NARSİSİZM VE HUBRİS SENDROMU ARASINDAKİ İLİŞKİDE KÜLTÜRÜN DÜZENLEYİCİ ETKİSİ

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 113 - 140, 23.12.2025

Ayşenur Abut Kahraman Erkan Turan Demirel

https://doi.org/10.61524/fuuiibfdergi.1785192

Öz

Bu çalışma, hemşireler örnekleminde narsisizm ile hubris sendromu arasındaki ilişkiyi ve Hofstede’nin kültürel boyutlarının bu ilişkide düzenleyici rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Sağlık kurumları, yüksek stres, hiyerarşik yapı ve sürekli etkileşim gerektiren bir ortam olarak, bireysel kişilik özelliklerinin davranışlara dönüşmesi açısından kritik bir bağlam sunmaktadır. Narsisizm, abartılı benlik algısı, sürekli hayranlık arayışı ve empati eksikliği ile karakterize edilirken; hubris sendromu, özellikle güç ve otorite konumlarında ortaya çıkan aşırı kibir, eleştiriye kapalılık ve gerçeklikten kopma eğilimlerini ifade etmektedir. Bu bağlamda araştırma, narsisizmin hubris üzerindeki etkisini açıklamakta ve kültürel normların bu ilişkiyi nasıl şekillendirdiğini sınamaktadır.
Araştırma, ilişkisel tarama deseninde yürütülmüş ve veriler Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi’nde görev yapan 251 hemşireden anket yöntemiyle toplanmıştır. Veri toplama araçları arasında Narsistik Kişilik Envanteri, Hubris Sendromu Ölçeği ve Bireysel Kültürel Değerler Ölçeği yer almıştır. Elde edilen veriler SPSS ve Process Macro kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, narsisizm ile hubris sendromu arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca Hofstede’nin güç mesafesi, belirsizlikten kaçınma, bireycilik–kolektivizm, uzun vadeli–kısa vadeli yönelim ve erillik–dişillik boyutlarının tamamının bu ilişkide anlamlı düzenleyici etkiler gösterdiği bulunmuştur. Tüm boyutlarda kültürel boyutların, narsisizmin hubris sendromu üzerindeki etkisini düzenlediği tespit edilmiştir. Kültürel boyutların düzeyleri yükseldikçe, narsisizmin hubris üzerindeki etkisi, yön değiştirmektedir.
Sonuçlar, narsisizm ve hubris arasındaki ilişkinin kültürel bağlamdan bağımsız ele alınamayacağını göstermektedir. Teorik olarak çalışma, kişilik ve kültür etkileşimini açıklayarak literatürdeki boşluğu doldurmakta; metodolojik olarak kültürün birey düzeyinde ölçülmesiyle elde edilen bulgulara ışık tutmaktadır. Uygulamalı açıdan ise sağlık kurumlarında liderlik geliştirme, etik kodların güçlendirilmesi ve kültürel duyarlılığın artırılması yönünde öneriler sunmaktadır. Böylece çalışma, hem örgütsel davranış hem de sağlık yönetimi alanına özgün katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Narsisizm , Hubris Sendromu , Kültür , Hemşirelik , Sağlık Yönetimi.

The Moderating Effect of Culture on The Relationship Between Narcissism and Hubris Syndrome

