ENFLASYONİST BASKILARIN MALİ SEKTÖR TEMETTÜ POLİTİKALARINA ETKİSİ VE TEMETTÜ DAĞITIM ORANLARINDAKİ DEĞİŞİMİN KORELASYON ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: BİST 100 MALİ ŞİRKETLER ÖRNEKLEMİ

Bu çalışma, Türkiye'de 2019 ile 2024 yılları arasında gözlemlenen enflasyon baskılarının Borsa İstanbul 100 endeksinde bulunan finansal şirketlerin kar payı politikaları arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. İncelenen dönem, pandemiden sonraki toparlanma süreci, dünya genelindeki ekonomik dalgalanmalar, değişen para politikaları ve yüksek enflasyon koşulları çerçevesinde finans sektörünün önemli yapısal değişimler yaşadığı bir zamanı kapsamaktadır. Bu dönemde Türkiye'de yüksek ve dalgalı seyreden enflasyon oranları, şirketlerin karlılık seviyeleri, sermaye yönetim tercihleri ve kar dağıtım kararları arasındaki ilişkiyi bir makroekonomik faktör olarak belirlenmiştir. Araştırmada dönem net karı (DNK), dağıtılan kar payı (DKP), hisse başına net temettü (HBNT), kar dağıtım oranı (KDO) ve yılsonu enflasyon oranı (YEO) gibi değişkenler kullanılmıştır. Yüksek enflasyonun finansal veriler ile sağlıklı analiz edilmesi ve yanıltıcı korelasyon ilişkisini azaltmak amacıyla, DNK ve DKP değişkenleri 2019=100 bazlı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) kullanılarak reel değerler haline getirilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler, Pearson korelasyon katsayısı (r) ile incelenmiş ve elde edilen katsayıların %95 güven düzeyinde p-değerleri (< 0,05) ile istatistiksel anlamlılığı değerlendirilmiştir. Pearson korelasyon katsayısı, değişkenler arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve kuvvetini değerlendirmekte olup, sadece eş zamanlı hareketleri ortaya koymaktadır; bu yöntem, neden-sonuç ilişkisiyle ilgili bir veri vermemektedir. Bulgular, özel bankalar kategorisinde yer alan Akbank T.A.Ş., Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ve Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. için yılsonu enflasyon oranı ile reel net kar, reel dağıtılan kar payı, hisse başına net temettü ve kar dağıtım oranı arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş.'de enflasyon ile reel net kar ve kar dağıtım oranı arasında anlamlı bir ilişki saptanırken, reel dağıtılan kar payı ve hisse başına net temettü göstergeleriyle ilgili anlamlı bir ilişki belirlenmemiştir. Anadolu Anonim Türk Sig. Şti. ve Türkiye Sigorta A.Ş. içinse, enflasyonla karlılık ve temettü değişkenleri arasındaki ilişkilerin genelde istatistiksel anlamlı olmadığı görülmüştür. Türkiye Halk Bankası A.Ş. de inceleme dönemi boyunca temettü dağıtımı olmaması nedeniyle bazı temettü değişkenlerine ilişkin korelasyon katsayıları hesaplanamamıştır. Sonuç olarak, enflasyon ile temettü politikaları arasındaki ilişkinin finansal kuruluş türü, firma bazındaki yapısal özellikler ve dağıtım stratejilerine bağlı olarak farklılık gösterdiği belirlenmiştir.

This study investigates the relationship between inflationary pressures observed in Türkiye between 2019 and 2024 and the dividend policies of financial companies listed in the Borsa Istanbul 100 Index. The period under review covers a time during which the financial sector experienced significant structural changes driven by the post-pandemic recovery process, global economic fluctuations, shifting monetary policies, and persistently high inflation. During this period, high and volatile inflation rates in Türkiye emerged as a major macroeconomic factor influencing firms’ profitability levels, capital management preferences, and dividend distribution decisions. The study employs variables including Net Profit for the Period (NPP), Distributed Dividends (DD), Net Dividend per Share (NDPS), Dividend Payout Ratio (DPR), and Year-End Inflation Rate (YEIR). To ensure a more reliable analysis under high-inflation conditions and to minimize the risk of misleading correlations, the NPP and DD variables were converted into real values using the Consumer Price Index (CPI) based on 2019=100. The relationships among the variables were examined using the Pearson correlation coefficient (r), and the statistical significance of the coefficients was evaluated through p-values (<0.05) at a 95% confidence level. While the Pearson correlation coefficient measures the direction and strength of linear relationships between variables, it only reflects contemporaneous associations and does not provide evidence of causality. The findings indicate positive and statistically significant relationships between the year-end inflation rate and real net profit, real distributed dividends, net dividend per share, and dividend payout ratio for Akbank T.A.Ş., Türkiye Garanti Bankası A.Ş., and Yapı ve Kredi Bankası A.Ş., which are classified as private banks. For İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş., significant relationships were identified between inflation and both real net profit and the dividend payout ratio; however, no statistically significant relationship was found with real distributed dividends or net dividend per share. In contrast, for Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi and Türkiye Sigorta A.Ş., the relationships between inflation and profitability and dividend-related variables were generally not statistically significant. Due to the absence of dividend distributions by Türkiye Halk Bankası A.Ş. during the study period, correlation coefficients could not be calculated for certain dividend variables. Overall, the results suggest that the relationship between inflation and dividend policies varies according to the type of financial institution, firm-specific structural characteristics, and dividend distribution strategies.