Solution Proposals For Sustainability In Türkiye Within The Framework Of Behavioral Economics And Examples From Other Countries

Öz

The rapid depletion of natural resources, climate change and environmental problems, the everincreasing human population, the scarcity of resources, and consequently the threat to the quality of life have made the concept of sustainability extremely important today. To leave a livable world for future generations and to use scarce resources effectively, economic development must be carried out in harmony with the environment. Because sustainability is not limited to environmental issues but also significantly impacts societies economically, governments have sought numerous solutions. At this point, behavioral economics policies are attracting considerable attention. Advocating for policies different from traditional economic models, behavioral economics has recently become a policy used by governments because it allows for the development of effective strategies in terms of sustainability. Particularly through nudging, framing, loss avoidance, social norms, herd mentality, and instant feedback tools, individuals can engage in behaviors aimed at recycling, saving energy and water, and reducing their carbon footprint. In this way, by raising awareness among individuals through policies within the framework of behavioral economics, both contributions to state budgets and the effectiveness of sustainability policies can be achieved. This study demonstrates how individuals can voluntarily adopt sustainable behaviors through behavioral economics policies without any legal obligation, and by examining international examples, the applicability of these approaches in our country has been comprehensively evaluated. The study concluded that nudging and default choice strategies are particularly effective in sustainability, and that while energy and water savings are achieved through implemented policies, individuals can be guided towards recycling with small interventions and exhibit behaviors that reduce their carbon footprint. In light of these examples, solution proposals that can be implemented in Türkiye are presented, and the effectiveness of behavioral economics policies in encouraging sustainable behaviors and ensuring their continuity is emphasized.

Anahtar Kelimeler

• Behavioral Economics
• Sustainability Strategies
• Nudge Policies

DAVRANIŞSAL İKTISAT ÇERÇEVESINDE TÜRKIYE’DE SÜRDÜRÜLEBILIRLIĞE ÇÖZÜM ÖNERILERI VE DIĞER ÜLKE ÖRNEKLERI

Öz

Doğal kaynakların hızla tükenmesi, iklim değişiklikleri ve çevresel problemler, insan nüfusunun giderek artması kaynakların kıt olması ve dolayısıyla yaşam kalitesinin tehdit altında olması nedeniyle sürdürülebilirlik kavramı günümüzde oldukça önemli bir hale gelmiştir. Gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakabilmek, kıt kaynakları etkili bir şekilde kullanabilmek için ekonomik gelişmelerin çevre ile uyumlu şekilde yürütülmesi gerekmektedir. Sürdürülebilirliğin sadece çevre ile konularda sınırlı kalmaması ve ekonomik açıdan da toplumları oldukça etkilemesi nedeni ile hükümetler tarafından birçok çözüm yolu bulunmaya çalışılmıştır. Bu noktada davranışsal iktisat politikaları oldukça dikkat çekmektedir. Geleneksel iktisat modellerinden farklı politikalar savunan davranışsal iktisat, sürdürülebilirlik açısından etkili stratejiler geliştirmeye olanak tanımasıyla son zamanlarda hükümetler tarafından kullanılan politikalar haline gelmiştir. Özellikle dürtme politikaları, çerçeveleme, kayıptan kaçınma, sosyal normlar, sürü psikolojisi, anlık geri bildirim araçlarıyla, bireyleri geri dönüşümlere ve enerji, su tasarrufu yapmaya ilaveten karbon ayak izini azaltmaya yönelik davranışlarda da bulunabilmektedir. Bu sayede davranışsal iktisat kapsamında politikalar ile bireylerde farkındalıklar artırılarak hem devlet bütçelerine katkı sağlanacak hem de sürdürülebilirlik politikaları daha etkin hale getirilebilecektir. Bu çalışmada da bireylere herhangi bir yasal zorunluluk uygulamadan, davranışsal iktisat politikaları ile sürdürülebilir davranışları gönüllü olarak benimsemelerinin nasıl olabileceği ortaya koyulmuş ve uluslararası örnekler incelenerek, bu yaklaşımların ülkemizde uygulanabilirliği kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda; özellikle dürtme ve varsayılan tercih stratejilerinin sürdürülebilirlikte oldukça etkin olduğu, uygulanan politikalar ile enerji ve su tasarrufu sağlanırken bireylerin küçük dokunuşlarla geri dönüşümlere yönlendirilebileceği ve karbon ayak izini azaltacak davranışlar sergileyebildikleri görülmüştür. Bu örnekler ışığında Türkiye’de uygulanabilecek çözüm önerileri sunulmuş ve sürdürülebilir davranışların teşvik edilmesi yanı sıra bu davranışlarda süreklilik sağlanması açısından davranışsal iktisat politikalarının nasıl etkin kullanılabileceği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Davranışsal İktisat
• Sürdürülebilirlik Stratejileri
• Dürtme Politikaları

