I. Dünya Savaşı’nda Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin Sivas’taki Faaliyetleri

Mustafa Sarı; Coşkun Doğan

doi:10.19060/gav.1405863

I. Dünya Savaşı’nda Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin Sivas’taki Faaliyetleri

Öz

Hilâl-i Ahmer Cemiyeti Sivas’ta I. Dünya Savaşı’nın başlarında teşkilatlanmaya başlamıştır. Cemiyetin Sivas’taki faaliyetlerini ise Kafkasya Cephesi’ndeki gelişmeler şekillendirmiştir. Savaşın hemen başında cepheye destek olmak için şehirde bir Hilâl-i Ahmer Hastanesi kurulmuştur. 1916 yılının ikinci yarısında Erzurum ve Trabzon gibi şehirlerin işgali Sivas’ı daha önemli hale getirmiştir. Erzurum’daki Hilâl-i Ahmer Hastanesi’nin Sivas’a nakledilmesi ve Trabzon limanından sevkiyatın durması da Sivas’ı Kafkas Cephesi’nin sağlık üssü haline getirmiştir. Ayrıca Hilâl-i Ahmer Cemiyeti Sivas’ta kolera, dizanteri, tifo ve lekeli humma (tifüs) aşılarını üreten bir laboratuvar ile çiçek aşısını üreten aşıhane ve kuduz tedavihanesi tesis ederek ordu ve sivil halkın bu yöndeki ihtiyacına cevap vermeye çalışmıştır. Sivas’taki aşı üretimi ile ilgili bu çalışmalar Cumhuriyet dönemindeki aşı üretiminin de temelini oluşturmuştur. Sivas’ta Hilâl-i Ahmer Cemiyeti’nin faaliyetleri, yine Kafkas Cephesi’ndeki gelişmelere paralel olarak 1918 yılı başlarında azalmıştır. Bu makalede Hilâl-i Ahmer Cemiyeti’nin I. Dünya Savaşı yıllarında Sivas’taki faaliyetleri başta Kızılay Arşivi olmak üzere Osmanlı Arşivi ve diğer kaynaklar kullanılarak incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Kızılay Arşivi (KA): Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) Belgeleri
Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti Kalem-i Umumi (DH.EUM.KLU)
Dahiliye Nezareti Şifre Kalemi (DH.ŞFR); Hariciye Siyasi Kalemi (HR.SYS)
Salname, Rapor ve Süreli Yayınlar
Osmanlı Hilâl-i Ahmer Cemiyeti Salnamesi (1329-1331), Matbaa-i Ahmet İhsan ve Şürekâsı, İstanbul, (t.y).
Osmanlı Hilâl-i Ahmer Mecmuası, 15 Teşrinisani 1337/Kasım 1921, Sayı: 3.
Türkiye Hilâl- i Ahmer Cemiyeti Merkez-i Umumisi Tarafından 1339 Senesi Hilâl- i Ahmer Meclis- i Umumisine Takdim Edilen (1335- 1338) Dört Senelik Devreye Ait Rapor, Matbaa-i Ahmed İhsan ve Şürekâsı, İstanbul 1339.
ADA, Hüsnü, İlk Modern Osmanlı Sivil Toplum Örgütü: Osmanlı Hilâl-i Ahmer Cemiyeti (1868-1911), Timaş Yayınları, İstanbul 2021.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası Kuruluşlar, Yakınçağ Osmanlı Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mustafa Sarı
0000-0003-0883-1995
Andorra

Coşkun Doğan Bu kişi benim
0000-0001-5428-3980
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

16 Aralık 2023

Yayımlanma Tarihi

19 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

31 Ağustos 2022

Kabul Tarihi

20 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 17 Sayı: 33

DOI

https://doi.org/10.19060/gav.1405863

IZ

https://izlik.org/JA24FE23TY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sarı, M., & Doğan, C. (2023). I. Dünya Savaşı’nda Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin Sivas’taki Faaliyetleri. Gazi Akademik Bakış, 17(33), 163-186. https://doi.org/10.19060/gav.1405863

AMA

1.Sarı M, Doğan C. I. Dünya Savaşı’nda Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin Sivas’taki Faaliyetleri. Gazi Akademik Bakış. 2023;17(33):163-186. doi:10.19060/gav.1405863

Chicago

Sarı, Mustafa, ve Coşkun Doğan. 2023. “I. Dünya Savaşı’nda Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin Sivas’taki Faaliyetleri”. Gazi Akademik Bakış 17 (33): 163-86. https://doi.org/10.19060/gav.1405863.

EndNote

Sarı M, Doğan C (01 Aralık 2023) I. Dünya Savaşı’nda Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin Sivas’taki Faaliyetleri. Gazi Akademik Bakış 17 33 163–186.

IEEE

[1]M. Sarı ve C. Doğan, “I. Dünya Savaşı’nda Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin Sivas’taki Faaliyetleri”, Gazi Akademik Bakış, c. 17, sy 33, ss. 163–186, Ara. 2023, doi: 10.19060/gav.1405863.

ISNAD

Sarı, Mustafa - Doğan, Coşkun. “I. Dünya Savaşı’nda Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin Sivas’taki Faaliyetleri”. Gazi Akademik Bakış 17/33 (01 Aralık 2023): 163-186. https://doi.org/10.19060/gav.1405863.

JAMA

1.Sarı M, Doğan C. I. Dünya Savaşı’nda Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin Sivas’taki Faaliyetleri. Gazi Akademik Bakış. 2023;17:163–186.

MLA

Sarı, Mustafa, ve Coşkun Doğan. “I. Dünya Savaşı’nda Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin Sivas’taki Faaliyetleri”. Gazi Akademik Bakış, c. 17, sy 33, Aralık 2023, ss. 163-86, doi:10.19060/gav.1405863.

Vancouver

1.Mustafa Sarı, Coşkun Doğan. I. Dünya Savaşı’nda Hilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti’nin Sivas’taki Faaliyetleri. Gazi Akademik Bakış. 01 Aralık 2023;17(33):163-86. doi:10.19060/gav.1405863