Fırat Üniversitesi Kampüsü Açık Alan Gürültü Seviyelerinin Değerlendirilmesi: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (CSB) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Eşiklerine Göre Uyum
Öz
Bu çalışmada, Elâzığ Fırat Üniversitesi kampüsündeki 34 açık alan ölçüm noktasında 14 gün boyunca sabah (07:00–10:00), öğle (12:00–15:00) ve akşam (17:00–20:00) periyotlarında A-ağırlıklı eşdeğer sürekli ses seviyesi (LAeq) ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Ölçüm sonuçları, Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın “Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi” Yönetmeliği (65 dBA) ve Dünya Sağlık Örgütü’nün 2018 Çevresel Gürültü Rehberi (≤ 55 dBA düşük risk; 55–65 dBA orta risk; ≥ 65 dBA yüksek risk) ile karşılaştırılmıştır. Ortalama LAeq değerleri sabah 68,2 ± 5,1 dBA, öğle 71,4 ± 6,3 dBA ve akşam 69,7 ± 5,6 dBA olarak bulunmuş; tek yönlü varyans analizi ile periyotlar arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p < 0,001). WHO yüksek risk kategorisindeki noktalar sabah %24,2, öğle %36,4 ve akşam %15,2 oranlarında belirlenirken; CSB uyum oranları sırasıyla %75,8, %63,6 ve %84,8 olarak gerçekleşmiştir. IDW interpolasyon temelli haritalamada sabah ve öğle periyotlarında kuzeybatı koridorlarında yüksek gürültü yoğunluğu, akşam periyodunda ise sosyal alanlarda risk seviyesinin azaldığı gözlenmiştir. Elde edilen bulgular, kampüs açık alanlarında hem zaman hem mekâna bağlı gürültü yönetim stratejilerinin CSB ve WHO standartlarına uygun şekilde yeniden düzenlenmesini önermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Basner M, Babisch W, Davis A, Brink M, Clark C, Janssen S, et al. Auditory and non-auditory effects of noise on health. The Lancet 2014;383:1325–32.
- Europe WHO. Environmental noise guidelines for the European region. World Health Organisation Regional Office for Europe, Copenhagen, Accessed 2018;7.
- Mahowald MW. Strange bedfellows? Sleep Med Rev 2001;5:275–6.
- Smith MG, Cordoza M, Basner M. Environmental noise and effects on sleep: an update to the WHO systematic review and meta-analysis. Environ Health Perspect 2022;130:076001.
- Çolakkadıoğlu D, Yücel M, Kahveci B, Aydınol Ö. Determination of noise pollution on university campuses: a case study at Çukurova University campus in Turkey. Environ Monit Assess 2018;190:203.
- Çevre ve Orman Bakanlığı. Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği 2010.
- Organization WH, Organization WH, Organization WH. Regional Office for Europe (WHO, 2012). Environmental Health Inequalities in Europe Copenhagen 2012.
- Durmus B. Measurement-driven GIS mapping of short-term outdoor campus noise at Batman University, Türkiye: A WHO-informed screening approach. Environ Monit Assess 2026;198:1000.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevre Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Barbaros Durmuş
*
0000-0002-4991-2436
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
4 Ağustos 2025
Kabul Tarihi
5 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 38 Sayı: 2