Yunanistan’da Uluslararası Güç Mücadelesi ve Osmanlı-Yunan İlişkilerine Yansımaları (1843-1848)

Yıl 2025, Cilt: 19 Sayı: 37, 91 - 109, 15.12.2025

Yakup Ahbab

https://doi.org/10.19060/gav.1836559

Öz

1821 Rum isyanı ile başlayan sürecinin ardından kurulan Yunanistan Krallığı’nda 1832’de Bavyera Prensi Otto kral oldu. Otto’nun mutlakiyet rejimi 1843 devriminde sona ererek ülke anayasal düzene geçti. Bu süreçte İngiltere ve Fransa arasında Yunanistan üzerinde yoğun nüfuz mücadelesi yaşandı. Bu rekabet iç siyasette İngiliz yanlısı Mavrokordatos ile Fransız yanlısı Ioannis Kolettis arasındaki çekişmeye yansıdı. Kolettis’in başbakanlığında Fransız etkisi zirveye ulaşırken buna karşı İngiliz etkinliği azaldı. 1847’de General Grivas’ın isyanı ve ardından Osmanlı topraklarına sığınması bölgesel krize dönüştü. 1848’de Yunanistan’da ilan edilen genel af ve ardından meydana gelen Musurus suikastı Yunan-Osmanlı ilişkilerinde gerginliği derinleştirdi. Bu araştırma, İngiliz-Fransız rekabetinin Yunanistan’da yarattığı siyasi istikrarsızlığın Yunan hükümetini iç krizini aşmak için Osmanlı karşıtlığını sistemli olarak kullanmaya yönelttiğini ortaya koymaktadır. Araştırma, ağırlıklı olarak Osmanlı arşiv belgelerine dayanmakla birlikte, dönemin Osmanlı, İngiliz ve Alman basını ile desteklenmiş, konuyla alakalı yerli ve yabancı araştırma eserlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