Öz

This study examines the relationship between narcissism and hubris syndrome in a sample of nurses and the moderating role of Hofstede's cultural dimensions in this relationship. Healthcare institutions, as environments characterized by high stress, hierarchical structures, and constant interaction, provide a critical context in which individual personality traits may transform into behaviors. Narcissism is defined by an inflated self-image, a constant need for admiration, and a lack of empathy, while hubris syndrome refers to excessive arrogance, resistance to criticism, and detachment from reality, particularly among individuals in positions of power and authority. Within this context, the study investigates the impact of narcissism on hubris and explores how cultural norms shape this relationship.
The research employed a correlational survey design, and data were collected through a survey administered to 251 nurses working at Van Yüzüncü Yıl University Dursun Odabaş Medical Center. Data collection tools included the Narcissistic Personality Inventory, the Hubris Syndrome Scale, and the Individual Cultural Values Scale. Data were analyzed using SPSS and Process Macro. The findings revealed a significant and positive relationship between narcissism and hubris syndrome. Furthermore, Hofstede's cultural dimensions of power distance, uncertainty avoidance, individualism–collectivism, long-term orientation, and masculinity–femininity all demonstrated significant moderating effects on this relationship. In particular, long-term orientation and masculinity–femininity altered the direction of the relationship between narcissism and hubris.
The results demonstrate that the relationship between narcissism and hubris cannot be understood independently of cultural context. Theoretically, the study fills a gap in the literature by explaining the interaction between personality and culture; methodologically, it contributes by highlighting findings based on individual-level measures of culture. From a practical perspective, the study offers recommendations for leadership development in healthcare institutions, strengthening ethical codes, and fostering cultural sensitivity. Thus, it provides original contributions to both organizational behavior and healthcare management.

Anahtar Kelimeler

Narcissism , Hubris Syndrome , Culture , Nursing , Health Management.

