Soğuk Savaş Yıllarında Türkiye’nin Doğusunda Rus Casusluk Faaliyetleri: Erzurum Örneği

Firdes Temizgüney

doi:10.19060/gav.1315155

Soğuk Savaş Yıllarında Türkiye’nin Doğusunda Rus Casusluk Faaliyetleri: Erzurum Örneği

Öz

Soğuk Savaş mücadelesinin hız kazandığı 1950’li yıllarda pek çok ülkede casusluk faaliyetleri gerçekleştiren Sovyet Rusya’nın etkinlik sağlamaya çalıştığı ülkelerden biri de Türkiye oldu. Ruslar, İstanbul ve Ankara gibi şehirlerin yanı sıra doğu illerinde de yoğun bir casusluk faaliyetlerine girişti. Çok sayıda casus skandalı, yakalanan casusların tutuklanması ve yargılanması bu döneme damgasını vurdu. Kendini doğrudan Sovyet Rusya’nın tehdidi altında hisseden Türkiye, yakalanan Rus casuslara karşı üst sınırdan cezalar belirledi. Hatta 1950-1960 yılları arasında idam cezası verilen iki casusluk davasından ikisinin de Rusya adına casusluk yapanlar için uygulanmış olması, Türkiye’nin Rus casusluk faaliyetlerine karşı hassasiyetini göstermesi açısından önemlidir. Bu iki davadan birine konu olan Erzurum’daki casusluk olayı, Rusya’nın tarihi emelleri ile örtüşen yayılmacı politikasının doğudaki yansımasıydı. Bu çalışmada; Sovyet Rusya’nın Türkiye’nin doğusunda gerçekleştirdiği casusluk faaliyetlerinin mahiyeti, 1953 yılında Erzurum’da meydana gelen Rus casusluk olayından hareketle ele alındı.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Kaynaklar Resmî Yayınlar: Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, Velikaya Oteçestvennaya Voyna 1941–1945 Godov, Tom. 6, Ministerstvo Oboronı Rossiyskoy Federatsii, Moskva 2013.
Gazete ve Dergiler: Aberdeen Evening Express, Akis, Akşam, Cumhuriyet, Demokrat Erzurum, Doğu, Great Falls Tribune, Greeley Daily Tribune, Hürriyet, Milliyet, Resmî Gazete, The Daily Independent, The Evening News, The Independent-Record, The News Journal, The Times, Vatan, Yorkshire Post and Leeds Intelligencer, Yeni Erzurum.
Kitap ve Makaleler: ACAR, Ayla, Soğuk Savaş Yıllarında Amerikan Kültürünün Türkiye’ye Girişinde Basının Rolü (1945-1960), Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2008, (Yayımlanmamış Doktora Tezi).
AKTOY, Ferhan, Türkiye Cumhuriyeti’nde Ölüm Cezaları ve İnfazına Dair Tartışmalar (1923-1950), İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2020 (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
ALTINDAL, Aytunç, Türkiye’de ve Dünyada Casuslar, Truva Yayınları İstanbul 2008.
AYDIN, Nurullah, Ajan - Casus Muhbir & Muhabir, Parola Yayınları, İstanbul 2014.
BORAN, İhsan, “Rus ve Komünist Casuslar Rus Gizli Servisinin Tarihi”, Akşam, 10, 11, 12… Mart 1955.
BÜYÜKAKINCI, Erhan, “Türk-Rus İlişkilerinin Değerlendirilmesi: Güvenlik Sorunsalından Çok Boyutlu Derinliğe Geçiş”, Sovyetler Birliği’nin Dağılmasından Yirmi Yıl Sonra Rusya Federasyonu: Türk Dili Halklar ve Türkiye ile İlişkiler, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara 2012, s. 779-842.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Dış Politikası, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Firdes Temizgüney Bu kişi benim
0000-0002-1412-0439
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

15 Haziran 2023

Yayımlanma Tarihi

20 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

11 Şubat 2022

Kabul Tarihi

25 Mayıs 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 16 Sayı: 32

DOI

https://doi.org/10.19060/gav.1315155

IZ

https://izlik.org/JA45SG36SZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Temizgüney, F. (2023). Soğuk Savaş Yıllarında Türkiye’nin Doğusunda Rus Casusluk Faaliyetleri: Erzurum Örneği. Gazi Akademik Bakış, 16(32), 249-270. https://doi.org/10.19060/gav.1315155

AMA

1.Temizgüney F. Soğuk Savaş Yıllarında Türkiye’nin Doğusunda Rus Casusluk Faaliyetleri: Erzurum Örneği. Gazi Akademik Bakış. 2023;16(32):249-270. doi:10.19060/gav.1315155

Chicago

Temizgüney, Firdes. 2023. “Soğuk Savaş Yıllarında Türkiye’nin Doğusunda Rus Casusluk Faaliyetleri: Erzurum Örneği”. Gazi Akademik Bakış 16 (32): 249-70. https://doi.org/10.19060/gav.1315155.

EndNote

Temizgüney F (01 Haziran 2023) Soğuk Savaş Yıllarında Türkiye’nin Doğusunda Rus Casusluk Faaliyetleri: Erzurum Örneği. Gazi Akademik Bakış 16 32 249–270.

IEEE

[1]F. Temizgüney, “Soğuk Savaş Yıllarında Türkiye’nin Doğusunda Rus Casusluk Faaliyetleri: Erzurum Örneği”, Gazi Akademik Bakış, c. 16, sy 32, ss. 249–270, Haz. 2023, doi: 10.19060/gav.1315155.

ISNAD

Temizgüney, Firdes. “Soğuk Savaş Yıllarında Türkiye’nin Doğusunda Rus Casusluk Faaliyetleri: Erzurum Örneği”. Gazi Akademik Bakış 16/32 (01 Haziran 2023): 249-270. https://doi.org/10.19060/gav.1315155.

JAMA

1.Temizgüney F. Soğuk Savaş Yıllarında Türkiye’nin Doğusunda Rus Casusluk Faaliyetleri: Erzurum Örneği. Gazi Akademik Bakış. 2023;16:249–270.

MLA

Temizgüney, Firdes. “Soğuk Savaş Yıllarında Türkiye’nin Doğusunda Rus Casusluk Faaliyetleri: Erzurum Örneği”. Gazi Akademik Bakış, c. 16, sy 32, Haziran 2023, ss. 249-70, doi:10.19060/gav.1315155.

Vancouver

1.Firdes Temizgüney. Soğuk Savaş Yıllarında Türkiye’nin Doğusunda Rus Casusluk Faaliyetleri: Erzurum Örneği. Gazi Akademik Bakış. 01 Haziran 2023;16(32):249-70. doi:10.19060/gav.1315155