Hiyerarşi Perspektifinden ABD’nin Türkiye ve Yunanistan’a Yönelik Müdahaleleri: Kıbrıs Örneği (1954-1975)

Pınar Çağlayan

doi:10.19060/gav.1600513

Hiyerarşi Perspektifinden ABD’nin Türkiye ve Yunanistan’a Yönelik Müdahaleleri: Kıbrıs Örneği (1954-1975)

Öz

1950’li yılların ortalarından itibaren beliren Kıbrıs Sorunu, Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nin Türkiye ve Yunanistan ile arasındaki hiyerarşik ilişkinin sınırlarını zorlayan ve bu ilişkinin yeniden biçimlenmesine zemin hazırlayan en dikkat çekici uyuşmazlıklardan biridir. Sorun, Türk ve Yunan kamuoyunda milliyetçi bir tepki ortaya çıkarmış ve bu tepki söz konusu ülkelerin ABD dış politikasına olan bağımlılığını tartışmaya açtırmıştır. ABD ise bu sebeple Batı Bloku içindeki hiyerarşik liderliğini test etmek zorunda kalmıştır. Bu çerçevede ABD hem Yunanistan’ın hem de Türkiye’nin iç ve dış politika uygulamalarına çeşitli müdahalelerde bulunmuştur. Bu çalışmada, Kıbrıs Sorunu örneği üzerinden ABD’nin güvenlik ve ekonomi alanında garantiler vererek hiyerarşik bir “sözleşme” yaptığı Türkiye ve Yunanistan’ın dış politikalarında otonomi arayışı içerisine girme hamlelerine karşılık ABD’nin her iki devleti çeşitli müdahale teknikleri ile disipline etme ve sözleşme alanı içinde tutma çabaları hiyerarşi kavramı çerçevesinde karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

ADAMSON, Fiona B., “Democratization and the Domestic Sources of Foreign Policy: Turkey in the 1974 Cyprus Crisis”, Political Science Quarterly, 116/2, Yaz 2001, s. 277-303.
AKÇA, Bayram, KIYANÇ, Sinan, “CIA ve 27 Mayıs 1960 Darbesi”, Tarih Okulu Dergisi (TOD), 11/34, 2018, s.528-564.
ALLEN, Michael A., FLYNN, Michael E., DUSKY-ALLEN, Julie Van, “Regions of Hierarchy and Security: US Troop Deployments, Spatial Relations, and Defense Burdens”, International Interactions, 43/3, 2017, s. 397-423.
BALCI, Ali, MADAKBAŞ, G. E.,“Turgut Özal Dış Politikası: Amerikan Düzeninde Yeniden Konumlanma ve Otonomi Arayışı”, Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 15/55, Aralık 2018, s. 77-98.
BALCI, Ali, KÜÇÜKBOZ KARAFİL, D., “Hiyerarşi Teorisi ve İkincil Devletlerin Otonomi Arayışı”, Murat Çemrek ve M. Cüneyt Özşahin, Eds, Uluslararası İlişkilerden Küresel Siyasete: Teori ve Metod Üzerine Kritikler, Orion Yayınları, Ankara 2020, s. 13-48.
BOZKURT, İbrahim, “ABD’nin Kıbrıs Politikası ve Türk Kamuoyu (1950-1964) (Johnson Mektubu’na Kadar)”, Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, 14, Ağustos 2014, s.141-189.
BÖLÜKBAŞI, Süha, “The Johnson Letter Revisited”, Middle Eastern Studies, 29/3, 1993, s. 505-525.
CLAPTON, William, “Risk and Hierarchy in International Society”, Global Change, Peace & Security, 21/1, 2009, s. 19–35.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Amerika Çalışmaları, Uluslararası Güvenlik, Uluslararası İlişkilerde Siyaset

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Pınar Çağlayan
0000-0003-1959-5967
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

28 Mart 2024

Kabul Tarihi

13 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 18 Sayı: 35

DOI

https://doi.org/10.19060/gav.1600513

IZ

https://izlik.org/JA33GA44HL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çağlayan, P. (2024). Hiyerarşi Perspektifinden ABD’nin Türkiye ve Yunanistan’a Yönelik Müdahaleleri: Kıbrıs Örneği (1954-1975). Gazi Akademik Bakış, 18(35), 117-137. https://doi.org/10.19060/gav.1600513

AMA

1.Çağlayan P. Hiyerarşi Perspektifinden ABD’nin Türkiye ve Yunanistan’a Yönelik Müdahaleleri: Kıbrıs Örneği (1954-1975). Gazi Akademik Bakış. 2024;18(35):117-137. doi:10.19060/gav.1600513

Chicago

Çağlayan, Pınar. 2024. “Hiyerarşi Perspektifinden ABD’nin Türkiye ve Yunanistan’a Yönelik Müdahaleleri: Kıbrıs Örneği (1954-1975)”. Gazi Akademik Bakış 18 (35): 117-37. https://doi.org/10.19060/gav.1600513.

EndNote

Çağlayan P (01 Aralık 2024) Hiyerarşi Perspektifinden ABD’nin Türkiye ve Yunanistan’a Yönelik Müdahaleleri: Kıbrıs Örneği (1954-1975). Gazi Akademik Bakış 18 35 117–137.

IEEE

[1]P. Çağlayan, “Hiyerarşi Perspektifinden ABD’nin Türkiye ve Yunanistan’a Yönelik Müdahaleleri: Kıbrıs Örneği (1954-1975)”, Gazi Akademik Bakış, c. 18, sy 35, ss. 117–137, Ara. 2024, doi: 10.19060/gav.1600513.

ISNAD

Çağlayan, Pınar. “Hiyerarşi Perspektifinden ABD’nin Türkiye ve Yunanistan’a Yönelik Müdahaleleri: Kıbrıs Örneği (1954-1975)”. Gazi Akademik Bakış 18/35 (01 Aralık 2024): 117-137. https://doi.org/10.19060/gav.1600513.

JAMA

1.Çağlayan P. Hiyerarşi Perspektifinden ABD’nin Türkiye ve Yunanistan’a Yönelik Müdahaleleri: Kıbrıs Örneği (1954-1975). Gazi Akademik Bakış. 2024;18:117–137.

MLA

Çağlayan, Pınar. “Hiyerarşi Perspektifinden ABD’nin Türkiye ve Yunanistan’a Yönelik Müdahaleleri: Kıbrıs Örneği (1954-1975)”. Gazi Akademik Bakış, c. 18, sy 35, Aralık 2024, ss. 117-3, doi:10.19060/gav.1600513.

Vancouver

1.Pınar Çağlayan. Hiyerarşi Perspektifinden ABD’nin Türkiye ve Yunanistan’a Yönelik Müdahaleleri: Kıbrıs Örneği (1954-1975). Gazi Akademik Bakış. 01 Aralık 2024;18(35):117-3. doi:10.19060/gav.1600513

Cited By

Soğuk Savaş Bağlamında 1954–1956 Kıbrıs Meselesi ve ABD’nin Denge Arayışı

Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.25294/auiibfd.1743831

Leash-slipping, not leash-cutting: Türkiye’s BRICS bid and the search for autonomy within the transatlantic hierarchy

Southeast European and Black Sea Studies

https://doi.org/10.1080/14683857.2026.2620171