Kaynakça

• Abele, A. E., & Wojciszke, B. (2014). Communal and agentic content in social cognition. Advances in Experimental Social Psychology, 50, 195–255. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-800284-1.00004-7
• Akpınar, D. (2023). Beliren yetişkinlikte narsisizm, algılanan ebeveynlik biçimleri ve sosyal medyanın kendini nesneleştirme üzerindeki etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Işık Üniversitesi).
• American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.).
• Asad, S., & Sadler-Smith, E. (2020). Differentiating leader hubris and narcissism on the basis of power. Leadership, 16(1), 39-61.
• Ash S, Greenwood D, & Keenan JP. (2023). The Neural Correlates of Narcissism: Is There a Connection with Desire for Fame and Celebrity Worship? Brain Sci.,13(10), 1499. doi: 10.3390/brainsci13101499.
• Atay, S. (2009). Narsistik Kişilik Envanteri’nin Türkçe’ye standardizasyonu. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), 181–196.
• Aydın, D., & Uçman, P. (2019). Türk toplumunun çalışma yaşamı karakteristiklerinin Hofstede’nin boyutları çerçevesinde incelenmesi. Management and Political Sciences Review, 2(2), 131–151.
• Back, M. D., Küfner, A. C. P., Dufner, M., Gerlach, T. M., Rauthmann, J. F., & Denissen, J. J. A. (2013). Narcissistic admiration and rivalry: Disentangling the bright and dark sides of narcissism. Journal of Personality and Social Psychology, 105(6), 1013–1037. https://doi.org/10.1037/a0034431
• Bakan, D. (1966). The duality of human existence. Rand McNally.
• Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
• Bueno-de la Fuente, C., Núñez-Rodríguez, S., de la Fuente-Anuncibay, R., & González-Bernal, J. J. (2025). Relationship Between Leadership, Personality, and the Dark Triad in Workplace: A Systematic Review. Behavioral Sciences, 15(3), 297. https://doi.org/10.3390/bs15030297
• Campbell, W. K., & Foster, C. A. (2007). The narcissistic self: Background, an extended agency model, and ongoing controversies. In C. Sedikides & S. J. Spencer (Eds.), The self (pp. 115–138). Psychology Press.
• Campbell, W. K., Rudich, E. A., & Sedikides, C. (2002). Narcissism, self‐esteem, and the positivity of self‐views: Two portraits of self‐love. Personality and Social Psychology Bulletin, 28(3), 358–368. https://doi.org/10.1177/0146167202286007
• Cowan N., Adams E. J., Bhangal S., Corcoran M., Decker R., Dockter C. E., Eubank A. T., Gann C. L., Greene NR, Helle A. C.. Lee N., Nguyen A. T., Ripley K. R., Scofield J. E., Tapia M. A., Threlkeld K. L., & Watts A. L. (2019). Foundations of Arrogance: A Broad Survey and Framework for Research. Rev Gen Psychol., 23(4), 425-443. doi: 10.1177/1089268019877138.
• Çoban, H., & İrmiş, A. (2018). Yöneticilerde narsisizm üzerine bir araştırma. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 14(1), 123-146. https://doi.org/10.17130/ijmeb.2018137577
• DeCarlo, L. T. (1997). On the meaning and use of kurtosis. Psychological Methods, 2(3), 292–307. https://doi.org/10.1037/1082-989X.2.3.292
• Dijkstra, T. K., & Henseler, J. (2015). Consistent partial least squares path modeling. MIS Quarterly, 39(2), 297–316.
• Edmondson, A. C. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350–383.
• Eldoğan, D. (2016). Hangi narsizm? Büyüklenmeci ve kırılgan narsizmin karşılaştırılmasına ilişkin bir gözden geçirme. Türk Psikoloji Yazıları, 19(37), 1-10.
• Fast, N. J., Sivanathan, N., Mayer, N. D., & Galinsky, A. D. (2012). Power and overconfident decision-making. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 117(2), 249–260.
• Galinsky, A. D., Rucker, D. D., & Magee, J. C. (2011). Power: Past findings and future directions. In APA handbook of personality and social psychology (pp. 421–460). APA.
• Garrard, P. (2018). The Hubris Epidemic. Palgrave Macmillan.
• Garrard, P., & Robinson, G. (2016). The Intoxication of Power. Palgrave Macmillan.
• Gelfand, M. J., Raver, J. L., Nishii, L., Leslie, L. M., Lun, J., Lim, B. C., & Yamaguchi, S. (2011). Differences between tight and loose cultures: A 33-nation study. Science, 332(6033), 1100-1104.
• Grijalva E, Newman DA, Tay L, Donnellan MB, Harms PD, Robins RW, & Yan T. (2015). Gender differences in narcissism: a meta-analytic review. Psychol Bull. 141(2), 261-310. doi: 10.1037/a0038231
• Grijalva, E., Harms, P. D., Newman, D. A., Gaddis, B. H., & Fraley, R. C. (2015). Narcissism and leadership: A meta-analytic review of linear and nonlinear relationships. Personnel Psychology, 68(1), 1–47.
