İŞYERİNDE DAMGALANMANIN İŞE YABANCILAŞMA AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: BİR KAMU KURUMU ÖRNEĞİ
Öz
Damgalama, kişileri kusurlu ve küçümsenen bir seviyeye indirgeyen ve derinden itibarsızlaştıran bir davranış türüdür. Bu davranış türü işyerinde görüldüğünde verimliliğin düşmesine sebep olabilir. İşe yabancılaşma kavramı ise çalışanların kapasitelerini tam kullanamaması sonucunda kendilerine, iş arkadaşlarına ve çevrelerine olan ilgilerinin azalmasını ifade etmektedir. Çalışanlar arasında görülen damgalama ve işe yabancılaşma tutum ve davranışları, işyeri performansını olumsuz etkileyebilmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, bir kamu kurumu çalışanlarının damgalama ile işe yabancılaşmaya yönelik tutumlarının incelenmesi ve damgalama davranışının, işe yabancılaşma durumu üzerindeki etkisinin saptanmasıdır. Bu etkiyi belirlemek için kurulan model ise tarama yöntemidir. Tarama yöntemine ek olarak ilişkisel tarama yöntemi de bu araştırma kapsamında kullanılmıştır. Aynı zamanda katılımcıların demografik durumları açısından her değişken ayrıca ele alınmıştır. Araştırmanın örneklemi oluşturulurken kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubu 52 kamu kurumu çalışanından oluşmaktadır. Damgalama ve işe yabancılaşma değişkenlerinin anlaşılması açısından betimleyici ve fark analizleri yapılmıştır. Damgalama tutumunun işe yabancılaşma durumuna olan etkisi, basit regresyon analizi kullanılarak test edilmiştir. Analiz sonucunda iki değişken arasında pozitif istatistiksel düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular göstermektedir ki damgalama tutumu, işe yabancılaşmayı istatistiksel olarak anlamlı şekilde yordamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- BLAUNER, R., ‘‘Alienation and Freedom: The Factory Worker and His İndustry’’, University of Chicago Press, Chicago, 1964.
- BOZ, Salih Erkut, ‘‘İşletmelerde Mobbing (Psikolojik Şiddet) Faktörünün Verimlilik Üzerine Etkileri Ve Basın İşletmeleri Üzerine Bir Uygulama’’, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek lisans Tezi, 2009.
- BÜYÜKÖZTÜRK, Ş., ‘‘Veri Analizi El Kitabı’’, Pegem, Ankara, 2004.
- COMNİNEL, G. C., ‘‘Alienation and Emancipation in the Work of Karl Marx’’. Palgrave Macmillan, 2019.
- CORLETT, J., ‘‘Alienation İn Capitalist Society’’, Journal of Business Ethic, C.7, Sa. 9, 1988, s. 699- 702.
- ERBEN, G. S., ‘‘Effects of Perceived Employment Opportunuties, Peer Support, Exhaustıon and Work Alienation on the Relationship Between Perceived Job Characteristics and Work Attitudes: A Comparative Study Between Lean and Traditional Production Contexts’’, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2008.
- FİNZEN, A., ‘‘Stigma and Stigmatization Within and Beyond Psychiatry’’. Edt. W. Gaebel, W. Rössler, ve N. Sartorius, The Stigma of Mental Illness - End of the Story?, Springer International Publishing, Switzerland, 2017, s. 29-42. FOX, A., ‘‘Beyond Contract’’, Faber and Faber, London, 1974.
- GOFFMAN, E., ‘‘Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity’’, Simon & Schuster, New York, 1963.
- GÜLOĞLU, F C., ‘‘İşyerinde Psikolojik Yıldırma (Mobbing) Olgusunun Verimlilik Üzerine Etkisi’’, Yaşar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2014.
- HEREK, G. M., (2009). ‘‘Sexual Prejudice’’. Edt. T. Nelson, Handbook of Prejudice Stereotyping, and Discrimination, Psychology Press, New York, 2009, s. 441-467.