TR
EN
Ses ve Görüntü Verileriyle Arı Kovanı Davranışlarını Sınıflandıran Çok Modlu Derin Öğrenme Sistemi
Öz
Bu çalışmada, arı kovanlarında gözlemlenen davranışları sınıflandırmak amacıyla ses ve görüntü verilerine dayalı çok modlu bir derin öğrenme sistemi geliştirilmiştir. Literatürde genellikle tekil veri türü (yalnızca ses veya yalnızca görüntü) kullanılırken, bu çalışmada her iki modaliteyi bütünleştiren bir yapı önerilmiştir. Sistem, Raspberry Pi tabanlı donanım üzerinde çalışarak verileri uçta (edge computing) analiz edebilmekte, böylece bulut tabanlı çözümlerden farklı olarak düşük gecikmeli ve enerji verimli karar mekanizmaları sunmaktadır. Ses verileri 1 Boyutlu Konvolüsyonel Sinir Ağı (1D CNN), görüntü verileri ise 2 Boyutlu Konvolüsyonel Sinir Ağı (2D CNN) ile işlenmiş; “normal” ve “agresif” davranışların sınıflandırılmasında sırasıyla %88,24 ve %98,98 doğruluk elde edilmiştir. Bu oranlar, literatürde bildirilen benzer çalışmalara kıyasla daha yüksek başarım sergilemektedir. Ayrıca sınıflandırma sonuçları MQTT protokolü ile mobil uygulamalara ve merkezi sisteme iletilerek kolonilerin uzaktan gerçek zamanlı takibi sağlanmıştır. Çalışma, yapay zekâ destekli Edge tabanlı sistemlerin arıcılık teknolojilerine entegre edilebileceğini ortaya koymakta; sürdürülebilir, düşük maliyetli ve pratik bir izleme çözümü sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Costanza R. Valuing natural capital and ecosystem services toward the goals of efficiency, fairness, and sustainability. Ecosyst Serv 2020; 43:101096. doi:10.1016/j.ecoser.2020.101096.
- Klein AM, Vaissiere BE, Cane JH, Steffan-Dewenter I, Cunningham SA, Kremen C, et al. Importance of pollinators in changing landscapes for world crops. Proc R Soc B Biol Sci 2006; 274(1608):303-313. doi:10.1098/rspb.2006.3721.
- Kavak G. Son yıllarda görülen koloni kayıpları ve muhtemel sebepleri. Uludağ Arıcılık Dergisi 2016; 15(1): 33-40. doi: 10.31467/uluaricilik.377585
- Hristov P, et al. Factors associated with honey bee colony losses: a mini-review. Vet Sci 2020; 7(4):166. doi:10.3390/vetsci7040166
- Morfin N, et al. Varroa destructor and its impacts on honey bee biology. Bee Science 2023. doi:10.3389/frbee.2023.127293
- Goulson D, Nicholls E, Botías C, Rotheray EL. Bee declines driven by combined stress from parasites, pesticides, and lack of flowers. Science 2015; 347(6229):1255957. doi:10.1126/science.1255957
- Turyagyenda A, Katumba A, Akol R, Nsabagwa M, Mkiramweni ME. IoT and Machine Learning Techniques for Precision Beekeeping: A Review. AI. 2025;6(2):1–28. doi:10.3390/ai6020026
- Kontogiannis S. Beehive Smart Detector Device for the Detection of Critical Conditions That Utilize Edge Device Computations and Deep Learning Inferences. Sensors. 2024;24(16):5444. doi:10.3390/s24165444
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Siberfizik Sistemleri ve Nesnelerin İnterneti, Derin Öğrenme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
11 Ağustos 2025
Kabul Tarihi
26 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 38 Sayı: 1
APA
Yıldırım, B., & Durgun, M. (2026). Ses ve Görüntü Verileriyle Arı Kovanı Davranışlarını Sınıflandıran Çok Modlu Derin Öğrenme Sistemi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 38(1), 149-160. https://doi.org/10.35234/fumbd.1761928
AMA
1.Yıldırım B, Durgun M. Ses ve Görüntü Verileriyle Arı Kovanı Davranışlarını Sınıflandıran Çok Modlu Derin Öğrenme Sistemi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;38(1):149-160. doi:10.35234/fumbd.1761928
Chicago
Yıldırım, Bilal, ve Mahmut Durgun. 2026. “Ses ve Görüntü Verileriyle Arı Kovanı Davranışlarını Sınıflandıran Çok Modlu Derin Öğrenme Sistemi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 38 (1): 149-60. https://doi.org/10.35234/fumbd.1761928.
EndNote
Yıldırım B, Durgun M (01 Mart 2026) Ses ve Görüntü Verileriyle Arı Kovanı Davranışlarını Sınıflandıran Çok Modlu Derin Öğrenme Sistemi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 38 1 149–160.
IEEE
[1]B. Yıldırım ve M. Durgun, “Ses ve Görüntü Verileriyle Arı Kovanı Davranışlarını Sınıflandıran Çok Modlu Derin Öğrenme Sistemi”, Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 38, sy 1, ss. 149–160, Mar. 2026, doi: 10.35234/fumbd.1761928.
ISNAD
Yıldırım, Bilal - Durgun, Mahmut. “Ses ve Görüntü Verileriyle Arı Kovanı Davranışlarını Sınıflandıran Çok Modlu Derin Öğrenme Sistemi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 38/1 (01 Mart 2026): 149-160. https://doi.org/10.35234/fumbd.1761928.
JAMA
1.Yıldırım B, Durgun M. Ses ve Görüntü Verileriyle Arı Kovanı Davranışlarını Sınıflandıran Çok Modlu Derin Öğrenme Sistemi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;38:149–160.
MLA
Yıldırım, Bilal, ve Mahmut Durgun. “Ses ve Görüntü Verileriyle Arı Kovanı Davranışlarını Sınıflandıran Çok Modlu Derin Öğrenme Sistemi”. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 38, sy 1, Mart 2026, ss. 149-60, doi:10.35234/fumbd.1761928.
Vancouver
1.Bilal Yıldırım, Mahmut Durgun. Ses ve Görüntü Verileriyle Arı Kovanı Davranışlarını Sınıflandıran Çok Modlu Derin Öğrenme Sistemi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Mart 2026;38(1):149-60. doi:10.35234/fumbd.1761928