Kaynakça

1. Abdul Latif Jameel Poverty Action Lab (J-PAL). (t.y.). Opower: Evaluating the impact of home energy reports on energy conservation in the United States. Erişim adresi: https://www.povertyactionlab.org/print/pdf/node/1949
2. Aktaş, M. T., & Kaya, İ. T. (2023). Sürdürülebilirlik ve çevre dostu davranış: Yeşil dürtme uygulamaları üzerine bir inceleme. M. T. Aktaş (Ed.), Efe Akademi Yayınları içinde (ss. 31–50).
3. Allcott, H. (2011). Social norms and energy conservation. Journal of Public Economics, 95(9–10), 1082–1095.
4. Amiri, B., Jafarian, A., & Abdi, Z. (2024). Nudging towards sustainability: A comprehensive review of behavioral approaches to eco-friendly choice. Discover Sustainability, 5(1), 444.
5. Ballı, A. (2019). Sürdürülebilirlik, sürdürülebilir girişimcilik ve Türkiye’de sürdürülebilir girişimcilik. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Social Sciences Institute, 11(29), 464–483.
6. Bardt, H., vd. (2012). Auf dem Weg zu mehr Nachhaltigkeit: Erfolge und Herausforderungen 25 Jahre nach dem Brundtland-Bericht (IW-Analysen No. 82). Köln.
7. Bolayır, S., & Eroğlu, İ. (2024). Türkiye’de sürdürülebilir kalkınma. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi, 13(1), 1–22.
8. Camerer, C. F., Loewenstein, G., & Rabin, M. (2006). Behavioral economics. Econometric Society Monographs, 42, 181.