King Otto , Ioannis Kolettis , 1843 Devrimi , Kostaki Musurus , Yunanistan

Kaynakça

• Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Belgeleri Hariciye Nezareti Mektubî Kalemi Evrakı (HR.MKT), Nr. 21/47, Lef 3; 21/47, Lef 4; 21/47, Lef 2; 20/46, Lef 1; 21/26, Lef 1; 21/26, Lef 2; 21/26, Lef 3; 21/26, Lef 8; 21/26, Lef 9; 21/26, Lef 12; 21/26, Lef 16; 21/26, Lef 13; 20/23; 20/31; 18/66, Lef 3; 18/66, Lef 2; 21/47, Lef 3; 19/3.
• Hariciye Nezareti Siyasi Kısım Evrak (HR.SYS), Nr. 1708/41, Lef 1; 1708/49, Lef 2; 1708/43; 1680/10; 2923/106; 1708/67; 1708/65, Lef 1; 424/11.
• Hariciye Nezareti Tercüme Odası (HR.TO), Nr. 408/52, Lef 1; 568/22/Lef 2; 568/45, Lef 3; 568/35; 568/34; 568/45, Lef 3; 568/34; 568/35; 191/11, Lef 1; 409/24, Lef 1; 307/50, Lef 1; 284/59, Lef 1; 568/45, Lef 3.
• İrade Eyalet-i Mümtaze Yunanistan (İ.MTZ.(01)), Nr. 5/117, Lef 4; 6/129, Lef 6; 7/151, Lef 1; 7/151, Lef 4; 6/128, Lef 14; 5/117, Lef 3; 6/122; 6/142, Lef 1; İrade Hariciye (İ.HR), Nr. 54/2521; 60/2898.
• İrade Meclis-i Vâlâ (İ.MVL), Nr. 139/3828, Lef 2; 146/4095, Lef 8; 31/886, Lef 3.
• İrade Mesail-i Mühimme (İ.MSM), Nr. 31/874, Lef 3; 31/876, Lef 3; 32/891, Lef 10; 32/891, Lef 11; 31/887, Lef 5; 32/891, Lef 14; 32/891, Lef 2; 31/880, Lef 1; 31/881, Lef 1; 31/881, Lef 2; 31/887, Lef 6; 31/887, Lef 9; 31/887, Lef 10; 32/891, Lef 3; 31/886, Lef 2; 31/878; 31/883; 31/873; 31/879, Lef 6; 31/890, Lef 4; 31/890, Lef 10; 28/779, Lef 2; 31/886, Lef 1; 32/895; 31/875, Lef 1; 31/882, Lef 2; 31/882, Lef 6; 31/877; 31/879, Lef 5; 31/879, Lef 6; 31/877; 31/879, Lef 5; 31/890, Lef 8; 31/890, Lef 9; 31/890, Lef 5; 31/890, Lef 7; 32/896, Lef 6; 67/1964, Lef 4; 32/891, Lef 2; 67/1957, Lef 4. Mabeyni Hümayun Evrakı İradeleri (MB.İ…), Nr. 3/69; Sadaret Amedi Kalemi Evrakı (A.AMD), Nr. 2/33, Lef 1; 2/5.
• Sadaret Mektubî Kalemi (A.MKT), Nr. 96/97; 114/25, Lef 1; 112/61; 121/85; , 115/32.; 136/6, Lef 1; 36/6, Lef 1; 136/6, Lef 4; 137/14, Lef 7; 145/1; 136/21, Lef 2; 127/57; 136/21, Lef 2; 131/98, Lef 4; 129/63, Lef. 3; 131/98, Lef 3; 129/63, Lef 2; 129/64, Lef 5; 226/16-5; 176/82, Lef 2; 123/70; 93/88; 119/35; 114/25, Lef 1; 175/55, Lef 4; 175/55, Lef 1.
• Sadaret Mektubî Kalemi Mühimme Evrakı (A.MKT.MHM), Nr. 3/2; 6/7, Lef 1; 6/33, Lef 1; 6/33, Lef 2; 6/33, Lef 1; 6/33, Lef 2; 16/86.
• Sadaret Mektubî Kalemi Umum Vilayat Evrakı (A.MKT.UM), Nr. 1917/10; Sadaret Müteferrik Evrakı (A.M…), Nr. 5/63, Lef 1.
• Kaynak, Araştırma ve İnceleme Eserler: Bülent Akyay, “Yunanistan’da Filortodoks Komplo’nun Ortaya Çıkışı (1839) Ve Osmanlı İmparatorluğu”, Tarih İncelemeleri Dergisi 26, sy. 2, Aralık 2011, s. 335-60.
• Clogg, Richard, Modern Yunanistan Tarihi, İletişim Yayınları, İstanbul 1997.
• Dakın, Douglas, The Unification of Greece 1770-1923, St. Martın’s Press, New York 1972.
• Erman, Arzu, Erken Dönem Osmanlı Devleti-Yunanistan Krallığı İlişkileri: Problemler, Çatışan Faktörler ve Uzlaşma, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2019.
• Frary, Lucien J, Russia and the Making of Modern Greek Identity, 1821-1844, Oxford University Press, United Kingdom 2015.
• Jelavich, Barbara, Balkan Tarihi 18 ve 19. Yüzyıllar, Cilt 1, Küre Yayınları, İstanbul 2009. Καρολίδης, Παύλος, Σύγχρονος ιστορία των Ελλήνων και των λοιπών λαών της Ανατολής από 1821 μέχρι 1921 / υπό Π. Καρολίδου, (1844-1850), Εκ του τυπογραφείου Αλεξ. Βιτσικουνάκη, Αθήναις 1922.
• Klapsis,Antonis, Im Bann einer Idee – König Otto und Griechenland, S. Patakis A.E.E.D.E. Patakis Verlag, Athen Mai 2021.
• Kolıopoulos, John S. - Veremıs, Thanos, M. Modern Greece: A History since 1821, UK: Wiley-Blackwell, İstanbul 2009.