• Grijalva, E., Newman, D. A., Tay, L., Donnellan, M. B., Harms, P. D., Robins, R. W., & Yan, T. (2015). Gender differences in narcissism: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 141(2), 261–310. https://doi.org/10.1037/a0038231
• Guinote, A. (2017). How power affects people: Activating, wanting, and goal seeking. Annual Review of Psychology, 68, 353-381.
• Gürbüz, S., & Şahin, F., (2016), Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, Ankara.
• Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2–24.
• Hamamura, T., Johnson, C. A., & Stankovic, M. (2020). Narcissism over time in Australia and Canada: A cross-temporal meta-analysis. Personality and Individual Differences, 155, 1-6. Doi: 10.1016/j.paid.2019.109707
• Hambrick, D. C., & Mason, P. A. (1984). Upper echelons: The organization as a reflection of its top managers. Academy of Management Review, 9(2), 193–206. https://doi.org/10.5465/amr.1984.4277628
• Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115–135.
• Hofstede, G. (2001). Culture’s consequences: Comparing values, behaviors, institutions and organizations across nations (2nd ed.). Sage.
• Hofstede, G. (2011). Dimensionalizing cultures: The Hofstede model in context. Online readings in psychology and culture, 2(1), 8.
• Hofstede, G., Hofstede, G. J., & Minkov, M. (2010). Cultures and organizations: Software of the mind (3rd ed.). McGraw-Hill.
• Hox, J., Moerbeek, M., & van de Schoot, R. (2017). Multilevel Analysis: Techniques and Applications, Third Edition (3rd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315650982
• Jang, S. J., & Lee, H. (2022). Pathological narcissism, interpersonal cognitive distortions, and workplace bullying among nurses: A cross‐sectional study. Journal of Nursing Management, 30(7), 3051-3059.
• Karaaziz, M., & Atak, İ. E. (2013). Narsisizm ve narsisizmle ilgili araştırmalar üzerine bir gözden geçirme. Nesne Psikoloji Dergisi, 1(2), 44-59. https://doi.org/10.7816/nesne-01-02-03
• Karafakıoğlu, E., & Fındıklı, M. M. A. (2023). Hubris Sendromu. İçinde: Kaygın, E., Topçuoğlu, E. Ve Torun, B. (2023). Yönetim ve Organizasyon Sendromları 2, 33. Konya: Eğitim Yayınevi.
• Keltner, D., Gruenfeld, D. H., & Anderson, C. (2003). Power, Approach, and Inhibition. Psychological Review, 110(2), 265-284. DOI:10.1037/0033-295X.110.2.265
• Kernberg, O. F. (1975). Borderline conditions and pathological narcissism. Jason Aronson.
• Kızıltan, H. (2000). Narcissistic Personality Inventory (NPI) Ölçeğinin Türkçe Formu: Dil eşdeğerliliği, güvenirlik ve geçerlilik çalışmaları (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Kjærvik, S. L., & Bushman, B. J. (2021). The link between narcissism and aggression: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 147(5), 477-503.
• Kroll, M. J., Toombs, L. A., & Wright, P. (2000). Napoleon's tragic march home from Moscow: Lessons in hubris. Academy of Management Perspectives, 14(1), 117-128.
• Li, Z., & Benson, A. J. (2022). Culture and narcissism: The roles of fundamental social motives. Current Research in Behavioral Sciences, 3, 1 – 8.
• Markus, H. R., & Kitayama, S. (1991). Culture and the self: Implications for cognition, emotion, and motivation. Psychological Review, 98(2), 224–253. https://doi.org/10.1037/0033-295X.98.2.224
• Mármarosi, A., & Németh, G. (2024). Szisztematikus szakirodalmi kutatás a hübrisz mint vezetői jelenség témakörében [Systematic literature review regarding hubris as a leadership phenomenon]. Vezetéstudomány/Budapest Management Review, 55(2), 58–72. https://doi.org/10.14267/VEZTUD.2024.02.05
• Merritt, A. C., Effron, D. A., & Monin, B. (2010). Moral self-licensing: When being good frees us to be bad. Social and Personality Psychology Compass, 4(5), 344–357.
• Millon, T., Grossman, S., Millon, C., Meagher, S., & Ramnath, R. (2004). Personality disorders in modern life. Wiley.
• Moore, D. A., & Healy, P. J. (2008). The trouble with overconfidence. Psychological Review, 115(2), 502–517.
• Morf, C. C., & Rhodewalt, F. (2001). Unraveling the paradoxes of narcissism: A dynamic self-regulatory processing model. Psychological Inquiry, 12(4), 177–196.
• Mortell, S. (2022). The alleged epidemic of social narcissism: Implications for nurse leaders. Nursing Administration Quarterly, 46(1), 45-51.
• Nevicka, B., De Hoogh, A. H., Van Vianen, A. E., Beersma, B., & McIlwain, D. (2011). All I need is a stage to shine: Narcissists' leader emergence and performance. The Leadership Quarterly, 22(5), 910-925.
