental and Natural Studies. 2022. 4(2), 147-156. https://doi.org/10.53472/jenas.1165633
31. Resmî Gazete. Çevresel Gürültü Kontrolü Yönetmeliği. Resmî Gazete, Sayı: 32029, Ankara, 2022.
32. Özer S. Erzurum kent parklarındaki gürültü kirliliğinin belirlenmesi: Aziziye parkı örneğinde. Adnan Menderes Ün. Ziraat Fak. Der., cilt 11, sayı 2, s. 7-11, 2014.
33. Türk Standartları Enstitüsü. TS 9315 / ISO 1996-2: Akustik - Çevresel gürültünün tanımlanması, ölçülmesi ve değerlendirilmesi - Bölüm 2: Çevresel gürültü seviyelerinin belirlenmesi. TSE. 2017.
34. Barron M. Auditorium acoustics and architectural design. Spon Press. 2009.