9. Çelik, İ. E., Akman, V., Ceyhan, A., & Akman, V. (2016). Yeşil pazarlamada sürdürülebilirlik ve dünyadan bir örnek: Tchibo. International Conference on Eurasian Economies içinde (ss. 278–282).
10. Cole, M. A. (2006). Economic growth and the environment. G. Atkinson, S. Dietz, & E. Neumayer (Ed.), Handbook of Sustainable Development içinde (ss. 240–253). Cheltenham: Edward Elgar.
11. Costa, R., Ferrara, I., Toplak, M., Alam, A., Bowie, R., & Burnett, A. (2025). Behavioural in-sights and environmental sustainability: Key findings and policy implications from a systematic review. Journal of Environmental Management, 390, 126118.
12. Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu (WCED). (1987). Ortak geleceğimiz. New York: Oxford University Press. Ekonomi Bakanlığı. (2018). Senin kararın: Kamu politikası tasarımında davranışsal yakla-şım. Erişim adresi: https://ticaret.gov.tr/data/5b9623ea13b8761ce82c5e34/senin_kararin_mi.pdf
13. Engin, E., & Akgöz, B. (2013). Sürdürülebilir kalkınma ve kurumsal sürdürülebilirlik çerçevesinde kurumsal sosyal sorumluluk kavramının değerlendirilmesi. Selçuk İletişim, 8(1), 85–94.
14. Gazibey, Y., Keser, A., & Gökmen, Y. (2014). Türkiye'de illerin sürdürülebilirlik boyutları açısından değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 69(3), 511–544.
15. Halkos, G., & Gkargkavouzi, A. (2024). Environmentalism in the light of behavioral economics. University of Thessaly.
16. İlbank. (2018). Sürdürülebilir şehirler projesi. Erişim adresi: https://www.ilbank.gov.tr/sayfa/surdurulebilir-sehirler-projesi-ii
17. Kamber, S. C. (2018). Davranışsal iktisat ve rasyonellik varsayımı: Literatür incelemesi. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7(1), 168–199.
18. Kaya, N., Çobanoğlu, M. T., & Artvinli, E. (2010). Sürdürülebilir kalkınma için Türkiye’de ve dünyada çevre eğitimi çalışmaları. 6. Ulusal Coğrafya Sempozyumu Bildirileri, 407–418.
19. Kılıç, E. (2020). Kamu politikalarında davranışsal iktisadın önemi: Dünya ve Türkiye’den uygulama örnekleri. Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 4(1), 237–262.
20. Kıymalıoğlu, A. (2025). Sürdürülebilir tüketim için davranışsal iktisat perspektifinden dijital dürtme. Akıllı Gelecek: Sürdürülebilirlik, Dijital Teknolojiler ve Yönetim Perspektifleri içinde (s. 77).
21. Kotob, F. (2000). What is sustainability? Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/282184670_What_Is_Sustainability
22. Koyuncu, T., & Karabulut, T. (2021). Türkiye’de sürdürülebilir kalkınma ve yeşil ekonomi açısından yenilenebilir enerji: Ampirik bir çalışma. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(2).
23. KPMG. (2017). The road ahead. Erişim adresi:https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/xx/pdf/2017/10/kpmg-survey-of-corporate-responsibility-reporting-2017.pdf
24. Limbu, S. (2024). How can behavioral science encourage sustainable decisions? Erişim adre-si: https://earth.org/how-can-behavioral-science-encourage-sustainable-decisions/
25. Moin, F. (2022). Green nudges: A review of behavioral economics-based interventions for re-ducing carbon emissions. Review of Economics and Development Studies, 8(4), 347–353.
26. Nikel, D. (2019). Copenhagen aims to be world's first carbon neutral capital by 2025. Erişim adresi: https://www.forbes.com/sites/davidnikel/2019/08/22/copenhagen-aims-to-be-worlds-first-carbon-neutral-capital-by-2025/
27. Özmehmet, E. (2008). Dünyada ve Türkiye’de sürdürülebilir kalkınma yaklaşımları. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 3(12), 1853–1876.
28. Semtrio, (2021).Ortak Geleceğimiz Brundtland Raporu Nedir? https://semtrio.com/blog/brundtland-raporu-1987-nedir Erişim tar. 03.03.2026
29. Sunstein, C. R. (2020). Too much information: Understanding what you don’t want to know. MIT Press. Şen, H., Alpaslan, B., & Kaya, A. (2018). Sürdürülebilirlik üzerine tarihsel ve güncel bir perspektif. Ekonomik Yaklaşım, 29(107), 1–47.
30. Şenol, S. (2009). Gayrimenkul geliştirme sürecinde yeşil binaların sürdürülebilirlik kriterleri açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
31. Thaler, R. H., & Sunstein, C. R. (2008). Nudge: Improving decisions about health, wealth, and happiness. New Haven: Yale University Press.
32. The Behavioural Insights Team. (t.y.). Behavioural insights in Australia. https://www.bi.team/blogs/behavioural-insights-in-australia/ erişim tar:03.03.2026
33. Yeni, O. (2014). Sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma: Bir yazın taraması. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 181–208.