Türkiye’de Bilgi Mekanları İnşası: Cumhuriyet Dönemi Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma Türkiye’nin cumhuriyet döneminde modernleşme ve ulus-inşa süreçlerinde bilgi mekanlarının hayati rolünü incelemektedir. Sunmuş olduğu teorik çerçeve kapsamında, makale öncelikle iktidar, bilgi ve mekân arasındaki karmaşık ilişkiyi incelemektedir. Somut süreçlerin analizi, yeni kurulan Cumhuriyet’in ilkelerini ve yeni ulusal kimliğini geniş halk kesimlerine yayan, kültürel ve politik merkezler haline gelen Halkevlerinin incelenmesiyle başlamaktadır. Ardından, yeni rejimin inşa ettiği müzeleri inceleyerek bu kültürel kurumların ‘ulus’ ile ilgili bilgi yaratan ideolojik rollerini analiz etmektedir. Bunu takiben tiyatro, sinema ve operaların yeni Türk ulus devletinin kültürel politikalarına katkısı ele alınmaktadır. Son olarak, Ankara’da kurulan Milli Kütüphane’nin tarihsel süreci ve ulus inşasındaki rolü tartışılmaktadır. İlgili mekanların analiziyle, bu makale bilgi mekanları aracılığıyla ulus kimliği inşa süreçlerinin karmaşık yapısını ele alarak, Türkiye’nin modernleşme sürecinde mekânın rolünü ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bilgi mekanları
• Türkiye Cumhuriyeti
• Ulus-İnşası
• Modernleşme
• Ulusal Kimlik

Constructing Spaces of Knowledge in Türkiye: An Analysis of the Republican Period

Öz

This article critically examines the transformative commitment to modernization and nation-building in Turkish Republic, focusing on the pivotal role played by spaces of knowledge. The study begins with a theoretical analysis of the complex relationship between political power, knowledge and space. The concrete analysis starts with the examination of People’s Houses, envisioned as cultural and political centers spreading Republican principles and the new national identity. The analysis extends to museums established by the new regime, demonstrating their ideological underpinnings as spaces generating a specific knowledge on the nation through the collection of memories. The article then explores theaters, cinemas, and operas, emphasizing their contribution to shaping cultural policies of the new Turkish nation state. Shifting to libraries, it traces the historical evolution culminating in the establishment of the National Library in Ankara and its role in nation-building process. Throughout, the article delves into the complexities of preserving national identity through these spaces of knowledge, offering a comprehensive understanding of Türkiye’s modernization journey.

Anahtar Kelimeler

• Spaces of Knowledge
• Turkish Republic
• Nation-Building
• Modernization
• National Identity

Kaynakça

1. AKSÜT, Levent - MARULYALI, Yaşar, Milli Kütüphane Yarışması Kolokyumu Üzerine, Mimarlık, Vol.7, No.3, 1969, pp.12-12.
2. ANDERSON, Benedict, Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism, Verso, London 2016.
3. ARTUN, Ali, “İstanbul Resim Heykel Müzesi’ne Ne Oldu?”, E-Skop, 7 May 2014, https://www.e-skop.com/skopbulten/istanbul-resim-heykel-muzesine-ne-oldu/1934.
4. ATA, Yasemin, “Suna Kan’ın Ardından Cumhuriyet Dönemi “Müzikte Modernleşme” İdealini Yeniden Sorgulamak”, Akademik Hassasiyetler , Vol.10, 2023, pp.81-99.
5. AVRUPA Milli Kütüphaneler Kollogyumu, Milli kütüphaneler görevleri ve sorunları, (transl. Behire Abacıoğlu), Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara 1963.
6. BOZDOĞAN, Sibel – AKCAN, Esra, Turkey: Modern Architectures in History, Reaktion Books, London 2012.
7. BURKE, Peter, The Social History of Knowledge: From Gutenberg to Diderot, Polity Press, Cambridge 2008.
8. BÜYÜKLIMANLI, Gönül, eds. Geçmişten Geleceğe Köprü: Milli Kütüphane, Milli Kütüphane Yayınları, Ankara 2011.