• Oberleiter S., Stickel P., & Pietschnig J. (2025). A Farewell to the Narcissism Epidemic? A Cross-Temporal Meta-Analysis of Global NPI Scores (1982-2023). J Pers. 93(4), 884-894. doi: 10.1111/jopy.12982.
• Oladimeji, T., & Harrison, D. A. (2021). Differential effects of CEO hubris and overconfidence on firm performance: A meta-analysis. Academy of Management Proceedings, 2021(1). Doi: 10.5465/AMBPP.2021.13
• Owen, D. (2008). Hubris syndrome. Clinical Medicine, 8(4), 428–432. https://doi.org/10.7861/clinmedicine.8-4-428
• Owen, D. (2006). Hubris and nemesis in heads of government. Journal of the Royal Society of Medicine, 99(11), 548–551.
• Owen, D. (2012). The Hubris Syndrome: Bush, Blair and the intoxication of power. London: Politico’s.
• Owen, D., & Davidson, J. (2009). Hubris syndrome: An acquired personality disorder? Brain, 132(5), 1396–1406.
• Paulhus, D. L., & Williams, K. M. (2002). The dark triad of personality: Narcissism, Machiavellianism, and psychopathy. Journal of Research in Personality, 36(6), 556–563. https://doi.org/10.1016/S0092-6566(02)00505-6
• Pfeffer, J., & Salancik, G. (2015). External control of organizations—Resource dependence perspective. In Organizational behavior 2 (pp. 355-370). Routledge.
• Pincus, A. L., & Lukowitsky, M. R. (2010). Pathological narcissism and narcissistic personality disorder. Annual review of clinical psychology, 6(1), 421-446.
• Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903.
• Raskin, R., & Hall, C. S. (1979). A narcissistic personality inventory. Psychological Reports, 45(2), 590. https://doi.org/10.2466/pr0.1979.45.2.590
• Raskin, R., & Terry, H. (1988). A principal-components analysis of the Narcissistic Personality Inventory and further evidence of its construct validity. Journal of Personality and Social Psychology, 54(5), 890–902. https://doi.org/10.1037/0022-3514.54.5.890
• Rosenthal, S. A., & Pittinsky, T. L. (2006). Narcissistic leadership. The leadership quarterly, 17(6), 617-633.
• Russell, G. (2011). Psychiatry and politicians: The ‘hubris syndrome’. The Psychiatrist, 35(4), 140–145.
• Sadler-Smith, E., Akstinaite, V., Robinson, G., & Wray, T. (2017). Hubristic leadership: A review. Leadership, 13(5), 525–548. https://doi.org/10.1177/1742715016680666
• Saylık, A., (2019), Hofstede’nin Kültür Boyutları Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması; Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi Sayı: 8
• Tajfel, H., & Turner, J. C. (1986). The social identity theory of intergroup behavior. In S. Worchel & W. G. Austin (Eds.), Psychology of intergroup relations (pp. 7–24). Chicago: Nelson-Hall.
• Taras, V., Kirkman, B. L., & Steel, P. (2010). Examining the impact of Culture’s Consequences: A three-decade, multilevel, meta-analytic review of Hofstede’s cultural value dimensions. Journal of Applied Psychology, 95(3), 405–439.
• Tekin, H. (2017). Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. Ankara: Yargı Yayınevi.
• Tracy, J. L., & Robins, R. W. (2007). The psychological structure of pride: A tale of two facets. Journal of Personality and Social Psychology, 92(3), 506–525.
• Tutar, Ö., F., & Nacar., E., (2022), Sporda Kibir (Hubris) Sendromu; Ölçek Geliştirme Çalışması, Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 51-59.
• Twenge J. M., Konrath S., Foster J. D., Campbell W. K., & Bushman B. J. (2008). Egos inflating over time: a cross-temporal meta-analysis of the Narcissistic Personality Inventory. J Pers. 76(4), 875-902; doi: 10.1111/j.1467-6494.2008.00507.x
• Wetzel E., Brown A., Hill P. L., Chung J. M., Robins R. W., & Roberts B. W. (2017). The Narcissism Epidemic Is Dead; Long Live the Narcissism Epidemic. Psychol Sci. 28(12), 1833-1847. doi: 10.1177/0956797617724208
• Yıldırım, A. (2020). İnsan kaynakları yönetimi bağlamında kişiliğin karanlık yönü: Narsizm ve hubris sendromu. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(2), 67–76.
• Yılmaz, F., Yıldız, E., & Koçyiğit, N. (2024). Hubris sendromu: Akademisyenler üzerine bir uygulama. Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 170-192.
• Yoo, B., Donthu, N., & Lenartowicz, T. (2011). Measuring Hofstede’s five dimensions of cultural values at the individual level: Development and validation of CVSCALE. Journal of International Consumer Marketing, 23(3–4), 193–210.
• Yüksel, M., & Bolat, T., (2016), Örgütsel Politika, Hofstede'in Örgüt Kültürü Boyutları, İş Tutumları ve İş Çıktıları İlişkisi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 11(3), 173-204.